– Aktualisht, në Greqi jetojnë rreth 650 mijë emigrantë të ligjshëm, nga të cilët rreth 220 mijë janë shqiptarë me leje qëndrimi.
-Ndërkohë, vlerësohet se 65 mijë shqiptarë e kanë humbur këtë status, një shifër që mbetet shqetësuese.
-Deportimi shoqërohet me ndalim hyrjeje në Greqi dhe vendet e BE-së për një periudhë nga 5 deri në 10 vjet.
– Greqia edhe pse ka nevojë të madhe për punëtorë sidomos në blegtori, bujqësi, peshkim dhe turizmin veror ka menduar ndryshe nga viti 2025.
-Qarkoret e reja fokusohen te ata që janë “në rregull”, kështu që rastet pa dokumente nuk trajtohen me përparësi.
Rreziku mbetet i njëjtë: gjoba, ndalim hyrjeje në të ardhmen, ose në disa raste procedura dëbimi.
-Qarkorja e re parashikon që çdo person pa dokumente të rregullta, fillimisht dërgohet në qendra ndalimi dhe më pas përballet me dënime nga gjobat deri në burgim 1-2 vjet.
– Element problematik, sipas ekspertëve, është fakti që edhe në rastet kur vendimi ankimohet, deportimi mund të ekzekutohet menjëherë.
Intervistoi: Albert Z. ZHOLI
Një qarkore e re për emigracionin në Greqi ka ngritur shqetësime të forta te komuniteti shqiptar, pasi pritet të ndikojë drejtpërdrejt në rinovimin e lejeve të qëndrimit për mijëra persona. Në vazhdim të ndryshimeve ligjore të vitit 2026 qarkorja e re synon të përshpejtojë procedurat vetëm për emigrantët me dokumentacion të rregullt. Pra risia qëndron te lehtësimi i procedurave për kategoritë e sigurta, por nuk ofron asnjë zgjidhje për ata që janë pa dokumente të cilët nuk janë pak.
-Kur nuk pritej edhe pse ka nevojë për fuqi punëtore qeveria greke ka bërë prezente rregullat e reja për emigracionin. Nëse në vitin 2025 rregullat ishin disi zbutëse, qarkorja e prillit 2026 ka shumë masa shtrënguese kryesisht për ata që janë pa dokumente, por që kanë disa vite në Greqi. Pse ky ndryshim?
Ndryshimet vijnë nga problemet që kanë disa emigrant të paligjshëm. Pra Greqia edhe pse ka nevojë të madhe për punëtorë sidomos në blegtori, bujqësi, peshkim dhe turizmin veror ka menduar ndryshe nga viti 2025. Deri në vitin 2025, legjislacioni grek kishte një qasje më humane ndaj emigrantëve, duke lejuar aplikime për leje qëndrimi edhe për persona që kishin vite të tëra në vend. Pas këtij viti, është vënë re një ashpërsim i dukshëm i politikave, sidomos për emigracionin e parregullt. Konkretisht, në muajt korrik dhe gusht 2025, Greqia miratoi dy ligje të reja që synojnë frenimin e emigracionit të paligjshëm. Këto masa parashikojnë që çdo person pa dokumente të rregullta, nëse ndalohet nga autoritetet, fillimisht dërgohet në qendra ndalimi dhe më pas përballet me dënime që variojnë nga gjobat deri në burgim 1-2 vjet. Deportimi shoqërohet me ndalim hyrjeje në Greqi dhe vendet e BE-së për një periudhë nga 5 deri në 10 vjet. Dhe këtu dua ta ndalem. Në takimin e fundit me Micotaqis, kryeminsitri Rama këtë problem duhet të ngrinte. Bëhet fjalë për 65 mijë emigrantë që luajnë me bukën e fëmijëve.
-Po nëse këto masa ankimohen a mund të fitohet e drejta, çfarë hapësirash ka lënë ligji?
Kjo është më interesante. Një tjetër element problematik, sipas ekspertëve, është fakti që edhe në rastet kur vendimi ankimohet, deportimi mund të ekzekutohet menjëherë, ndërsa rezultati i apelimit shqyrtohet më pas. Qarkorja e re prek veçanërisht ata emigrantë që kanë humbur lejen e qëndrimit gjatë vitit të kaluar, ndërsa nuk parashikon mundësi të reja për rikuperimin e statusit për kategori të tjera në vështirësi, si personat me probleme shëndetësore apo ata që kanë humbur dokumentacionin prej kohësh.
-Ju thatë që në rast ankimimi dhe fitimi të gjyqit mund të fitojë të drejtën e qëndrimit. Por sigurisht kjo ka një kosto. Flitet për shuma të mëdha që kërkojnë gjyqe të tilla.
Sigurisht. Hapja e gjyqeve të tilla ka kosto por edhe zvarritje burokratike. Ky është një problem më vete. Shqetësimet e emigrantëve janë të mëdha. Xhepi i hollë i emigrantëve nuk mund t’i përballojë këto shuma për gjyqe. Ndaj në këto momente reagimet nga diaspora shqiptare nuk kanë munguar. Organizata dhe individë të shumtë kanë ngritur alarmin për kostot e larta të proceseve gjyqësore dhe pasigurinë ligjore që po përjetojnë emigrantët.
-Aktualisht sa emigrant shqiptarë ka sot në Greqi? Prej tyre sa janë të palegalizuar që janë me qarkoren e re në “pres të briskut”?
Sipas të dhënave të OAEDH, aktualisht, në Greqi jetojnë rreth 650 mijë emigrantë të ligjshëm, nga të cilët rreth 190 mijë janë shqiptarë me leje qëndrimi. Ndërkohë, vlerësohet se 65 mijë shqiptarë e kanë humbur këtë status, një shifër që mbetet shqetësuese edhe pse në rënie. Ekspertët theksojnë se vështirësitë për t’u pajisur me dokumente dhe alternativat më të favorshme në vende të tjera të Bashkimit Evropian po ndikojnë në largimin gradual të shqiptarëve nga Greqia.
-Si mund ta përkufizoje më qartë qarkore re të prillit për emigrantët në Greqi?
Nëse një emigrant në Greqi është pa dokumente të rregullta, situata mbetet e vështirë dhe qarkore të tilla zakonisht nuk i ndryshojnë shumë gjërat për mirë. Ja si qëndron realisht: Nuk mund të rinovosh leje qëndrimi nëse nuk ke dokumentacion bazë (kontratë pune, sigurime, leje të mëparshme, etj.). Qarkoret e reja fokusohen te ata që janë “në rregull”, kështu që rastet pa dokumente nuk trajtohen me përparësi. Rreziku mbetet i njëjtë: gjoba, ndalim hyrjeje në të ardhmen, ose në disa raste procedura dëbimi. Megjithatë, ka disa rrugë që ndonjëherë ekzistojnë (varësisht nga rasti konkret): Legalizim për arsye të jashtëzakonshme (p.sh. shumë vite qëndrimi në Greqi, lidhje familjare, fëmijë në shkollë). Kontrata pune nga punëdhënës që mund të ndihmojë në aplikim (nëse hapet ndonjë skemë e re). Programe të përkohshme legalizimi që herë pas here i hap shteti grek (por nuk janë gjithmonë aktive). Pra, për ta thënë thjesht: Nëse je pa dokumente, kjo qarkore nuk të ndihmon drejtpërdrejt. Zgjidhja zakonisht varet nga raste individuale ose politika të reja legalizimi që mund të dalin më vonë. Në thelb, ajo që përshkruan është pjesërisht e saktë, por duhet parë me pak më shumë nuancë. Qarkoret administrative në Greqi zakonisht dalin për të zbatuar ndryshimet ligjore dhe për të udhëzuar shërbimet si të veprojnë në praktikë. Në rastin që përmend: Është e vërtetë që reformat e fundit synojnë digjitalizimin dhe përshpejtimin e procedurave për emigrantët që kanë dokumentacion të plotë (kontrata pune, sigurime, qëndrim të ligjshëm, etj.) Po ashtu, është e saktë që këto masa favorizojnë kategoritë “të rregullta”, sepse administrata i trajton më shpejt dhe me më pak burokraci. Por pjesa që shpesh krijon keqkuptim është kjo: Qarkorja zakonisht nuk “heq të drejta” për ata pa dokumente, por thjesht nuk u jep një rrugë të re legalizimi. Pra, ata mbeten në të njëjtën situatë ligjore si më parë. Nuk është domosdoshmërisht një masë ndëshkuese, por më shumë një prioritizim administrativ: kush është në rregull, procedohet më shpejt. Po, është e vërtetë që ndryshimet e reja ndihmojnë ata me dokumente dhe nuk zgjidhin problemin e të parregulltëve. Situata për emigrantët shqiptarë të palegalizuar në këto momente është dramatike.
