Nga Prof.Dr.Xhevdet Zeka
Me hidhërim të thellë morëm lajmin për ndarjen nga jeta të një prej figurave më të ndritura të shkencës shqiptare, intelektualit të madh, studiuesit të palodhur, fisnikut dhe kuçiotit të mirë, Shyqyri Aliaj.
Ikja e tij është një humbje e madhe jo vetëm për familjen dhe miqtë, por për gjithë botën akademike shqiptare, për shkencën, për kombin dhe për kujtesën intelektuale të Shqipërisë moderne.
Për ne kuçiotët humbëm një model, një mik, vëlla, lezet, shok, mendjendrituar e badhkëfshatar që aq shumë e donte Kuçin, por dhe më shumë me veprat e tij!
Prof. Dr. Shyqyri Aliaj ishte nga ata njerëz të rrallë që e jetuan jetën me dinjitet, me urtësi dhe me përkushtim absolut ndaj dijes. Ai nuk ishte thjesht një shkencëtar i madh; ai ishte një institucion më vete. Në personalitetin e tij bashkoheshin thjeshtësia e njeriut të mençur, kultura e gjerë akademike, karakteri i fortë moral dhe dashuria e pashtershme për vendin e tij.
Lindi në Kuç më 15 maj 1936, në atë trevë të Labërisë që ka nxjerrë burra të ditur, patriotë e njerëz me karakter. Nga ajo tokë mori forcën, ndershmërinë dhe shpirtin fisnik që e shoqëruan gjatë gjithë jetës. Edhe pse u ngjit në majat më të larta të shkencës shqiptare dhe fitoi respekt ndërkombëtar, ai mbeti gjithmonë kuçioti i urtë dhe i dashur, që nuk harroi kurrë origjinën, njerëzit dhe vlerat me të cilat u rrit.
Jeta e Prof. Aliajt ishte një rrugëtim i gjatë pune, kërkimi dhe sakrifice në shërbim të shkencës. Ai përfundoi studimet si inxhinier gjeolog në vitin 1963 dhe më pas ndoqi një karrierë të jashtëzakonshme akademike e shkencore, duke marrë gradën “Kandidat i Shkencave”, më pas “Doktor i Shkencave”, ndërsa në vitin 1994 mori titullin e lartë “Profesor”. Zotëronte anglishten, frëngjishten dhe rusishten, çka i dha mundësi të komunikonte dhe të përfaqësonte me dinjitet shkencën shqiptare në arenën ndërkombëtare.
Veprimtaria e tij profesionale është një histori suksesi dhe përkushtimi. Ai punoi në institucione të rëndësishme si Ndërmarrja Gjeologjike në Tiranë, Fakulteti i Gjeologjisë dhe Minierave në Universitetin e Tiranës, Ndërmarrja e Nxjerrjes së Naftës në Marinëz dhe Ndërmarrja Gjeofizike në Patos. Por kulmi i veprimtarisë së tij lidhet padyshim me Institutin e Sizmologjisë, ku shërbeu për dekada dhe drejtoi institucionin në periudha tepër të rëndësishme për vendin.
Në një Shqipëri të ekspozuar vazhdimisht ndaj tërmeteve dhe rreziqeve natyrore, Prof. Aliaj ishte ndër njerëzit që ndërtoi bazat moderne të studimit të sizmikës shqiptare. Ai ishte themelues i drejtimit të neotektonikës në Shqipëri dhe pionier i sizmotektonikës shqiptare. Falë punës së tij u kuptuan më qartë zonat sizmike aktive të vendit, u hartuan harta kombëtare gjeologjike dhe sizmotektonike, u krijuan bazat shkencore për kodet e ndërtimit dhe për mbrojtjen e infrastrukturave strategjike.
Në të vërtetë, shumë prej ndërtesave, digave dhe projekteve të rëndësishme të Shqipërisë moderne mbajnë në themel edhe kontributin e heshtur të këtij njeriu të madh. Ai punoi jo për lavdi personale, por për sigurinë e qytetarëve dhe të ardhmen e vendit.
Trashëgimia e tij shkencore është monumentale: 12 monografi shkencore, 5 libra, 4 tekste universitare dhe mbi 100 artikuj shkencorë, shumë prej tyre të botuara në revista prestigjioze ndërkombëtare. Ai ishte mentor i brezave të tërë të gjeologëve, sizmologëve dhe inxhinierëve shqiptarë. Studentët dhe kolegët e kujtojnë si profesorin e qetë, të përgatitur, kërkues, por gjithmonë njerëzor dhe fisnik.
Anëtarësia e tij në Akademia e Shkencave e Shqipërisë, si dhe lidhjet me organizma prestigjioze ndërkombëtare, përfshirë Akademinë e Shkencave të New Yorkut, dëshmojnë për nivelin e lartë të figurës së tij. Ai ishte një nga ata shkencëtarë që i dhanë dinjitet emrit të Shqipërisë në botën akademike.
Por mbi të gjitha, Prof. Dr. Shyqyri Aliaj do të kujtohet si njeri. Si njeri i urtë. Si qytetar model. Si intelektual i vërtetë. Në një kohë kur shpesh zhurma mbizotëron mbi dijen, ai mbeti simbol i qetësisë, argumentit shkencor dhe modestisë. Nuk kërkoi kurrë privilegje, por punoi në heshtje, me përkushtim dhe me dashuri për profesionin.
Sot shuhet një mendje e ndritur, një zemër fisnike dhe një zë autoritar i shkencës shqiptare. Por vepra e tij nuk shuhet. Emri i Prof. Dr. Shyqyri Aliaj do të mbetet i gdhendur në historinë e gjeologjisë dhe sizmologjisë shqiptare, në auditorët universitarë, në bibliotekat shkencore dhe në kujtesën e të gjithë atyre që patën fatin ta njohin.
Kuçi humbi një bir të madh.
Shqipëria humbi një nga dijetarët e saj më të vyer.
Shkenca shqiptare humbi një shtyllë të fortë.
Por njerëzit e mëdhenj nuk ikin kurrë plotësisht. Ata mbeten në veprën që lënë pas, në dijen që përcjellin dhe në respektin që fitojnë.
I paharruar qoftë kujtimi i Prof. Dr. Shyqyri Aliaj
