Miljarda euro rrjedhin ilegalisht nëpër sistemet financiare të Evropës çdo vit. Llogaritjet nga dega e Nasdaq, Verafin, kanë zbuluar se vetëm në vitin 2023, rreth 750 miliardë dollarë nga burime të paligjshme u pastruan në Evropë – para që burojnë nga trafikimi i drogës ose i qenieve njerëzore, korrupsioni ose puna e padeklaruar. Kjo korrespondon me 2.3 përqind të prodhimit ekonomik, që do të thotë se Evropa përbën afërsisht një të katërtën e aktivitetit global të pastrimit të parave.Vetëm Gjermania përbën pothuajse 130 miliardë dollarë. Kjo është shifra më e lartë e çdo vendi në kontinent. Ka shumë arsye për këtë: lidhjet ndërkombëtare të ekonomisë gjermane; vendndodhja qendrore e Gjermanisë dhe rrugët e saj të shumta të transportit; tregu i saj i pasurive të patundshme, ku deri vetëm pak vite më parë apartamentet mund të bliheshin edhe me para në dorë; dhe, sigurisht, dashuria e gjermanëve për paratë në dorë. Kjo do të thotë shumë punë, por edhe mundësi për të bërë një ndryshim. Për rreth një vit tani, avokatja italiane me doktoraturë ka drejtuar Autoritetin Kundër Pastrimit të Parave (AMLA), agjencinë e parë evropiane që lufton pastrimin e parave përtej kufijve.
Një pamje nga lart nga Messeturm i Frankfurtit
Nga kjo pikë e favorshme, më shumë se 200 metra e lartë, Szego ndjek një mision: të sigurojë më në fund që Evropa të flasë me një zë kur bëhet fjalë për fenomenin e krimit financiar – dhe të luftojë pastrimin e parave dhe financimin e terrorizmit në mënyrë më efektive se më parë. Shumë nga krimet që i paraprijnë pastrimit të parave, siç është trafiku i drogës ose evazioni fiskal, ndodhin në një shtet anëtar të BE-së. Megjithatë, rifutja e parave në ciklin ekonomik shpesh ndodh në një vend tjetër, qoftë përmes blerjeve të pasurive të paluajtshme, ndërmjetësve, arkave të pakontrolluara në restorante apo kriptovalutave.
Bëhet e qartë se pastrimi i parave nuk ndalet në kufijtë kombëtarë. Në 27 shtetet anëtare të BE-së, hetuesit në Njësitë Kombëtare të Inteligjencës Financiare (FIU) po bëjnë çmos për të ndjekur dyshimet dhe veprat penale. Këto janë njësi të specializuara, shpesh të vendosura në pjesë krejtësisht të ndryshme të administratës, por ato nuk mund të kryejnë hetime si prokurorët publikë ose policia. Kjo rezulton në 27 qasje të ndryshme, veçanërisht pasi çdo komponent ndërkombëtar i një rasti pastrimi parash shkakton kërkesa për ndihmë ligjore në një vend tjetër.
Ky fragmentim është një problem. Dhe pikërisht këtu hyjnë në lojë përpjekjet e Szegos. Drejtori i AMLA-s dëshiron të forcojë koordinimin dhe mbështetjen për autoritetet kombëtare, por FIU-të nuk duhet të bëhen të tepërta. Mbajtja e një pasqyre të përgjithshme të kësaj rrëmuje përgjegjësish, gjuhësh dhe ndjeshmërish politike është një sfidë e vërtetë për Szegon. Kushdo që e dëgjon gruan italiane, e cila vjen nga qyteti bregdetar i Savonës pranë Xhenovës, në konferenca ose lexon intervistat e saj, do të gjejë dy tema të përsëritura. Së pari, Szego dëshiron të prezantojë standarde kundër pastrimit të parave me AMLA-n. Pastaj, qëllimi tjetër, thekson Szego, është të arrijë mbikëqyrje të vazhdueshme.
Zgjerimi i personelit në Frankfurt si përparësi
Sikur kjo sfidë profesionale të mos mjaftonte, ajo duhet të mbikëqyrë edhe afatin kohor ambicioz të zgjerimit. Ndërsa AMLA filloi me vetëm 30 punonjës një vit më parë, qëllimi është që të ketë 240 deri në fund të vitit 2026. Szego ka ende punë për të bërë: që nga fillimi i korrikut, më shumë se 150 punonjës nga 26 shtete anëtare të BE-së punonin në Messeturm (Kulla e Panairit Tregtar), sipas një zëdhënësi të AMLA-s. Objektivi është 430 deri në vitin 2028.
Në kohën e mbetur, sfida është të gjesh njerëzit e duhur, por mbi të gjitha, të zhvillosh strukturat e nevojshme dhe të vendosesh si një “start-up” brenda rrjetit të autoriteteve të BE-së. Në të njëjtën kohë, Szego duhet ta përfaqësojë institucionin e ri kryeqytetet evropiane.
Karrierë e gjatë në bankën qendrore italiane
Studimet e drejtësisë të Szegos nuk e çuan atë në qendrën bankare dhe financiare të Milanos, por më tepër në Universitetin e Romës. Më pas ajo filloi të punonte në Banca d’Italia, bankën qendrore në Romë. Atje, ajo fillimisht punoi në departamentin e mbikëqyrjes bankare, duke u transferuar më vonë në… jo punoi në departamentin e analizave dhe, në mes të krizës financiare të vitit 2008, mori përsipër udhëheqjen e njësisë përgjegjëse për rregullimin bankar. Më vonë, ajo mori gjithashtu përgjegjësinë për zbatimin e rregullave të reja të mbikëqyrjes dhe zgjidhjes së problemeve të BE-së. Ajo përfundimisht u bë drejtuese e divizionit të rregullimit bankar përpara se një shumicë e madhe në Parlamentin Evropian të votonte për të si drejtuesen e ardhshme të AMLA-s në dhjetor 2024.
Në këto zgjedhje, Szego mbizotëroi, ndër të tjera, kundër gjermanit Marcus Pleyer, i cili më parë kishte drejtuar për dy vjet grupin ndërkombëtar të punës kundër pastrimit të parave. Përveç ekspertizës së saj profesionale, dy faktorë folën në favor të Szegos: Meqenëse AMLA ndodhej në Frankfurt, kandidatja italiane, ndryshe nga Pleyer, përmbushi parimin e përfaqësimit proporcional brenda BE-së. Për më tepër, për shkak se Szego kishte kryesuar prej kohësh komitetet e përzgjedhjes për stafin e ri në Bankën e Italisë, përvoja dhe aftësia e saj në rekrutimin e stafit për agjencinë e re u vlerësuan shumë.
Szego kërkon dialog me përfaqësuesit e industrisë, përfshirë ata nga sektori jo-financiar – në fund të fundit, paketat e BE-së kundër pastrimit të parave po përfshijnë gjithnjë e më shumë grupe profesionale: agjentë të pasurive të paluajtshme, këshilltarë tatimorë, noterë, auditorë dhe, nga viti 2029, klube profesionale të futbollit. Drejtoresha e AMLA-s parandalon një shqetësim që ajo has shpesh: “Po, na duhet më shumë siguri, por sa më pak burokraci të jetë e mundur”, tha Szego në Euro Finance Week. Sipas saj, bëhet fjalë për gjetjen e një ekuilibri midis kostove për kompanitë dhe përfitimeve për shoqërinë. Ky aspekt është i rëndësishëm për të: ekspertja financiare thekson vazhdimisht në fjalimet e saj se lufta kundër pastrimit të parave nuk është vetëm financiarisht, por edhe shoqërisht e domosdoshme.
Nevojiten rregulla uniforme në të gjithë BE-në, të zbatuara në mënyrë të vazhdueshme kudo. Për më tepër, duhet të mbyllen boshllëqet ligjore, pasi kriminelët shfrytëzojnë qëllimisht dallimet kombëtare, tha ajo në Euro Finance Week në Frankfurt. Përveç kësaj, informacioni i ndjeshëm duhet të shkëmbehet në mënyrë të sigurt dhe të besueshme. AMLA mbikëqyr drejtpërdrejt 40 institucione financiare ndërkufitare me një rrezik veçanërisht të lartë pastrimi parash, duke përfshirë ofruesit e shërbimeve të kriptovalutave. Kripto-asetet paraqesin rreziqe të konsiderueshme nga një perspektivë kundër pastrimit të parave.
Përputhja e të dhënave dhe teknologjia si faktorë drejtues
Pritjet nga politikëbërësit dhe sektori financiar janë të larta. Vjeshtën e kaluar, firma konsulente EY Germany, së bashku me iniciativën e qendrës financiare Frankfurt Main Finance, anketuan ekspertë nga bankat, siguruesit, kompanitë e teknologjisë, institucionet qeveritare dhe universitetet në dhjetë vende evropiane në lidhje me pritjet e tyre për AMLA-n. Rezultati: Të anketuarit e mirëpritën institucionin si një hap të rëndësishëm dhe transformues në luftën kundër krimit financiar. “Ai ka një mundësi unike për të hapur terren të ri në rregullore dhe teknologji nëse i jep përparësi efektivitetit dhe efikasitetit”, thotë Oliver Behrens, President i Frankfurt Main Finance, një iniciativë që bashkon shumë banka dhe ofrues të shërbimeve financiare. Megjithatë, ekspertët do ta matin efektivitetin e AMLA-s nga shkalla në të cilën ajo përdor në mënyrë efektive teknologjitë moderne për shkëmbimin e të dhënave. Së bashku me Bordin Evropian të Mbrojtjes së të Dhënave, AMLA po punon mbi udhëzimet që së shpejti do t’u mundësojnë autoriteteve në vende të ndryshme të shkëmbejnë të dhëna personale. Ky do të ishte një hap i madh përpara në luftën kundër pastrimit të parave në BE.
