“Ligji është i barabartë për të gjithë”/ Super Prokurorja që arrestoi “peshqit e mëdhenj” të Rumanisë emërohet kryeprokurore e Europës

99

Laura Codruta Kovesi e bëri emrin e saj si kreu i agjencisë së respektuar të antikorrupsionit të Rumanisë, ADN. Ajo ndoqi këmba-këmbës ministrat e qeverisë dhe kryetarët e bashkive, duke u bërë shpejt e preferuara e parlamentit Evropian dhe fushatave antikorrupsion.

Kövesi ka popullaritet më shumë se qeveria  dhe u zotua të bëjë gjithçka për të bllokuar fushatën e saj të suksesshme për t’u bërë prokurorja e parë publike e Evropës. Tetëmbëdhjetë muaj më vonë, qeveria rumune ka rënë dhe Kovesi po përgatitet të fillojë punën në zyrën e prokurorit publik evropian (EPPO), organi i parë i BE që drejton hetimet penale.

Zyra e re do të rezultojë në më shumë hetime dhe më shumë ndjekje penale, si dhe një mbrojtje më të fortë të sundimit të ligjit në BE, tha Kovesi në një intervistë. “Pika kryesore për sukses do të jetë besimi i qytetarëve në institucionin tonë”, tha prokurorja popullore, e cila ndalohet nga njerëzit në rrugë për foto dhe shtrëngime duarsh në vendin e saj.

EPPO, një ide 25 vjet në bërje, i lejon BE-së të sjellë raste gjykimesh të mashtrimit të dyshuar që përfshijnë fonde evropiane dhe fidanë ndërkufitar të TVSH-së në gjykatat penale kombëtare. Vetëm vlerësimet e TVSH-së vlerësohen të kushtojnë thesarë kombëtar 50 miliardë (44 miliard £) në vit.

Kovesi do të drejtojë organizatën nga Luksemburgu, e ndihmuar nga një prokuror prej secilit vend anëtar, megjithëse hetimet do të drejtohen nga prokurorë të përkushtuar në shtetet anëtare.

Zyrtarët e BE kanë kohë që shqetësohen se qeveritë kombëtare nuk i japin përparësi krimeve ndërkufitare ose përpjekjeve për vjedhje nga buxheti i BE-së, ku çështjet shpesh janë komplekse, dhe kërkojnë aftësi gjuhësore dhe bashkëpunim me forcat e tjera të policisë. Zyra e BE kundër mashtrimit, Olaf, heton shkeljet administrative, por vetëm mund t’i referojë çështjet në policinë kombëtare. Vetëm gjysma e këtyre çështjeve çojnë në aktakuzë.

Kovesi, i cili pret që EPPO të marrë më shumë se 3,000 raste, është duke luftuar për të rritur buxhetin e agjencisë, të propozuar në 37.7 milion €. Zyrtarët e BE-së argumentojnë se fondet, tashmë të rritura një herë, janë të mjaftueshme për vitin e fillimit dhe shpresojnë se organizata do të jetë e gatshme të fillojë – siç ishte planifikuar – më vonë në vitin 2020.

Problemi i saj më i madh mund të jetë vendimi i pesë vendeve anëtare të BE-së – Danimarka, Irlanda, Hungaria, Polonia dhe Suedia – të mos anëtarësohen. Në një përpjekje për të bindur Hungarinë, ku miqtë dhe familja e kryeministrit kanë fituar kontrata fitimprurëse të financuara nga BE, zyrtarët e BE u përpoqën të lidhin shpërndarjen e fondeve të BE me shtetin e ligjit. Hungaria përsëri nuk pranoi.

Pritshmëritë për Kovesit janë të mëdha. Familjet e gazetarëve investigativë të vrarë:  Daphne Caruana Galizia dhe Ján Kuciak i shkruajtën këshillit të ministrave të BE-së për të debatuar mbi emërimin e saj, duke e përshkruar atë si “kandidaten më të guximshme dhe më të dalluar për punën”.

Kovesi, thanë ata, ishte në të njëjtën myk si Caruana Galizia dhe Kuciak, të cilët synuan korrupsionin në nivelete larta. Duke reflektuar mbi ato pritshmëri, Kövesi tha: “Unë jam i njëjti person siç isha në pozicionin tim të mëparshëm, kështu që do të bëj çmos … dhe nuk do të jem vetëm.”