Fjalimi i parë i Donald Trump si presidenti i 47-të i SHBA-së ishte një ritheksim i deklarimeve në fushatën elektorale. Ai vuri në pah “Amerikën e fortë dhe zgjerimin e saj”. Nuk përmëndi Bashkimin Evropian, Britaninë e Madhe, NATO, e partnerët e tjerë të Aleancës Perëndimore. Udhëheqësit e këtyre vendeve e uruan dhe shprehën gatihsmërinë për të bashkëpunuar se kështu do të kenë më shumë sukses.
“Ne duhet t’i largojmë kriminelët nga vendi.”
Siç ishte njoftuar në ditët para inaugurimit të tij, Trump deklaroi se do të ndërmarrë veprime të ashpra, veçanërisht në politikën e migracionit. “Miliona e miliona” emigrantë të parregullt do të deportohen, ai do të shpallte “emergjencë kombëtare” në kufirin jugor dhe do të dërgonte trupa për të ndaluar “pushtimin katastrofik” atje. “Kriminelët duhet të largohen nga vendi”, ka kërkuar Trump.
Për ta kuptuar më qartë këtë qëndrim: disa zona në Shtetet e Bashkuara ku jetojnë shumë emigrantë po përjetojnë një rritje të krimit. Megjithatë, ekspertët ia atribuojnë këtë rrethanave komplekse social-politike. Nuk ka asnjë provë për një valë krimi të shkaktuar nga emigrantët, as që ky grup kryen dukshëm më shumë krime sesa vendasit. Sipas sondazheve ndodh e kundërta.
“Unë do t’i klasifikoj kartelet si organizata të huaja terroriste.”
Sipas rregulloreve të reja të Trump, kartelet e drogës do të klasifikohen si organizata të huaja terroriste. Të gjitha bandat e huaja dhe rrjetet kriminale që “kryejnë krime shkatërruese në tokën amerikane (…)” duhet të eliminohen”, tha presidenti amerikan. Si komandant i përgjithshëm, ai nuk ka “përgjegjësi më të madhe sesa të mbrojë vendin tonë kundër kërcënimeve dhe pushtimeve”.
Ai dëshiron të rivendosë të ashtuquajturin “Akti për Armiqtë e huaj” të vitit 1798, i cili i lejon presidentit të arrestojë ose të dëbojë qytetarët e një “kombi armik”.
“Stërvit, fëmijë, stërvit!”
Në të ardhmen, Trump dëshiron të fokusohet tërësisht në prodhimin e gazit dhe naftës. “Stërvitje, fëmijë, stërvitje!” Energjia amerikane, ky “ari i lëngshëm”, duhet të eksportohet në të gjithë botën dhe të ndihmojë SHBA-në të arrijë pasuri të re.
“Trump dëshiron të shpallë një emergjencë kombëtare të energjisë,” shpjegon Stormy-Annika Mildner, drejtore e Institutit Aspen. “Do të ishte hera e parë që qeveria amerikane bën diçka të tillë dhe nuk është e qartë se çfarë do të thotë saktësisht. Me sa duket, një ligj i tillë emergjent do të zgjeronte fushëveprimin e ekzekutivit për të pezulluar rregulloret mjedisore me qëllim dhënien e lejeve minerare.”
“Nga sot e tutje do të jetë politikë zyrtare që të ketë vetëm dy gjini”.
Pas marrjes së detyrës të hënën, më 21.01.2025, Trump planifikon të nxjerrë një urdhër ekzekutiv që do t’i kërkojë administratës së tij të njohë vetëm dy gjini, burra dhe gra. Ekipi i tij njoftoi gjithashtu se do të eliminonte programet “radikale dhe të kota” për të promovuar diversitetin, barazinë dhe përfshirjen. Departamenti i Shtetit, Departamenti i Sigurisë Kombëtare dhe agjencitë e tjera do të udhëzohen gjithashtu të heqin opsionet “jo-binare” ose “të tjera” nga dokumentet federale, duke përfshirë pasaportat dhe vizat.
Ky qëndrim jo vetëm që korrespondon me kërkesat e lëvizjes “Make America Great Again”, por është gjithashtu një nga temat qendrore politike të mbështetësit të tij Elon Musk. Vajza e tij është transgjinore, gjë që miliarderi i teknologjisë nuk dëshiron ta pranojë. Në një intervistë, Musk tha se fëmija i tij nuk ishte vajzë dhe ishte “praktikisht i vdekur” për të.
“Ne do të dërgojmë astronautë amerikanë te yjet për të vendosur flamurin tonë në Mars”.
Donald Trump me sa duket po planifikon gjithashtu një program hapësinor në shkallë të gjerë, sipas të cilit flamuri amerikan do të vendoset në Mars nga astronautët amerikanë në të ardhmen. Kjo gjithashtu përshtatet mirë me interesat e Elon Musk: deri në vitin 2026, kompania e tij hapësinore SpaceX planifikon të kryejë pesë misione pa pilot në Mars. Nëse kjo është e suksesshme, do të pasojnë fluturime me njerëz, tha kompania në një njoftim në shtator.
“Ju do të jeni në gjendje të blini përsëri makinën e zgjedhjes suaj.”
Ndryshe nga administrata e demokratit Joe Biden, ekipi i Trump nuk dëshiron më të mbështetet në lëvizshmërinë elektrike. Të gjithë do të mund të blejnë përsëri makinën që duan, premtoi Trump. “Ne do të jemi në Amerikë do të ndërtojë përsëri makina dhe me një shpejtësi që askush nuk mund ta kishte ëndërruar vetëm pak vite më parë, në përgjithësi, mbrojtja e klimës vështirë se do të luajë më një rol. Qeveria e re amerikane njoftoi se do të tërhiqej nga Marrëveshja e Parisit për Klimën, siç bëri gjatë mandatit të parë të Trump në 2017.
“Shuma të mëdha parash do të derdhen në arkën e shtetit tonë nga jashtë.”
Njoftimi i Trump për të vendosur tarifa dhe taksa në kurriz të vendeve të tjera nuk është befasues, por megjithatë ka pasoja të rëndësishme. “Ne do të krijojmë një autoritet të huaj tatimor për të mbledhur të gjitha detyrimet, taksat dhe të ardhurat”, tha Trump në fjalimin e tij inaugurues. “Shuma të mëdha parash do të derdhen në arkën e shtetit tonë nga jashtë.”
Kjo nuk është hera e parë që Trump planifikon rritje tarifash. “Kohët e fundit ai njoftoi një tarifë bazë prej 10 për qind për të gjitha importet amerikane,” thotë eksperti amerikan Mildner. “Ai ende nuk e ka specifikuar se si saktësisht synon ta zbatojë këtë. Ai mund të përdorë përsëri seksionin 301 të Aktit të Tregtisë të vitit 1974 për të luftuar tregtinë e padrejtë ose nenin 232 të Aktit të Tregtisë të vitit 1962 për qëllime të sigurisë kombëtare.”
Një zyrtar i administratës së re u shpjegoi gazetarëve se Trump do të publikojë një memorandum për çështjet tregtare të hënën, më 20 janar 2025. Edhe pse kjo nuk parashikon vendosjen e tarifave të reja në ditën e parë të detyrës, ajo udhëzon autoritetet federale të vlerësojnë marrëdhëniet tregtare me Kinën, Kanadanë dhe Meksikën.
Duke parë mandatin e parë të Trump në detyrë, eksperti amerikan Andrea Rotter pret “një politikë të palëkundur interesash me tarifa, presion masiv dhe pak gatishmëri për kompromis”.
“Ne po rimarrim Kanalin e Panamasë”
Një çështje tjetër e madhe për Trump është Kanali i Panamasë: Do të ishte marrëzi t’ia jepja Panamasë, tha republikani. Anijet amerikane, madje edhe Marina, do të duhet të paguajnë tarifa jashtëzakonisht të fryra për të kaluar. “Dhe më e rëndësishmja: Kina operon me Kanalin e Panamasë. Dhe ne nuk ia dhamë Kinës, ia dhamë Panamasë”.
Trump e përshkroi kanalin si një nga projektet më të shtrenjta në Shtetet e Bashkuara: 38,000 njerëz vdiqën gjatë ndërtimit të tij. Rruga tregtare 82 kilometra e gjatë, e cila lidh Atlantikun me Paqësorin për transport, u hap në vitin 1914. Në vitin 1999, Shtetet e Bashkuara ia dorëzuan atë Panamasë. Transaksioni u negociua nga presidenti demokrat i SHBA-së i ndjerë së fundmi, Jimmy Carter. Në një deklaratë të mëparshme, Trump nuk e kishte përjashtuar as veprimin ushtarak për të marrë nën kontroll kanalin.
Trump bëri edhe premtime të tjera patriotike në fjalimin e tij: ai dëshiron të riemërtojë Gjirin e Meksikës në “Gjirin e Amerikës”. Mali më i lartë në Amerikën e Veriut, Denali në Alaskë, në të ardhmen do të quhet përsëri “Mali McKinley” siç quhej më parë.
Por a është gjithçka kaq e lehtë? SHBA duhet të jetë në gjendje të riemërtojë Gjirin e Meksikës pa pëlqimin e shteteve të tjera bregdetare. Megjithatë, organizatat ndërkombëtare dhe vendet e tjera mund të qëndrojnë me emrin aktual. Megjithatë, Trump nuk mund të zbatojë thjesht kthimin e Kanalit të Panamasë, sepse kjo ka të bëjë me sovranitetin dhe pavarësinë e një vendi.
“Unë dua të jem një paqebërës.”
Ai uron trashëgiminë e një paqebërësi, një njeriu që donte të bashkonte vendin e tij dhe botën. Në këtë pikë, Trump kujtoi armëpushimin në luftën e Gazës, i cili ishte negociuar me ndihmën e ekipit të tij qeveritar përpara inaugurimit të tij. “Amerika do të rimarrë vendin që i takon si kombi më i madh, më i fuqishëm dhe më i respektuar në botë dhe do të frymëzojë admirim në të gjithë botën”, tha Trump. Në të njëjtën kohë, ai dëshiron t’i japë fund luftërave dhe jo të fillojë të reja.
Megjithatë, ai nuk hyri në më shumë detaje – lufta e agresionit të NATO-s ose Rusisë në Ukrainë mbeti e papërmendur. “Pothuajse më interesante se pikat që ai përmend në fjalimin e tij janë pikat që ai nuk i trajton: politika ndërkombëtare”, tha Rotter për Tagesspiegel të hënën në mbrëmje. “Trump nuk përcakton një vizion të politikës së jashtme: ai nuk trajton aleancat e Amerikës, as veçanërisht konfliktet ndërkombëtare në Evropë, situatën në Indo-Paqësorin apo ruajtjen e rendit botëror liberal.”
“Unë u shpëtova nga Zoti për të rikthyer Amerikën në madhështinë”
Në fjalën e tij, presidenti i ri amerikan kujtoi gjithashtu atentatin e dështuar ndaj tij në Pensilvani në verën e vitit 2024. “Unë u shpëtova nga Zoti për të rikthyer Amerikën në madhështi,” thiri Trump në sallë. Duartrokitje të forta nga mbështetësit e tij, paraardhësi i tij Joe Biden dhe ish-zëvendëspresidentja Kamala Harris nuk duartrokitën dhe qëndruan ulur.
Trump me fjalimin e tij e sheh veten në një mision hyjnor. Mbështetësit e tij tashmë ishin më fort pas tij. Duke qenë se ai i mbijetoi një atentat, ai ka arritur një status pothuajse mitik.
