BE-ja ka bërë një hap të rëndësishëm drejt shpejtimit të procesit të pranimit të Ukrainës. Ambasadorët e BE-së të 27 shteteve anëtare nisën “procesin për hapjen zyrtare të bllokut të parë negociues në bisedimet e pranimit me Ukrainën dhe Moldavinë” të mërkurën në mbrëmje, 02.06.2026, njoftoi Presidenca Qipriote e Këshillit të BE-së në shërbimin e saj të lajmeve online X. Megjithatë, kryeministri i ri hungarez, Peter Magyar, i shuajti shpresat për një pranim të përshpejtuar në BE për Ukrainën.
Ministrja e Jashtme irlandeze Helen McEntee përshëndeti vendimin për “hapjen zyrtare të negociatave të pranimit në BE me Ukrainën dhe Republikën e Moldavisë”. Ajo deklaroi se ishte një “sinjal i qartë” se e ardhmja e të dy vendeve “qëndron brenda familjes së Bashkimit Evropian”. Irlanda do të marrë Presidencën gjashtëmujore të Këshillit të BE-së nga Qiproja në korrik.
Procesi i pranimit nuk është aspak një çështje e kryer
Ukraina, ashtu si Moldavia, ka mbajtur statusin e kandidatit të BE-së që nga viti 2022. Qeveria e kryeministrit pro-rus Viktor Orbán, megjithatë, pengoi hapat e nevojshëm për fillimin zyrtar të negociatave me veton e saj. Pas ndryshimit të qeverisë në Budapest, Hungaria tani e ka hequr bllokadën. Më parë, qeveria hungareze (Magjari) kishte njoftuar se kishte arritur një marrëveshje mbi të drejtat e pakicës hungareze në Ukrainë.
Sipas kryeministrit hungarez, marrëveshja përcakton që “të drejtat gjuhësore, arsimore, kulturore dhe politike të pakicës hungareze në Ukrainë” do të zgjerohen. Qeveria ukrainase do t’i përfshijë masat e dakorduara në sistemin e saj ligjor “në të ardhmen e afërt”.
Situata e pakicës hungareze në Ukrainën perëndimore ka qenë prej kohësh një shqetësim qendror për Budapestin. Dhjetëra mijëra hungarezë etnikë jetojnë në rajonin Transkarpatian. Marrëdhëniet midis Budapestit dhe Kievit u përkeqësuan në vitin 2017 kur Ukraina miratoi një ligj që e detyronte ukrainishten si gjuhë kryesore për arsimin e mesëm.
Hungaria gjithashtu po kërkon që Ukraina të rishikojë planin e saj të veprimit për pakicat. “Nëse kjo ndodh, qeveria hungareze do të bjerë dakord për hapjen e bllokut të parë negociues në bisedimet e pranimit të Ukrainës në BE”, tha Magjar.
Komisionerja e Zgjerimit të BE-së, Marta Kos, shkroi në X se tani ishte koha për të “përshpejtuar” rrugën e Moldavisë dhe Ukrainës drejt anëtarësimit në BE.
Megjithatë, Magjari theksoi se Hungaria nuk mbështet një proces të përshpejtuar të pranimit për Ukrainën. Për më tepër, Hungaria do të mbajë një referendum për pranimin e Ukrainës nëse është e nevojshme. Paraardhësi i Magjari, Orban, kishte bllokuar jo vetëm progresin në pranimin e Ukrainës në BE, por edhe paketat e sanksioneve kundër Rusisë dhe një kredi prej 90 miliardë eurosh nga Brukseli për Kievin.
Paralajmërime kundër pranimit të Ukrainës: “do të shkatërronte BE-në”
Kryetari i Komitetit të Punëve të Jashtme, eksperti i politikës së jashtme të CDU-së, Armin Laschet, këshillon fuqimisht kundër të ashtuquajturit format E3, i cili do ta përfshinte Evropën më nga afër në negociatat e mundshme në lidhje me Ukrainën. “Kjo, sigurisht, do të ishte shkatërrimi përfundimtar – nëse nuk bëhet siç duhet – i politikës së jashtme evropiane” deklaroi ai në emisionin televiziv të ZDF, të drejtuar nga Maybrit Illner, më 04.06.2026. Sepse E3 nuk është BE”. E3 i referohet Gjermanisë, Mbretërisë së Bashkuar dhe Francës.
Laschet gjithashtu e shikon BE-në si të kërcënuar ekzistencialisht nga thirrjet për anëtarësimin e menjëhershëm të plotë të Ukrainës në bllok. Kërkesa, e ndjekur “me kaq këmbëngulje” nga Presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskyy, është jorealiste. Ai shtoi: “Rastësisht, do ta shkatërronte Bashkimin Evropian me një të rënë.” Sepse nuk ka gjë të tillë si anëtarësim i klasit të dytë. Anëtarësimi do të sillte në fuqi menjëherë 20,000 rregullore për tregun e vetëm evropian, dhe këto më pas do të duhej të zbatoheshin në kufirin me Donbasin.
Një shkëndijë shprese në Ukrainë?
Gjendja e brendshme dhe ajo e jashtëme politike tregon se nuk është aspak e sigurt që, pas dy vitesh bllokimi, rruga tani është e hapur për negociatat zyrtare të pranimit me Ukrainën. Nëse qeveria e re e Hungarisë nën kryeministrin Péter Magyar do të bjerë dakord me këtë është faktikisht ende e paqartë. Duhet të gjenden mënyra përtej institucioneve aktuale për të integruar Ukrainën në kornizat euroatlantike dhe për ta stabilizuar atë.
“Por ka dinamizëm dhe lëvizje, kjo është gjëja e mirë”, komenton në përgjithësi kryetarja e Komitetit të Punëve të Jashtme mbi situatën aktuale në luftën e Ukrainës. Shkencëtarja politike Claudia Major mendon, se në dritën e sulmeve në Shën Petersburg, për “një shkëndijë të vogël shprese se Rusia po arrin në një pikë ku ndalimi është më tërheqës sesa vazhdimi”. Ukraina ka arritur kryesisht ta ndryshojë rrjedhën e luftës vetë. Kjo i ka bërë kërkesat për të ndaluar mbështetjen për vendin e sulmuar nga Rusia absurde, mendon ekspertja nga grupi i mendimit Gjerman Marshall Fund.
Kritikohet si “shumë irrituese” akuza e Klaus von Dohnanyi (SPD), të bërë në një intervistë të regjistruar paraprakisht me Maybrit Illner, se Zelenskyy në fakt e kishte provokuar sulmin rus duke këmbëngulur për anëtarësimin në NATO në kushtetutë. Për këto arësye, akuzohet ish-Kryetari i Parë i Hamburgut për përmbysjen e roleve të autorit dhe viktimës.
Ekonomisti Rüdiger Bachmann e sheh udhëheqësin rus Vladimir Putin nën presion në rritje për një arsye tjetër përveç ofensivës ukrainase. Situata ekonomike e vendit është dramatike, vë në dukje profesori nga Universiteti i Michiganit në Ann Arbor. Pavarësisht ekonomisë së luftës, nuk ka rritje të vërtetë dhe praktikisht asnjë investim. Buxheti është në rrënoja – pjesërisht falë sanksioneve perëndimore, të cilat, siç pritej, hynë në fuqi me vonesë.
“Ai nuk është më në vendin e shoferit”, gjykon shkencëtari politik Wolfgang Merkel Putinin. Por kjo nuk do të thotë se ai është i gatshëm të negociojë. Është edhe më e rëndësishme që partnerët evropianë të mbështesin Ukrainën në rindërtimin e infrastrukturës së saj kombëtare të energjisë. Kjo përfaqëson dobësinë më të madhe të Ukrainës. Duke pasur parasysh mungesën e burimeve dhe pjesëve rezervë, është e paqartë se si vendi do ta kalojë dimrin e ardhshëm. Lind pyetja se çfarë roli dëshiron të luajë Evropa këtu.
Asnjë rol udhëheqës për Gjermaninë
Roli i Gjermanisë në skenën botërore diplomatike është vënë në pikëpyetje nga përpjekja e saj e dështuar për një vend të përkohshëm në Këshillin e Sigurimit të OKB-së. Nuk është ideale mbajtja e statusit, por nuk është as fundi i botës. Vendi jo i përhershëm në Këshillin e Sigurimit është mbivlerësuar për vite me radhë dhe, në realitet, nuk është aq i rëndësishëm. Të paktën në diplomacinë globale të nivelit të lartë, Gjermania nuk luan një rol udhëheqës në bashkësinë ndërkombëtare. Republika Federale kishte ndërmend të merrte një rol konstruktiv, jo udhëheqës, në Këshillin e Sigurimit.
Megjithatë, në Evropë është një histori tjetër. Kjo e bën edhe më të rëndësishme të mos përqendrohemi vetëm te tre fuqitë kryesore në diskutimin rreth formatit E3. Në vend të kësaj, duhet të përfshihen edhe vendet më të vogla, dhe anëtarët e Komunitetit të BE-së duhet të jenë të përfshirë. Kërkesa e dështuar e Gjermanisë për në OKB kishte një numër shkaqesh. Megjithatë, ishte një simptomë e politikës së dobët të jashtme evropiane që tre vende të BE-së konkurronin kundër njëra-tjetrës në Këshillin e Sigurimit dhe ndonjëherë flisnin negativisht për njëra-tjetrën.
Problemi kryesor mbetet mundësia e Bashkimit Evropian për të vepruar si supershtet me fuqi gjeopolitike e gjeostrategjike, realizimin në kohë të zgjerimit pa shkaktuar tensione sidomos në Lindje, ruajtnen e rendit botëror, roli për ndalimin e luftrave, uljen e tensioneve politike në rajonet me konfliktee garantimin e sigurisë e të paqes në botën multipolare.
