-Një ndër plagët më të dukshme të politikës shqiptare është përdorimi i diasporës për interesa elektorale.
-Në vend që të trajtohet si një aset strategjik kombëtar, diaspora shpesh shihet si një rezervuar votash apo si një instrument propagandistik.
Diaspora udhëton midis unitetit dhe instrumentalizimit politik, i tillë ishte Samiti i IV i saj
– Një shoqatë e emigrantëve në vendin ku ata jetojnë dhe integrohen nuk duhet të ketë karakter politik, por atdhetar dhe kulturor.
-Qëllimi i saj duhet të jetë ruajtja e identitetit kombëtar, gjuhës, traditave dhe forcimi i lidhjeve ndërmjet anëtarëve të komunitetit.
-Në momentin që një shoqatë devijon drejt angazhimit politik partiak, ajo rrezikon të humbasë misionin e saj themelor dhe të shndërrohet në një instrument për interesa të ngushta.
-Një zhvillim i tillë jo vetëm që e deformon rolin e saj, por cenon edhe besimin e anëtarëve.
– Përdorimi i diasporës për interesa elektorale është një fenomen i njohur, por me pasoja të rënda për unitetin
Ky veprim shpesh sjell përçarje brenda komuniteteve, duke importuar konfliktet politike të brendshme në një realitet që duhet të ishte i bashkuar.
Mihal Ciko
Gazetar-Itali
Diaspora shqiptare mes idealit dhe instrumentalizimit politik
Ndërsa mabroi Samiti i katërt i Diasporës Shqiptare, vëmendja rikthehet sërish te roli që miliona shqiptarë jashtë kufijve mund dhe duhet të luajnë në zhvillimin e vendit pas Samitit. Ky Samit, i konceptuar si një urë lidhëse mes shtetit dhe diasporës, rrezikon të mbetet një platformë formale nëse nuk adresohen me sinqeritet problematikat që e shoqërojnë prej vitesh këtë marrëdhënie.
Një ndër plagët më të dukshme është përdorimi i diasporës për interesa elektorale. Në vend që të trajtohet si një aset strategjik kombëtar, diaspora shpesh shihet si një rezervuar votash apo si një instrument propagandistik. Në prag zgjedhjesh, retorika politike ndaj emigrantëve intensifikohet: premtime për votën e diasporës, për lehtësira fiskale apo për përfshirje në vendimmarrje. Por pas përfundimit të cikleve elektorale, këto premtime shpesh zbehen, duke lënë pas një ndjenjë zhgënjimi dhe mosbesimi. Ky instrumentalizim ka pasoja konkrete. Ai nxit përçarje brenda vetë komuniteteve shqiptare jashtë vendit. Konfliktet politike të importuara nga Shqipëria apo trojet e tjera shqiptare krijojnë ndasi artificiale në një realitet që natyrshëm duhet të ishte i bashkuar rreth identitetit, gjuhës dhe kulturës. Në vend që të funksionojë si një trup i vetëm që kontribuon për zhvillimin ekonomik dhe shoqëror të atdheut, diaspora shpesh fragmentohet në “kampe” politike, duke humbur energji dhe potencial.
Një tjetër problem është mungesa e mekanizmave të qëndrueshëm institucionalë. Samitet, konferencat dhe aktivitetet e shumta nuk kanë arritur ende të prodhojnë politika afatgjata dhe të matshme. Diaspora shqiptare vijon të mbetet një burim i jashtëzakonshëm financiar përmes remitancave, por kontributi i saj në investime strategjike, transferim njohurish dhe inovacion mbetet nën potencial. Kjo jo për mungesë dëshire, por për mungesë besimi dhe sigurie.
Ekspertët theksojnë se për të shmangur këtë cikël, nevojitet një qasje e re: depolitizimi i marrëdhënies me diasporën. Kjo do të thotë krijimi i politikave gjithëpërfshirëse, transparente dhe të qëndrueshme, që nuk varen nga ciklet zgjedhore. Përfshirja reale e diasporës në vendimmarrje, përmes mekanizmave funksionalë dhe jo simbolikë, është një hap i domosdoshëm.
Samiti i katërt i Diasporës Shqiptare përbën një mundësi për reflektim dhe kthesë. Ai duhet të shkojë përtej fjalimeve dhe ceremonive, duke prodhuar rezultate konkrete dhe angazhime të matshme. Diaspora nuk ka nevojë për retorikë, por për respekt, seriozitet dhe partneritet të vërtetë. Në ditët e zhvillimit të Samitit të IV- të Diasporës, vëmendja rikthehet natyrshëm tek roli, funksioni dhe sfidat që përballin komunitetet tona jashtë vendit. Në këtë kontekst, lind nevoja për një reflektim të thellë mbi disa çështje themelore, që lidhen me organizimin dhe drejtimin e shoqatave të diasporës. Së pari, është thelbësore të kuptohet se një shoqatë e emigrantëve në vendin ku ata jetojnë dhe integrohen nuk duhet të ketë karakter politik, por patriotik dhe kulturor. Qëllimi i saj duhet të jetë ruajtja e identitetit kombëtar, gjuhës, traditave dhe forcimi i lidhjeve ndërmjet anëtarëve të komunitetit. Në momentin që një shoqatë devijon drejt angazhimit politik partiak, ajo rrezikon të humbasë misionin e saj themelor dhe të shndërrohet në një instrument për interesa të ngushta. Një zhvillim i tillë jo vetëm që e deformon rolin e saj, por cënon edhe besimin e anëtarëve. Së dyti, shoqatat e diasporës duhet të jenë hapësira gjithëpërfshirëse, ku çdo anëtar i komunitetit ndihet i përfaqësuar dhe i respektuar. Nuk duhet të ketë dallime mbi baza fetare, politike apo shoqërore. Ato duhet të funksionojnë si ura bashkimi dhe jo si arena përplasjeje. Brenda tyre nuk duhet të ketë opozitë politike në kuptimin partiak, pasi kjo do të sillte fragmentim dhe tensione të panevojshme. Megjithatë, kjo nuk nënkupton mungesë të mendimit kritik. Përkundrazi, diskutimet dhe debatet e brendshme duhet të zhvillohen në përputhje me statutin dhe rregulloren, duke garantuar transparencë dhe funksionim demokratik. Së treti, një nga çështjet më të ndjeshme është raporti midis diasporës dhe politikës së vendit të origjinës. Përdorimi i diasporës për interesa elektorale është një fenomen i njohur, por me pasoja të dukshme. Ky veprim shpesh sjell përçarje brenda komuniteteve, duke importuar konfliktet politike të brendshme në një realitet që duhet të ishte i bashkuar. Në vend që të shërbejë si faktor uniteti dhe zhvillimi, diaspora rrezikon të shndërrohet në një zgjatim të polarizimeve politike. Në këtë pikë lind një pyetje e rëndësishme: a duhet ta lejojë shteti pritës këtë lloj ndikimi? Në parim, vendet demokratike garantojnë lirinë e organizimit dhe shprehjes. Megjithatë, ato kanë gjithashtu përgjegjësinë të mbrojnë rendin shoqëror dhe integrimin e komuniteteve. Për këtë arsye, çdo ndërhyrje e jashtme që nxit përçarje apo përdor struktura komunitare për qëllime politike duhet të trajtohet me kujdes dhe, kur është e nevojshme, të kufizohet përmes mekanizmave ligjorë dhe institucionalë.
Në fund, zgjidhja nuk qëndron vetëm tek rregullat apo ndërhyrjet nga jashtë, por mbi të gjitha tek vetëdija e diasporës. Është vetë komuniteti ai që duhet të vendosë kufijtë, të ruajë unitetin dhe të refuzojë instrumentalizimin. Një diasporë e fortë nuk ndërtohet mbi ndarje partiake, por mbi vlera të përbashkëta, solidaritet dhe një vizion afatgjatë për të mirën e përbashkët. Vetëm në këtë mënyrë, diaspora mund të mbetet një aset i çmuar për kombin, dhe jo një fushë beteje për interesa të përkohshme politike. Në fund, mbetet një pyetje thelbësore: a do të vazhdojë diaspora të trajtohet si mjet elektoral, apo si një partner strategjik për zhvillimin kombëtar? Përgjigjja ndaj kësaj pyetjeje do të përcaktojë jo vetëm suksesin e samitit, por edhe të ardhmen e marrëdhënies mes shtetit dhe bijve të tij jashtë kufijve.
