Suplementi Pena Shqiptare/ Gaqo Veshi : K. TH. Spiri, nga poetët më i miri

 

Sa herë më binte radha të shkoja me shërbim në Gjirokastër, ku bënte pjesë dhe “kazaja” e Zagorisë, mësoja një vjershë të re , që “krrente” Kiço Spiri (apo si ai e titullonte veten, “K. Th. Spiri, K.Th. Spiri/ Nga poetët më i miri”) Vjershat e tij, që përhapeshin gojë më gojë, jo vetëm në Zagorien e tij, por edhe më tej akoma, shquheshin për një humor e satirë të veçantë, me vargje të thjeshtë e të kuptueshëm, që kërkonte t’i ngjante Andon Zako Çajupit. Kjo është arsyeja, që ai i drejtohej poetit të Zagorisë:

NOA

Andon Zako, fli i qetë,

                                                se vendin ta zura vetë!”

Tematika e vjershave të tij është e larmishme, duke i ndjekur problemet e kohës me humor e satirë. Kur dikush e qortonte se nuk i „krrente“ vjershat me politikë e nuk shkruante për luftën e klasave“, ai menjëherë recitonte vjershën me dy vargje me plot sarkazëm:

„O kulak, o hundë llastik,

                                                rroftë Bashkimi Sovjetik!“

Hapej fushata e elektrifikimit të vendit. Këtë aksion të madh, K. Th. Spiri e përmblidhte me dy vargje:

“Hidroçentral, sa ma ka ënda,

                                                sikur është Lenini brenda!“

Vazhdonte të trumbetohej sllogani „bujqësia, çështje e të gjithëve“ dhe K. TH. Spiri do t’i përgjigjej:

„Lipsur kapitali.

                                                Lanet dhe dollari.

                                                Të më rrojë kau (bujqësia),

                                                ai më përkrahu!“

Edhe për problemin e madh të emancipimit të gruas,  K. Th. Spiri, nuk mund të heshtëte e të rrinte pa “krrerë” një vjershë kuptimplotë, si:

“Gruan e kam pranë,

                                                i shikoj surranë!

                                                Ajo më kënaq,

                                                me atë që ka.

                                                Natyra ia dha!

                                                Thuaja poet, thuaja,

                                                të na rrojë gruaja!”

Problemin e madh të burokracisë, që shfaqej gjithandej, nuk mund ta linte pa dedikuar një vjershë të këndshmë me humor të thekur:

“S’është koha për veprim,

as për gjëra që s’janë thënë,

                                                por tani marrim njoftim,

                                                Domethënë!”

K.Th. Spiri është sevdalli. Dashurinë e do konkete, të prekshme, prandaj do t’i thotë e të kërkojë nga mikja:

“Pse s’më flet, moj firaune?

                                                Jam dhe unë i asaj pune.

                                                Pse s’më fton moj te krevati?

                                                Jam dhe unë i atij zanati!

                                                Gjarpër do të bëhem,

                                                të futem në dhe,

                                                ta kërkoj me duar,

                                                atje ku e ke!”

Vargjet e Kiço Spirit janë të larmishëm, ashtu si janë edhe temat që ai trajton. Ai i këshillon vajzat t’i zgjedhin burrat, duke u dhënë porosi:

“Moj Lutë!

                                                Moj faqebutë!

Të hënsha në supe,

                                                të pifsha në kupë!

                                                Ç’e do Masarë,

                                                zuzarë,

                                                gomarë.?

                                                Po merr Beharë,

                                                atë manarë,

                                                që lufton e bije theror,

                                                jo për lakror,

                                                Po për Arbëror!”

Poeti ishte një fshatar i thjeshtë, por ai nuk e ulte veten t’u kërkonte bashkëfshatarëve , që ishin ngritur në poste të larta qeveritare. Kërkesat do t’ua bënte me humor e satirë bashkë, si:

“Kiço ti e Kiço unë!

                                                Ti ministër, unë kapistër.

                                                Dil Kiço, se kam pak punë!

                                                Katër dhen e katër dhi,

                                                ka poeti në shtëpi.

                                                Dil, të na dalë sikleti,

                                                kërkon djali bursë shteti”

Vjershat e tij përhapeshin gjithandej si trakte. Ato ishin të “hidhura” për kohën, që thureshin. Shpesh poetin e qortonin, e thërrisnin nëpër zyra, e kritikonin rëndë, e dënonin, por ai nuk hiqte dorë nga krijimtaria e tij.

Për herë të fundit, para viteve 90, e kam takuar K.Th. Spirin në fund të “Sheshit të Çerçizit në Gjirokastër. Si u përshëndetëm, e pyeta:

-Ç’thua Kiço, a ke “kryer” ndonjë vjershë të re?

-Nuk më le Komiteti i Partisë të “krrej” vjersha! – më tha me zë të vrarë.

Ky ishte takimi i fundit me të. K. Th. Spiri ka ndërruar jetë, por rrojnë e janë gjallë vjershat e tij. Ato nuk janë shkruar e botuar nëpër libra e gazeta, por janë përhapur gojë më gojë nga do e kanë marrë dhenë. Janë mësuar e mbahen mend përmenç e deklamohen më shumë se ato të botuara në libra.