Presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskyy,sot më 24.12.2025, ka zbuluar publikisht për herë të parë 20 pikat e një plani paqeje të iniciuar nga Shtetet e Bashkuara. Sipas draftit, plani përfshin garanci sigurie për Ukrainën të modeluara sipas Nenit 5 të NATO-s – klauzolës së ndihmës së ndërsjellë – dhe një forcë ushtarake prej 800,000 trupash, siç shpjegoi Zelenskyy për gazetarët në Kiev, sipas mediave ukrainase.
Vetë presidenti iu referua atij si një draft dokumenti kornizë dhe përsëriti deklaratat e tij nga një ditë më parë, në të cilat tha se nevojiteshin sqarime dhe diskutime të mëtejshme. Për shembull, çështja e lëshimeve territoriale të kërkuara nga Rusia për një armëpushim, veçanërisht në rajonin e Donetskut, të cilin Ukraina ende e kontrollon pjesërisht, mbetet e pazgjidhur. Kontrolli mbi termocentralin bërthamor Zaporizhzhia, aktualisht i pushtuar nga Rusia, gjithashtu duhet të sqarohet, tha Zelenskyy.
Dokumenti thuhet se përmban qëndrime nga Ukraina, Rusia dhe Shtetet e Bashkuara. Zelenskyy tha se kishte pasur diskutime e kundërshtime qëndrimesh në shumë pika, dhe në disa raste, mirëkuptim. Rusët dhe ukrainasit kishin diskutuar planin e paqes në bisedime të ndara me të dërguarin special të SHBA-së, Steve Witkoff, gjatë fundjavës dhe i përshkruan takimet si konstruktive.
Plani i paqes në një vështrim të shpejtë:
Zelenskyy renditi pikat e mëposhtme në detaje:
- Konfirmimi i sovranitetit të Ukrainës.
- Një marrëveshje mossulmimi midis Rusisë dhe Ukrainës, duke përfshirë një mekanizëm monitorimi.
- Garanci të besueshme sigurie për Ukrainën.
- Ukraina duhet të ketë një ushtri prej 800,000 ushtarësh në kohë paqeje.
- SHBA-të, NATO dhe shtetet evropiane duhet t’i ofrojnë Ukrainës garanci sigurie të modeluara sipas Nenit 5 të aleancës ushtarake. Në rast të një sulmi të ri rus, të gjitha sanksionet globale kundër Moskës do të rivendosen. Në rast të një sulmi ukrainas ndaj Rusisë, të gjitha garancitë e sigurisë do të revokohen. Nëse Rusia sulmon Ukrainën, garancitë e sigurisë duhet të thirren.
- Një angazhim ligjërisht i detyrueshëm nga Rusia për të mos sulmuar Ukrainën dhe Evropën. Moska duhet ta sigurojë këtë përmes legjislacionit dhe ratifikimit nga Duma Shtetërore.
- Pranimi i Ukrainës në BE dhe, deri atëherë, qasja prioritare në tregun e vetëm evropian.
- Një marrëveshje mbi një paketë investimesh dhe zhvillimi për Ukrainën, duke përfshirë bashkëpunimin me kompanitë amerikane në rindërtim, modernizimin e infrastrukturës së gazit dhe nxjerrjen e lëndëve të para.
- Krijimi i fondeve për rindërtimin ekonomik me qëllim tërheqjen e 800 miliardë dollarëve (678 miliardë euro) në investime.
- Ukraina përshpejton procesin për një marrëveshje të tregtisë së lirë me SHBA-në.
- Ukraina riafirmon statusin e saj neutral si shtet jo-bërthamor.
- Centrali bërthamor i Zaporizhzhisë duhet të operohet bashkërisht. Sipas propozimeve të SHBA-së, Rusia dhe Ukraina duhet ta përdorin centralin në mënyrë të barabartë. Ukraina, nga ana tjetër, dëshiron një sipërmarrje të përbashkët me SHBA-në për të operuar centralin – pa pjesëmarrjen ruse.
- Ukraina dhe Rusia duhet të krijojnë programe edukative që përqendrohen në mirëkuptimin dhe tolerancën e ndërsjellë. Ukraina gjithashtu duhet të angazhohet për standardet e BE-së për tolerancën fetare dhe mbrojtjen e gjuhëve të pakicave.
- Ndarja territoriale. Rusia do të tërheqë trupat e saj nga rajonet e Dnipropetrovsk, Mikolaiv, Sumy dhe Kharkiv. Opsioni A propozon një ngrirje në vijën e frontit në rajonet e Donetskut, Luhanskut, Zaporizhzhisë dhe Khersonit; Opsioni B propozon një zonë të tregtisë së lirë në rajonin e Donbasit, të konfirmuar me referendum.
- Pas konfirmimit të marrëveshjes territoriale, Rusia dhe Ukraina zotohen të përmbahen nga çdo ndryshim i detyruar.
- Rusia zotohet të mos pengojë përdorimin e lumit Dniepër dhe Detit të Zi nga Ukraina.
- Ngritja e një komiteti për çështje humanitare, i cili do të jetë përgjegjës për çështje të tilla si shkëmbimi i të gjithë të burgosurve të luftës dhe kthimi i të gjithë civilëve të ndaluar, përfshirë fëmijët dhe të burgosurit politikë.
- Ukraina duhet të mbajë zgjedhje sa më shpejt të jetë e mundur pas nënshkrimit të marrëveshjes, së pari për presidencën, pastaj për parlamentin dhe në nivel komunal.
- Marrëveshja e paqes është ligjërisht e detyrueshme dhe do të monitorohet nga një këshill paqeje i kryesuar nga Presidenti i SHBA-së Donald Trump. Këshilli do të përfshijë gjithashtu përfaqësues nga Ukraina, BE-ja, NATO-ja, SHBA-ja dhe Rusia.
- Një armëpushim i plotë do të hyjë në fuqi pasi të gjitha palët të kenë rënë dakord për të.
Zelenskyy pret përgjigje të shpejtë nga Moska
Presidenti Zelenskyy deklaroi se pret një përgjigje nga pala ruse që më 24 dhjetor për të koordinuar afatin kohor të mëtejshëm. “Pastaj do të kuptojmë hapat tanë të ardhshëm dhe afatin kohor të mundshëm për vendime të caktuara”, tha ai. Ukraina është gati për një takim tjetër me me SHBA-në në nivelin më të lartë për të sqaruar çështje të ndjeshme si ato që kanë të bëjnë me territoret. Zelenskyy ka refuzuar vazhdimisht dhe kategorikisht lëshimet territoriale të kërkuara nga Rusia.
Ndërsa takimet me të Dërguarin Special të SHBA-së, Steve Witkoff, u përshkruan si konstruktive, qëndrimi i Ukrainës për lëshimet territoriale mbetet i pandryshuar dhe i palëkundur.
Versioni aktual i dokumentit është rezultat i rishikimeve intensive. Një draft fillestar i paraqitur nga administrata amerikane rreth tre javë më parë ishte kritikuar ndërkombëtarisht si shumë i përshtatshëm për Moskën.
Megjithatë, me nxitjen e Kievit dhe aleatëve të tij evropianë, pasazhe kyçe të planit u rishikuan. Kohët e fundit, përfaqësues të lartë nga SHBA-të dhe Ukraina u takuan në shtetin amerikan të Floridës fundjavën e kaluar për të rafinuar më tej detajet për një përfundim të mundshëm të luftës së agresionit rus.
Moska Rishikon Planin e SHBA-së
Ndërkohë, udhëheqja ruse po përgatit një deklaratë zyrtare mbi propozimet e SHBA-së. Zëdhënësi i Kremlinit, Dmitry Peskov, konfirmoi se Presidenti Vladimir Putin ishte informuar nga i dërguari i tij Kirill Dmitriev mbi bisedimet e fundit të Dmitriev në Shtetet e Bashkuara.
Peskov nuk pranoi të komentojë mbi përmbajtjen e bisedimeve, duke deklaruar se Moska nuk komunikon përmes mediave për çështje kaq të ndjeshme diplomatike.
Vazhdimi i takimeve mbetet shpresëdhënës
Ukraina i ka rezistuar luftës së agresionit rus për gati katër vjet. Pavarësisht negociatave të vazhdueshme, fundi i saj nuk duket i dukshëm. Rusia vazhdon luftimet.
Vlen të theksohet mirëkuptimi për takime e bisedime midis SHBA e Rusisë, kontaktet e të dërguarve special amerikanë me presidentin dhe ndërmjetësit ukrainas, përfshirja e evropianëve në tavolinën e bisedimeve. Presidenti francez Emmanuel Makron ka shprehur dëshirën për biseduar me Putinin. Kohët e fundit nuk po bëhen presione e kërcënime ultimative ndaj Ukrainës dhe ka interes për zgjidhje të mundshme me bisedime.
