Momenti i së vërtetës për kryeministrin
Nga Cafo Boga, M.S. Diplomaci
Rreziku më i madh që i kanoset Shqipërisë sot nuk janë protestat paqësore. Demokracitë forcohen nuk dobësohen kur qytetarët ushtrojnë në mënyrë paqësore të drejtat e tyre kushtetuese. Rreziku i vërtetë qëndron në lejimin e këtij ngërçi politik të zgjatet deri në atë pikë sa një akt i vetëm i papërgjegjshëm, nga cilado palë qoftë, të ndezë një krizë që nuk i shërben askujt dhe që dëmton gjithë vendin.
Kryeministri Edi Rama ka arritur ndoshta në momentin më vendimtar të karrierës së tij politike. Për tridhjetë e tre ditë me radhë, Shqipëria ka përjetuar një nga valët më të gjata të protestave qytetare paqësore në historinë e saj demokratike. Ndërsa protestuesit kanë dëshmuar disiplinë, qëndrueshmëri dhe përgjegjësi qytetare të admirueshme, barra e lidershipit tani qëndron aty ku ka qenë gjithmonë: mbi ata që kanë përgjegjësinë të qeverisin.
Forca e kësaj lëvizjeje nuk është matur kurrë vetëm me numrin e pjesëmarrësve në sheshe. Ajo është matur me diçka shumë më të rëndësishme: me përkushtimin ndaj protestës paqësore, respektimit të Kushtetutës dhe ruajtjes së rendit demokratik. Në një kohë kur polarizimi politik mund të kishte rrëshqitur lehtësisht drejt përplasjes, protestuesit kanë dëshmuar se qytetarët mund të shprehin pakënaqësinë e tyre më të thellë pa hequr dorë nga shteti ligjor. Ky është një arritje që meriton jo vetëm vlerësim, por edhe mbrojtje.
Historia na mëson se çdo lëvizje paqësore arrin një moment kritik kur durimi fillon t’ia lërë vendin zhgënjimit. Pikërisht atëherë provokimet bëhen më të rrezikshme. Mjafton një akt dhune, një përplasje e panevojshme ose veprimi i papërgjegjshëm i pak individëve për të zbehur javë të tëra angazhimi qytetar dhe për ta larguar vëmendjen nga kërkesat legjitime të protestës.
Për këtë arsye, edhe një herë u bëj thirrje të gjithë protestuesve: qëndroni paqësorë, qëndroni të disiplinuar dhe qëndroni besnikë ndaj Kushtetutës së Republikës së Shqipërisë. Mos lejoni askënd—qoftë me qëllim apo nga papërgjegjshmëria—ta shndërrojë një lëvizje qytetare në një përballje që nuk i shërben as demokracisë dhe as të ardhmes së vendit tonë.
Vetëm duke ruajtur epërsinë morale, kjo lëvizje do të vazhdojë të gëzojë respektin e qytetarëve shqiptarë, të komunitetit ndërkombëtar dhe të vetë historisë.
Megjithatë, përgjegjësia për ruajtjen e paqes nuk bie vetëm mbi protestuesit. Ajo bie, para së gjithash, mbi ata që kanë marrë përsipër të qeverisin vendin.
Gjatë këtyre tridhjetë e tre ditëve të protestave paqësore, qytetarët kanë dëshmuar vetëpërmbajtje të admirueshme, pavarësisht zhgënjimit në rritje dhe klimës gjithnjë e më të tensionuar politike. Të njëjtën vetëpërmbajtje duhet ta dëshmojë tani edhe lidershipi politik i vendit.
Kryeministri Edi Rama duhet të kuptojë se çdo fjalë e thënë nga kreu i qeverisë ka pasoja. Në kohë tensioni kombëtar, besimi i qytetarëve nuk forcohet me sarkazëm, sulme personale apo retorikë që nënçmon kundërshtarët politikë. Ai forcohet me gjykim të kthjellët, gjuhë të matur dhe respekt për ata që mendojnë ndryshe.
Këtu qëndron edhe dallimi thelbësor midis një politikani dhe një burri shteti.
Politikani kërkon të mposhtë kundërshtarët; burri i shtetit kërkon të pajtojë kombin.
Politikani pyet se si të ruajë pushtetin; burri i shtetit pyet se si të ruajë besimin e qytetarëve.
Historia nuk kujton ata që qëndruan më gjatë në pushtet, por ata që patën mençurinë dhe guximin ta vendosnin vendin mbi interesin e tyre politik.
Rreziku më i madh që i kanoset Shqipërisë sot nuk janë protestat paqësore. Demokracitë forcohen—nuk dobësohen—kur qytetarët ushtrojnë në mënyrë paqësore të drejtat e tyre kushtetuese. Rreziku i vërtetë qëndron në lejimin e këtij ngërçi politik të zgjatet deri në atë pikë sa një akt i vetëm i papërgjegjshëm, nga cilado palë qoftë, të ndezë një krizë që nuk i shërben askujt dhe që dëmton gjithë vendin.
Kjo na çon drejt një pyetjeje legjitime demokratike.
Nëse Kryeministri Edi Rama beson se vazhdon të gëzojë besimin e shumicës së qytetarëve shqiptarë, përse të mos lejojë që ky besim të provohet përmes një procesi demokratik dhe kushtetues? Nëse, përkundrazi, ai e kupton se besimi i qytetarëve është tronditur thellë, atëherë lidershipi i vërtetë kërkon guximin dhe përulësinë për ta vendosur interesin e Shqipërisë mbi interesin e çdo individi, çdo qeverie apo çdo partie politike.
Asnjë udhëheqës demokratik nuk është i pazëvendësueshëm. Demokracitë mbijetojnë sepse institucionet janë më të forta se individët që i drejtojnë ato përkohësisht.
Për këtë arsye, dua t’i drejtohem me respekt jo vetëm Kryeministrit, por edhe anëtarëve të nderuar të Partisë Socialiste.
Çdo përfaqësues i zgjedhur i detyrohet besnikëri partisë së tij politike. Kjo është pjesë e natyrshme e jetës demokratike. Por ka momente të jashtëzakonshme në historinë e çdo kombi kur besnikëria ndaj Republikës duhet të qëndrojë mbi besnikërinë ndaj çdo partie apo çdo udhëheqësi politik.
Secili prej jush ka bërë betimin për t’i shërbyer popullit shqiptar, jo një individi të vetëm.
Nëse besoni se kjo krizë ka arritur në një pikë ku një tranzicion kushtetues, i rregullt dhe paqësor do t’i shërbente më mirë interesit kombëtar, atëherë historia nuk do t’ju gjykojë nga besnikëria ndaj pushtetit, por nga besnikëria ndaj atdheut.
Lidershipi i vërtetë kërkon shpesh vendime të vështira. Janë pikërisht këto vendime që përcaktojnë jo vetëm fatin e karrierave politike, por edhe fatin e kombeve.
Në fund të fundit, ky moment është shumë më tepër sesa e ardhmja e një Kryeministri, e një partie politike apo e një qeverie. Ai ka të bëjë me të ardhmen e Shqipërisë dhe me llojin e demokracisë që shqiptarët dëshirojnë të ndërtojnë.
Qeveritë ndryshojnë. Kryeministrat vijnë e shkojnë. Partitë politike ngrihen dhe bien. Por shteti dhe kombi mbeten.
Trashëgimia e vërtetë e këtyre protestave nuk duhet të matet me numrin e njerëzve që mbushën sheshet, por me aftësinë e tyre për të dëshmuar se qytetarët shqiptarë mund të kërkojnë llogari nga qeveria duke ruajtur dinjitetin, unitetin dhe paqen. Nëse ky mësim mbetet, atëherë, pavarësisht mënyrës se si zgjidhet kriza e sotme politike, Shqipëria do të ketë hedhur një hap të rëndësishëm drejt forcimit të demokracisë së saj.
E ardhmja e Shqipërisë nuk do të përcaktohet nga fituesi i betejës së radhës politike, por nga aftësia e udhëheqësve të saj për ta vendosur interesin e kombit mbi interesat personale apo partiake.
Në demokraci, pushteti nuk është pronë e askujt. Ai është një besim që qytetarët ua japin përkohësisht atyre që zgjedhin për t’i qeverisur. Prandaj, madhështia e një udhëheqësi nuk matet me kohën që arrin të qëndrojë në pushtet, por me urtësinë dhe guximin për ta përdorur atë në shërbim të vendit dhe me dinjitetin për t’u larguar kur e kërkon interesi kombëtar.
Siç shprehej me urtësi Presidenti amerikan John F. Kennedy:
“Le të mos kërkojmë përgjigjen republikane apo përgjigjen demokrate; le të kërkojmë përgjigjen e drejtë.”
