Për 8 mars, si çdo vit, disa prej nesh morën ose dhanë lule, ka të tjera që nuk u kujtuan se çfarë dite ishte dhe të tjera dolën në protestë.Me siguri të gjithë kemi dëgjuar që 8 marsi nuk është një ditë për të festuar, por një ditë për të luftuar për të drejtat. Dhe ndoshta disa prej nesh kanë dëgjuar diçka tjetër, me një ton më cinik: “Për çfarë po të luftoni ju gra dhe vajza, çfarë doni më shumë, burrat tashmë ju kanë dhënë të drejtat”.
Çështja qëndron këtu: të drejtat e njeriut i takojnë vetëm dhe në mënyrë të pakthyeshme njeriut, secilit prej nesh, njerëzve, ato nuk mund t’i “dhurohen” sepse nuk kanë zot të centralizuar që të vendosë nëse do t’i kemi apo jo. Ato mund të hiqen vetëm – me forcë dhe me qëllim të keq. Sistemi që i heq të drejtat grave ka një emër – patriarkalizëm, pavarësisht nëse ndihemi rehat ta themi apo jo. Emra kanë edhe njerëzit që u heqin të drejtat të tjerëve ose kufizojnë lirinë, lufta për të drejtat nuk është luftë për t’i fituar ato, por për t’i rikthyer, për t’ia kthyer njeriut. Dhe pikërisht ky është kuptimi i një dite si tetë marsi.
Tingëllon joshëse kur themi me vete se sot jetojmë në një botë të lirë me mundësi të pakufizuara. Mirëpo, këto mbeten vetëm fjalë të bukura. Kur nuk ka mekanizëm adekuat social për mbrojtje nga dhuna gjinore dhe lajmet për një praktikë të tillë, së bashku me zemërimin e drejtë, ngjallin edhe të qeshura dhe reagime miratuese. Kur çdo herë që thua “dhunë me bazë gjinore” dikush do të thotë: “Mos, zgjidhni një fjalë tjetër që nuk do t’i vërë në siklet njerëzit”… Kur dukuritë e përhapura pas termave si dhuna ekonomike apo përdhunimi merren seriozisht nga vetëm një grusht njerëzish.Kur fjalori mizogjen dhe gjuha e urrejtjes me bazë gjinore bie si furi nga të ashtuquajturat komplimente, nga humori, nga ekranet televizive.
Kur një hendek gjinor në paga vazhdon të ekzistojë dhe vazhdon gratë të mos përfitojnë .Kur është e vështirë dhe thelbësore për shoqërinë, profesionet e përfaqësuara dobët si ato në fushën e arsimit, punës sociale, punës së përkujdesjes mbeten prerogativë e grave. E në të njëjtën kohë, vajzat e vogla, në masë, vazhdojnë të rriten me mantra të tilla si “zgjidh një profesion për femratr” sepse “gratë duhet të jenë gra dhe burrat burra”.
Çfarë do të thotë madje një shprehje kaq e zbrazët dhe boshe…?
Krijon një rreth vicioz që na dëmton të gjithëve – grave dhe burrave, por veçanërisht fëmijëve – duke i detyruar ata në narrativën e imponuar të konstrukteve shoqërore të agresionit dhe mbiambicies mashkullore, dhe konformitetit dhe nënshtrimit femëror. Të gjithë të përfshirët vuajnë prej tij. Klisheja e trishtueshme e një nëne që dërgon një djalë në luftë për të mbrojtur vajzat dhe motrat e tij është ndoshta manifestimi më ekstrem dhe fatkeq i këtij konstrukti shoqëror. Megjithatë, ai ende shfaqet sot në pika të ndryshme nga bota, dhe manifestimi i tij sjell shkatërrim, dhimbje dhe vdekje nën anën e mbrojtjes. Keni dëgjuar gjithashtu që burrat i mbrojnë gratë a i mbrojnë ato, apo jo? Gruaja nuk ka nevojë të shoqërohet deri tek porta që të mos i ndodhë diçka.
Ajo ka nevojë për një botë ku mund të shkojë e sigurt në shtëpi në çdo kohë, e veshur në çfarëdo mënyre. Që të mos ketë nevojë që askush ta mbështesë financiarisht, vetëm se mundësia e saj për të jetuar me dinjitet dhe siguri materiale si rezultat i punës dhe përpjekjeve të saj nuk është e kufizuar. Bota që çdo vit në këtë ditë jemi jashtë dhe flasim përkundrazi, vetëm duke i derdhur njëri-tjetrit një gotë verë është një botë ku ne nuk mbrohemi dhe nuk mbrohemi sepse duhet. Kjo botë praktikisht na është hequr, por kjo nuk do të thotë se ne kemi hequr dorë prej saj.
Bota e solidaritetit dhe e ndihmës reciproke që po ndërtojmë është një botë në të cilën mesazhi i qartë për bashkëmoshatarët tanë dhe për fëmijët tanë është të jetojmë në atë mënyrë që të mos kërcënojmë, shtypim apo shfrytëzojmë, të mos krijojmë nevojën për të mbrojtur. Ne nuk prekim të paautorizuar, me fjalë apo veprime, të tjerët, as të drejtat e tyre natyrore të patjetërsueshme të njeriut, zgjedhjet e tyre i bëjnë vetë.
Nuk dua vetëm lule, por e di se duhet të përpiqemi për të fituar më shumë…..
E megjithatë ne i festojmë betejat tona dhe faktin që ka dikë që t’i takojë. Ne femrave nuk kemi nevojë të na “u jepen” të drejta. Ne nuk kemi nevojë të na heqin, gjithashtu nuk kemi nevojë të na ruajnë, mbrojmë apo kujdesemi – thjesht të mos rrezikohemi dhe të vendosemi qëllimisht në një pozicion jo të pavarur, të nënshtruar dhe të varur, qoftë për arsye ekonomike, shëndetësore, rrethanat familjare ose shoqërore.
Kujdesi mes njerëzve le të jetë shprehje vetëm e solidaritetit, dashurisë dhe humanizmit dhe jo e domosdoshmërisë ekstreme në të cilën vendosemi njëri-tjetrin. Vetëm atëherë mund t’i derdhim njëri-tjetrit një gotë verë për festën. Dhe ndoshta nuk duhet t’i zgjedhim lulet në fund të fundit.
