Sipas Zyrës Kundër Mashtrimit të Bashkimit Evropian (Olaf), Henrik Hololei, një nga zyrtarët më të lartë të Komisionit dhe më pas Drejtor i Përgjithshëm për Transportin, dyshohet se i dha Katarit informacion konfidencial në këmbim të një pushimi luksoz dhe dhuratave të shtrenjta.
Institucionet qëndrore të Bashkimit Evropian tregojnë vëmëndje për luftën kundër korrupsionit dhe goditjen e çdo zyrtari që dyshohet se ka vepruar në kundërshtim me përmbushjen e rregullt të detyrës dhe ka përfituar pasuri në rrugë kriminale. Dy ngjarje të rënda të korrupsionit dëshmojnë se ky mbetet problem.
Korrupsioni i një ish komisionieri
Sipas Zyrës kundër Mashtrimit të Bashkimit Evropian (Olaf), Henrik Hololei, një nga zyrtarët më të lartë të Komisionit dhe më pas Drejtor i Përgjithshëm për Transportin, dyshohet se i dha Katarit informacion konfidencial në këmbim të një pushimi luksoz dhe dhuratave të shtrenjta për veten dhe të tijën. familjare. Zyrtarët e BE-së konfirmuan për AFP se prokurorët e BE-së kanë hapur një hetim për Hololei. Gazeta franceze Libération kishte raportuar më parë për dyshimin për korrupsion.
Informacioni që thuhet se ka përcjellë Hololei ka të bëjë me qëndrimin e BE-së në negociatat për të ashtuquajturën marrëveshje “Qiejtë e Hapur”, për të cilën ishte përgjegjës ish-autoriteti i Hololeit. Bëhej fjalë për një marrëveshje aviacioni që i jepte linjës ajrore Qatar Airways akses në të gjithë territorin e Bashkimit nga viti 2021. Ky rast i dyshuar korrupsioni, i paprecedentë në këtë nivel pushteti, u zbulua nga Olaf në një raport konfidencial të parë nga Libération.
Prokuroria fillon çështjen dhe heton me nismën e saj
Zyra e prokurorit publik të BE-së ka bërë të ditur, se nisi hetimin për akuzën e korrupsionit me iniciativën e saj. As komisioni dhe as hetuesit kundër korrupsionit nuk e informuan zyrën e prokurorit publik për akuzat kundër Hololeit. Megjithatë, prokurori publik theksoi se institucionet e BE-së kishin për detyrë të vënë në dukje “çdo lloj sjelljeje kriminale” brenda fushave të tyre të kompetencës.
Thuhet se Katari ka paguar për Hololein, i cili vjen nga Estonia dhe familjen e tij, ndër të tjera, për udhëtime të shtrenjta ajrore, qëndrime në hotele luksoze dhe udhëtime për blerje, siç raportoi Libération, duke cituar hetimin e Olaf.
Revista e lajmeve Politico kishte raportuar tashmë në vitin 2023 për udhëtimet e Hololeit në Katar midis 2015 dhe 2021, për të cilat thuhej se ishin paguar nga qeveria e emiratit ose organizata të ngjashme. Ombudsmeni i BE-së Emily O’Reilly më pas i bëri thirrje Komisionit të hetojë akuzat kundër Hololeit në mars 2023.
Në kuadër të hetimeve për korrupsion, në fillim të dhjetorit 2023 u arrestuan nënkryetarja e shkarkuar e Parlamentit Evropian, Eva Kaili, partneri i saj Francesco Giorgi dhe të dyshuar të tjerë. Sipas deklaratave të tyre, hetuesit gjetën “çanta plot me para” në shtëpinë e Kailit.
Komisioni siguroi të enjten, më 31.10.2024, se ishte “përgjigjur shpejt” në rastin Hololei. Agjencia kundër korrupsionit kishte përfunduar tashmë hetimin e saj në korrik dhe çështja i ishte referuar autoritetit disiplinor të komisionit, hetimet e të cilit ishin ende në një fazë të hershme, tha një zëdhënës.
Hololei nuk iu përgjigj një kërkese për koment nga agjencia e lajmeve AFP. Në lidhje me akuzat ndaj tij, ai u transferua në detyrën si këshilltar brenda BE-së, të cilin 54-vjeçari vazhdon ta mbajë.
Akuzat pasojnë aferën “Qatargate”, në të cilën Parlamenti i BE-së ishte në qendër. Si pasojë e skandalit janë konfiskuar rreth 1.5 milionë euro para të gatshme. Çështja kishte të bënte me përpjekjet e pretenduara nga Emiratet e Gjirit të Katarit dhe Marokut për të korruptuar përfaqësuesit e Parlamentit të BE-së. Të dy vendet i hodhën poshtë akuzat.
Korrupsioni nga nënkryetarja e Parlamentit Evropian
Në kuadër të hetimeve për korrupsion, në fillim të dhjetorit 2023 u arrestuan nënkryetarja e shkarkuar e Parlamentit Evropian, Eva Kaili, partneri i saj Francesco Giorgi dhe të dyshuar të tjerë. Sipas deklaratave të tyre, hetuesit gjetën “çanta plot me para” në shtëpinë e Kailit. Sipas qarqeve gjyqësore belge, hetuesit gjetën 150,000 euro në apartamentin që ndanë me Giorgi dhe 750,000 euro të tjera nga babai i Kailit në një hotel në Bruksel.
Këto raste të rënda të korrupsionit dëmtojnë rëndë veprimtarinë e institucioneve qëndrore të bashkësisë dhe ndikojnë drejtpërdrejtë në besimin e qytetarëve evropianë. Për të forcuar kontrollin ndaj veprimtarisë zyrtare dhe figurës së zyrtarëve, si dhe parandalimin e veprave të korrupsionit, po merren masa ligjore dhe administrative. Parlamenti Evropian miratoi krijimin e një komiteti të pavarur të etikës për institucionet e BE-së në fund të prillit. Megjithatë, organizata Lobbycontrol kritikoi pasojat e ndodhura pasi nuk janë zbatuar kriteret ligjore dhe mungesën e kontrollit nga mekanizmat ligjzbatuese.
Shqetësime edhe në Shqipëri
Edhe në marrëdhëniet e Bashkimit Evropian me Qeverinë shqiptare janë të ndjeshme shqetësimet e dyshimet për korrupsion. Nga SPAK janë disa çështje që po hetohen dhe kërkohet që të sqarohet përgjegjësia për fajtorët kryesorë me pushtetin më të lartë.
Prokuroria shqiptare është e nevojshme që të jetë më shumë e interesuar dhe të thellojë hetimet për dyshimet e akuzat publike që janë bërë ndaj zyrtarëve të lartë për korrupsion me fondet e Bashkimit Evropian, marrëveshjet e konçesioneve, PPP inceneratorët, fondet e rindërimit pas tërmetit etj.
