Eksperti gjerman i CDU-së: Problemet fillojnë me nismën e ‘Ballkanit të Hapur’ nga e cila përfiton vetëm Serbia
Martin Henze: Basha më tha personalisht se nuk dëshiron të pengojë Ramën në lidhje me Vuçiç
Fakte ‘tronditëse’ jepen nga njeriu që është shumë afër Partisë Demokratike, Z. Martin Henze. Në një intervistë, Z. Henze jep detaje dhe sekrete nga takimet e shumta me diplomatë dhe zyrtarë shqiptarë. Për rolin e Ramës dhe Bashës, Z. Henze mendon se u ka ardhur fundi, pasi SHBA po punon për t’iu bllokuar dhe sekuestruar pasuritë e tyre. Sipas tij, këtu futet edhe Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiç. Problemet fillojnë me nismën e ‘Ballkanit të Hapur’ nga e cila përfiton vetëm Serbia.
Zoti Henze, liria dhe demokracia janë tema aktuale në Shqipëri. Por a është Shqipëria një shtet kushtetues dhe një demokraci liberale? Dhe a ka ende Shqipëria rezerva të fshehura?
Nëse i kërkoni në Shqipëri, do të gjeni kudo iniciativa thjesht shqiptare, përfshirë ato pa OJQ, që nga zjarrfikësit e deri tek shoqatat private të institucioneve të fëmijëve, organizatat për mbrojtjen e natyrës dhe ndihma për gratë që kanë pësuar dhunë. Edhe në partinë më të madhe opozitare të Shqipërisë, PD-në, kjo mund të shihet tashmë shumë qartë në nismën ‘Open Talk’. Shqipëria ka rezerva të konsiderueshme të fshehura dhe aktivizimi i këtyre rezervave duhet të çojë në anëtarësimin e shpejtë në BE, nëse ambasadorë apo të tjerë nga bota lindore dhe/ose perëndimore nuk vazhdojnë të ndërhyjnë në Shqipëri dhe të përpiqen t’i mësojnë shqiptarët se si të jetojnë siç duhet. Problemi në Shqipëri më duket më tepër se këto aktivitete janë të shpërndara mjaft të pabarabarta dhe shoqëria civile shqiptare përballet me një ekzekutiv autokratik Rama dhe partnerin e tij, deputetin Lulzim Basha, të cilët konsiderojnë prirje të konsiderueshme kriminale në karakteristikat e tyre. Problemi plotësues i këtij ekzekutivi të mbytur dhe deputetit të prapambetur Basha janë grupet oportuniste rreth këtyre individëve. Rama është i rrethuar nga oportunistë, ndaj nuk ka gjasa të ketë më një pamje të pavarur të realitetit, një problem real për të dhe Basha ka nevojë për oportunistët që të marrë ende frymë politikisht. Në thelb, oportunistët janë një problem real në Shqipëri, si në të gjitha shoqëritë e tjera.
Nuk ju pëlqejnë oportunistët?
Jo, unë i përbuz oportunistët, ata janë njerëz të dobët, budallenj dhe shumë të thjeshtë. Më tepër diçka për prodhim në fshat, nuk duhet të ulen në parlament. E shihni se Rama është një autokrat dhe i keq-këshilluar rëndë. Por oportunistët janë edhe më keq. Ata nuk janë të besueshëm, por ndryshojnë sjelljen dhe qëndrimet ndërsa objektivat dhe kufizimet ndryshojnë. Oportunizmi shkon përtej interesit të thjeshtë, pasi interesi vetjak, sipas këtij nocioni, mund të ndiqet edhe përmes formave të ndryshme të mashtrimit, gënjeshtrës dhe mashtrimit, më konkretisht mosmbajtjes së premtimeve, mbajtjes së informacionit. Oportunistët janë llumi i një shoqërie, janë njerëzit, siç themi ne këtu në veri, pa shtyllë kurrizore, zjarrvënës të demokracisë.. Ndaj e shikoj me miq të mëdhenj Nismën e ‘Open Talk’ në partinë më të madhe opozitare shqiptare, PD-në dhe, i shikoj me përbuzje oportunistët që rrethojnë deputetët Basha dhe Rama.
Rama dhe Berisha nuk janë oportunistë?
Jo, të dy janë drejtues të vërtetë, por Rama nuk përkon me qëndrimin tim bazë politik dhe kulturor, por kjo është diçka tjetër. Secili ka mundësinë të formojë jetën e tij ashtu siç ai mendon se është e drejtë dhe ne gjithashtu, kemi të drejtë të kemi një mendim ndryshe dhe ajo që edhe mua më duket e rëndësishme në drejtimin e Ramës, gjithsecili ka mundësinë të ndryshojë edhe në jetë, ai duhet të bëje edhe atë, kush vjen shumë vonë dënohet nga historia. I thirri Gorbaçovi autokratit socialist Honecker në Berlinin Lindor më 7 tetor 1989. Pra, Edi Rama, kthehu pas, shansi i fundit i yti dhe i familjes tënde. A mund të fillojë nga e para me gjithçka?
Jo, për dy arsye, së pari, zgjedhjet parlamentare të 2021, si zgjedhjet parlamentare të 2017, u falsifikuan masivisht nga përfaqësues të partisë në pushtet dhe nga përfshirja e ekzekutivit Rama, më kujtohen vetëm 900 mijë të dhënat, të dhënat personale që përfaqësuesit e opozitës dhe lideri i atëhershëm i opozitës, i cili me sa duket nuk kishte asnjë interes real për fushatën elektorale dhe ndoshta, edhe atëherë kishte një marrëveshje me Ramën. Pyetja e vetme është se sa i lartë ishte çmimi i tij? Politikisht: nëse në të vërtetë luftohet pandemia dhe kostot shpërndahen në mënyrë të pranueshme shoqërore mbi të gjitha supet. Administrativisht: kur gjërat po ecin pa probleme, pa korrupsion. Pak gjëra krijojnë aq besim te shteti sa një reagim i mirëorganizuar ndaj fatkeqësive. Politikisht, pandemia në Shqipëri nuk është luftuar dhe nuk po luftohet në mënyrë të orientuar drejt rezultateve. Administrativisht ka një kaos të pastër, siç thashë.
Dhe kush e mbron realisht lirinë në Shqipëri?
Idealisht, të gjitha për të gjithë. Megjithatë, në mënyrë të rreptë, “marrja e armëve” nuk është një procedurë lirie. Liria është në fund të fundit një koncept vetë-mbështetës.
Megjithatë, në Shqipëri situata është edhe më e keqe: për shkak të një reforme ligjore me të meta, gjykatat e larta janë organizuar në mënyrë të përhershme jofunksionale që nga viti 2018 dhe gjyqtarët e mbetur, për shkak të vartësisë së gjyqësorit shqiptar ndaj ekzekutivit Rama, të mos vendosin për çështje shpërthyese që e vënë në pozitë të vështirë qeverinë, ose, si në rastin e Bashës apo Tahirit, të qeverisin gabim ose të reagojnë me butësi. Asnjë e drejtë për mbrojtjen e të drejtave individuale në Shqipëri, aktorët politikë si Basha dhe Tahiri, ikin pa u ndëshkuar. Pranimi dhe besimi i shtetit të së drejtës në Shqipëri, aktualisht është afër zeros; Në Shqipëri ka barazi de facto mes votuesve të opozitës dhe partisë në pushtet, nëse lemë mënjanë manipulimin e zgjedhjeve parlamentare. Opozita shqiptare ka treguar se i ka të dyja këmbët në NATO dhe në Perëndim, shumica e delegatëve dhe anëtarëve të PD kanë treguar, pavarësisht se janë kërcënuar masivisht dhe pjesërisht ekzistencialisht nga grupimi Basha, se janë gati të marrin përgjegjësinë, na mbetet vetëm t’i përgëzojmë, janë demokratë të vërtetë, miq të Evropës dhe të SHBA-së. Tani duhet të eliminohet problemi i rrëmujës.
Çfarë do të thuash me këtë?
Kreu i rrëzuar Lulzim Basha mesa duket ka ndërmend të bëjë shtëpi në selinë e partisë, duket se po gatuan edhe atje. Ai nuk pranon vendimin e shumicës së organeve të partisë në përputhje me ligjin dhe në këtë mënyrë, dëmton masivisht reputacionin e partisë demokratike të Shqipërisë. Pra, një shtëpi – squatter.Duket se ai duhet të nxirret jashtë godinës, gjë që bëjmë ne në Gjermani me rrëmbyesit. Ky person më kujton gjithnjë e më shumë autokratët në Berlinin Lindor në vitin 1989, të cilët gjithashtu injoruan plotësisht realitetin, një gjendje patologjike.
Henze, ‘Open Balkans’, si e vlerësoni marrëveshjen e Olivér Várhelyi, Komisionerit të Aderimit në negociatat ndërmjet Serbisë dhe Shqipërisë?
Epo, për një gjë, Olivér nuk mund të flasë për BE-në në aspektin e politikës së jashtme, kjo është puna e vetme e shteteve kombëtare evropiane, pra Këshillit të BE-së, ai nuk është i legjitimuar ta bëjë këtë. Së dyti, ai është cituar gabimisht nga propaganda qeveritare e autokratëve në Beograd dhe Tiranë. Për Komisionin e BE-së, Këshillin e BE-së dhe gjithashtu Gjermaninë, zgjerimi i Bashkimit Evropian për të përfshirë Ballkanin Perëndimor është një nga prioritetet më të rëndësishme të politikës së jashtme. Nëse Serbia ndryshon mendje, vazhdo.. Por ka aspekte të tjera që duhet t’i konsiderojmë.
Cilët?
Rama dhe Basha po tregojnë tani ngjyrat e tyre të vërteta, me Ramën duke negociuar me Serbinë, gjë që është absurde dhe përbën një problem real për të ardhmen e Shqipërisë, pa përfshirë Kosovën dhe përfundimisht kriteret e BE-së. Ky është një hap masiv i autokratit Rama drejt destabilizimit të mëtejshëm të Ballkanit.
Zoti Henze, figura dominuese në çështjen e mini-Shengenit dhe zonës ekonomike rajonale është Aleksandër Vuçiç, a është ky një problem?
Vuçiç dhe rusët.
Si mund t’ju kuptoj?
Rusët janë të shqetësuar për dominimin në Evropën Lindore. Putini e di se burimet e tij kryesore të të ardhurave, pra nafta dhe gazi, do të thahen më së voni deri në vitin 2035; produktet atëherë vështirë se do të nevojiten ndërkombëtarisht, në të njëjtat sasi si më parë. Nga ana tjetër, për shkak të ndryshimeve klimatike, e gjithë toka e përhershme e ngrirë në të gjithë Siberinë do të ngrohet, me pasojë që prodhimi i lëndës së parë në Siberi vështirë se do të jetë i mundur më, infrastruktura atje do të shembet plotësisht, deri në Uralet. Vuçiç ka një marrëdhënie të dobishme me mentorin e tij politik, kriminelin e luftës Sheshelj, i cili lejohet të shfaqet rregullisht në studiot e kanaleve televizive pro-qeveritare për të sulmuar jo qeverinë, por opozitën civile, gazetarët e pavarur, kroatët apo shqiptarët. Glorifikimi i Millosheviçit dhe fokusi në një Jugosllavi 2, ky është thelbi i qëndrimit bazë politik të Vuçiçit, një potencial nacionalist i serbëve në rajon dhe përtej kufijve të Kosovës, i cili nuk duhet nënvlerësuar as pas gati dy dekadash paqeje në Ballkan. Perëndimi, veçanërisht BE-ja, më duket shumë naiv në këtë drejtim.
Çfarë do të thuash me këtë?
Kjo lloj politike e injorimit apo cungimit të realitetit errëson pamjen e realiteteve dhe si rrjedhim edhe zgjidhjen e problemeve. Presidenti i Serbisë Vuçiç tha pas takimit me BE-në në Bruksel se kryeministri Kurti e kishte pyetur se kur do ta njohë përfundimisht pavarësinë e Kosovës. Përgjigjja ime ishte: Kurrë!”, tha Vuçiç.
Vuçiç është shumë i qartë dhe pa ekuivoke për këtë çështje, ai është autokrat. Kjo qartësi në komunikim politik duhet marrë shumë seriozisht, sepse serbët nuk do të heqin dorë kurrë nga pretendimet e tyre territoriale në Ballkan për arsye historike, ata nuk janë të gatshëm të bëjnë kompromis. Këtë mund ta krahasojmë mirë me Putinin dhe Ukrainën apo Krimenë. Këto pretendime për pushtet nuk do të hiqen dhe do të zbatohen në kohën e duhur, autokratët kanë nevojë për burime të ardhurash dhe për këtë u duhet tokë.
Pra, mini-Shengeni, i quajtur tashmë në mënyrë eufemistike Ballkani i Hapur nga Rama dhe Vuçiç, është një aneks i Bashkimit Ekonomik Euroaziatik?
Bashkimi Ekonomik Euroaziatik (EAEU) është një bashkim rreth Federatës Ruse në një treg të përbashkët me një bashkim doganor. EAEU është de facto pasardhësi i Këshillit për Ndihmën e Ndërsjellë Ekonomike (CMEA). CMEA u krijua në 1949 si një homolog socialist i Planit Marshall/Nato-s dhe BE-së dhe u shpërbë në 1989 për të mirën e Evropës Lindore. “Nëse jeni serioz për orientimin tuaj evropian, duhet të merrni vendime politike që ju afrojnë më shumë.
Në këtë kontekst duhen parë edhe përpjekja për të diskredituar demokratin properëndimor Berisha, negociatat për marrëveshjen mes Shqipërisë dhe Beogradit, por edhe mosplotësimi i 15 kritereve të anëtarësimit në BE nga qeveria shqiptare.
Pra, Ballkani i Hapur si një mjet strategjik për integrimin në Bashkimin Ekonomik Euroaziatik?
Në një artikull për gazetën ruse ‘Izvestia’ në tetor 2011, Putin përvijoi projektin e një organizate të re rajonale, Bashkimit Euroaziatik. Ideja e një bashkimi të tillë ekzistonte për 20 vjet pasi u propozua nga Presidenti Nazarbayev i Kazakistanit. Nuk mungojnë as organizatat paraardhëse: Një bashkim doganor midis Rusisë, Kazakistanit dhe Bjellorusisë ekziston që nga janari 2010 dhe Komuniteti Ekonomik Euroaziatik u krijua në maj 2011. Në një samit ekonomik më 30 korrik 2021 dhe në një konferencë të përbashkët shtypi pasuese, Rama kërkoi që “skeptikët” në Kosovë, Bosnje-Hercegovinë dhe Mal të Zi të përshkruanin atë që ata besojnë se flet kundër bashkimit me nismën e Ballkanit të Hapur, e njohur më parë si “mini-Shengen”. Qeveritë përkatëse duhet të paktën të përshkruajnë “ku duan të bashkëpunojnë, ku duan të ndërtojnë struktura të përbashkëta dhe ku duan t’i paraqesin një front të përbashkët botës së jashtme”.
Një paraqitje mjaft problematike e Ramës. Duke i quajtur skeptikë kryeministrat vetëm sepse fokusohen ekskluzivisht tek integrimi në BE dhe NATO. Sovraniteti i Kosovës nuk njihet dhe integrimi në BE dhe NATO, minohet. Rama kështu është pozicionuar qartë kundër Perëndimit, kundër NATO-s, ky nuk është këndvështrimi i kombit shqiptar, ai nuk ka legjitimitet të bëjë deklarata të tilla sipas ligjit ndërkombëtar. Në çdo bashkëpunim me Serbinë, e cila është në sferën e ndikimit të Rusisë, duhet të ketë një deklaratë të qartë për anëtarësimin në NATO dhe BE dhe për njohjen e Kosovës. Qeveritë duhet të vendosin nëse duan t’i përkasin Rusisë apo shoqërive civile. Vendet e tjera të Ballkanit e kanë kuptuar këtë, vetëm Rama dhe Zaev nuk e kanë kuptuar.
SHBA/BE po bëjnë shumë pak?
Në një letër drejtuar Bidenit disa javë më parë, gjashtë anëtarë të Kongresit thanë se ishin të shqetësuar për situatën politike në Serbi dhe ndikimin që mund të ketë në rajon dhe Evropë. Biden duhet të konsiderojë përdorimin e Urdhrit Ekzekutiv 14033 për të sekuestruar asetet e atyre që janë përgjegjës për destabilizimin e situatës.
Kushdo qoftë ai tani. Është mirë që BE-ja dhe veçanërisht Gjermania po punojnë për anëtarësimin e Kosovës, Shqipërisë dhe vendeve të tjera. Por në të njëjtën kohë, SHBA dhe BE duhet gjithashtu të përmbushin rolin e tyre si një klub i demokracive.
Pra, anëtarësimi në BE është një zgjidhje për shtetet e Ballkanit?
Po, nuk ka alternativë nëse qytetarët duan liri dhe prosperitet. Ne evropianët dhe gjermanët e dëshirojmë këtë, dhe po ashtu edhe SHBA-ja. Franca duhet dhe do të japë gjithashtu pëlqimin e saj për marrëveshjen e vizave me Kosovën në vitin 2022.Problemi është se polarizimi midis Lindjes dhe Perëndimit që përjetuam para vitit 1989 është kthyer, por shumë amerikanë dhe evropianë amerikanë nuk duan ta pranojnë këtë, ata ende po ëndërrojnë pak.Shtetet e Ballkanit janë vërtet përballë vendimit se cilit sistem politik duan t’i përkasin. Kjo është pyetja që duhet sqaruar: Lindje apo Perëndim, edhe nëse disa në Bruksel, Berlin dhe Paris nuk duan ende ta pranojnë këtë.
Çfarë thoni për deklaratat apo mungesën e deklaratave të Lulzim Bashës në Shqipëri?
Ishte e pritshme. Ai është një mbështetës i heshtur i marrëveshjes së Ramës me Vuçiçin. Në vitin 2019 ai më tha në një bisedë personale se nuk dëshiron të pengojë Ramën për këtë çështje, një deklaratë absolutisht e pakuptueshme. Ne i thamë se ky është një veprim antiperëndimor dhe atëherë do të ndahemi nëse ai nuk ndryshon.
Shpresa qëndron pra tek miqtë tanë amerikanë të BE-së dhe SHBA-së në PD që nga viti 2019, një nga mendjet më inteligjente në opozitën shqiptare, është me të vërtetë Sali Berisha, një njeri i Perëndimit, një patriot i kombit shqiptar, një evropian në të mire, sens, i cili gjithashtu mund të mendojë i madh. Ai do të reformojë tashmë opozitën demokratike të Shqipërisë me bordin e sapozgjedhur, kalimtar të PD-së. Që në Shqipëri të lindë sërish një opozitë substanciale, garantues i demokracisë, shtetit ligjor dhe anëtarësimit në BE dhe NATO. Prandaj, ka shumë për të bërë për shqiptarët brenda dhe jashtë vendit në vitin 2022, ndaj le ta bëjmë së bashku, mund të jetë shansi i fundit që Shqipëria të krijojë një të ardhme të mirë për kombin tuaj.
Soamrio 1
Megjithatë, në mënyrë të rreptë, “marrja e armëve” nuk është një procedurë lirie. Liria është në fund të fundit një koncept vetë-mbështetës
Soamrio 2
Shqipëria ka rezerva të konsiderueshme të fshehura dhe aktivizimi i këtyre rezervave duhet të çojë në anëtarësimin e shpejtë në BE
