Pa debat dhe pa qartësi, SHBA rrezikon të hyjë në një konflikt pa e kuptuar plotësisht pse.
Pjesa i e një serie mbi Politikën e Jashtme të SHBA-së dhe Lindjen e Mesme
Nga Cafo Boga
A po bën Shtetet e Bashkuara një nga gabimet më të mëdha strategjike të kohëve moderne—apo po ndërmarrin një hap të domosdoshëm për të përballuar një kërcënim në rritje?
Vendimi i SHBA-së për t’iu bashkuar Israel në operacionet ushtarake kundër Iranit ka ndezur një nga debatet më të forta të viteve të fundit. Përkrahësit e shohin këtë si një veprim të vendosur për të ndalur ambiciet bërthamore dhe ushtarake të Iranit. Kritikët, përkundrazi, paralajmërojnë se Amerika mund të jetë duke hyrë në një konflikt, pasojat e të cilit mund të dalin jashtë çdo parashikimi.
Goditjet e para erdhën pas bisedimeve të vazhdueshme, por pa asnjë rezultat real, mbi programet raketore dhe bërthamore të Iranit. Sulmet synuan jo vetëm objektiva ushtarake, por edhe drejtues të lartë—ushtarakë dhe fetarë—dhe u kryen gjatë muajit të shenjtë të Ramazanit. Kundërpërgjigjja e Iranit nuk vonoi: sulme me raketa në rajon dhe kërcënime ndaj infrastrukturës kritike treguan se situata mund të përshkallëzohet me shpejtësi.
Ajo që mund të jetë menduar si një operacion i kufizuar po shndërrohet në një përplasje me rreziqe të mëdha. Shenjat janë të qarta: kjo mund të jetë faza përgatitore për një ndërhyrje tokësore—“boots on the ground”—që do ta përfshinte SHBA-në në një konflikt të gjatë, me mijëra humbje njerëzore dhe pa një strategji të qartë daljeje.
Irani nuk është një kundërshtar i vogël. Ai është një fuqi rajonale me ushtri të fuqishme, ndikim të gjerë dhe rrjet aleatësh në disa vende të Lindjes së Mesme. Çdo përballje me të mbart rrezikun e përhapjes së konfliktit në të gjithë rajonin. Për më tepër, Ngushtica e Hormuzit—një nga arteriet kryesore të furnizimit botëror me naftë—e bën këtë konflikt një çështje globale, jo vetëm rajonale.
Një luftë pa objektiva të qarta
Një nga pyetjet më shqetësuese është kjo: cili është qëllimi përfundimtar i kësaj lufte?
Zyrtarët amerikanë kanë përmendur disa objektiva—ndalimin e programit bërthamor, dobësimin e kapaciteteve ushtarake, kufizimin e ndikimit rajonal, madje edhe ndryshimin e regjimit. Por kur një luftë nis me shumë qëllime dhe pa një fund të qartë, ajo rrezikon të zgjatet pafund.
Amerika e ka provuar këtë më parë—në Irak dhe Afganistan—ku konfliktet që nisën si të kufizuara u shndërruan në angazhime të gjata dhe të kushtueshme.
Përshkallëzimi dhe ndikimi global
Rreziqet tashmë janë reale. Përgjigjja e Iranit ka goditur objektiva përtej vijës së frontit dhe ka ngritur alarmin për tregjet globale të energjisë dhe rrugët tregtare.
Më e rëndësishmja, mbyllja faktike e Ngushticës së Hormuzit ka tronditur tregtinë ndërkombëtare. Mijëra anije janë bllokuar, ndërsa kompanitë e transportit kanë pezulluar lëvizjet. Çmimet e naftës janë rritur ndjeshëm, duke goditur ekonomitë globale dhe duke rritur presionin inflacionist.
Në një botë të globalizuar, një konflikt rajonal mund të ketë pasoja globale. Ajo që nis si një përplasje ushtarake mund të kthehet shpejt në një krizë ekonomike ndërkombëtare.
Debati që mungon në Amerikë
Por përtej strategjisë, ekziston një problem më i thellë: mungesa e debatit.
Nga Vietnami në Irak, historia ka treguar se luftërat e nisura pa diskutim të plotë kombëtar shpesh përfundojnë më keq se sa pritej. Sot, SHBA po përballet sërish me një përshkallëzim ushtarak pa një debat të vërtetë në Kongres dhe pa një diskutim të hapur publik.
Kushtetuta amerikane ia jep Kongresit të drejtën për të shpallur luftë pikërisht për këtë arsye: për të siguruar që vendime të tilla të merren me përgjegjësi dhe konsensus kombëtar. Megjithatë, kjo praktikë është dobësuar me kalimin e kohës.
Dy këndvështrime për një konflikt
Mbështetësit thonë se veprimi është i domosdoshëm për të ndalur një kërcënim real. Në këtë logjikë, goditjet e shpejta mund të parandalojnë një luftë më të madhe në të ardhmen.
Por kritikët—ndër ta edhe Tucker Carlson—ngrejnë një pyetje të thjeshtë: A është kjo lufta e Amerikës?
Ata argumentojnë se publikut amerikan nuk i është dhënë një shpjegim i qartë dhe i pavarur për përfshirjen, dhe se SHBA mund të jetë duke ndjekur më shumë interesat e aleatëve sesa interesin e vet kombëtar.
Një kundërshti që bashkon palët
Ajo që e bën këtë debat edhe më të rëndësishëm është fakti se kundërshtimi nuk vjen vetëm nga një krah politik. Nga figura konservatore si Tucker Carlson dhe Rand Paul, deri te progresistë si Bernie Sanders dhe ekonomistë si Jeffrey Sachs, një gamë e gjerë zërash po shprehin shqetësim.
Në një kohë kur Amerika është thellësisht e polarizuar, ky është një sinjal i fortë se diçka më e thellë po vihet në pikëpyetje.
Gjykimi i historisë
Luftërat shpesh fillojnë me bindjen se janë të nevojshme. Por historia i gjykon ato nga rezultatet.
A do të jetë kjo një lëvizje strategjike e suksesshme apo një gabim me pasoja afatgjata? Kjo mbetet për t’u parë.
Por një gjë është e sigurt: mënyra se si merret vendimi për luftë është po aq e rëndësishme sa vetë lufta.
Siç paralajmëronte James Madison, pushteti ekzekutiv është gjithmonë më i prirur drejt luftës.
