Nga Av. Ndue Pjetra
Shoqata e Avokatëve Antikorrupsion Shqiptarë (SHAASH)
Një e drejtë që u zhduk në heshtje. Dikur, Kushtetuta e Republikës së Shqipërisë i njihte Presidentit të Republikës një ndër kompetencat më njerëzore të mundshme: të drejtën për të falur të dënuarit. Ky ishte jo thjesht një akt formal, por një instrument i drejtësisë së mëshirshme — ai moment i rrallë ku shteti, përmes përfaqësuesit më të lartë, pranon se ndëshkimi mund të mbyllet me reflektim, jo vetëm me burg.Në vitet e fundit, kjo e drejtë iu hoq Presidentit dhe iu kalua Ministrisë së Drejtësisë, me argumentin se procesi i faljes duhej të formalizohej e të mos varej nga vullneti personal. U premtua një mekanizëm transparent, me komisione vlerësimi dhe kritere të qarta. Por ajo që ndodhi më pas ishte më e rëndë se çdo abuzim: u vendos heshtja absolute.
Ministria e Drejtësisë, prej shumë vitesh, nuk ka bërë asnjë propozim për falje, as për të moshuarit, as për të sëmurët, as për ata që kanë përmbushur çdo detyrim ligjor dhe moral.
Kur ligji zhvesh drejtësinë nga humanizmi Falja është thelbi i njerëzimit në sistemin penal. Ajo nuk është dëm për drejtësinë — është plotësimi i saj. Një shtet që di të ndëshkojë, por nuk di të falë, nuk është më shtet, por makineri burokratike pa shpirt. Në çdo demokraci të vërtetë, falja ekziston për t’u kujtuar të gjithëve se qëllimi i burgimit nuk është hakmarrja, por rehabilitimi.
Në Shqipëri, ligji e ndau Presidentin nga kjo e drejtë, por asnjë institucion tjetër nuk e mori përsipër realisht. U krijua një boshllëk institucional ku askush nuk mban përgjegjësi, dhe të dënuarit në moshë të thyer ose me sëmundje të rënda mbeten thjesht numra statistikash.
Një apel për reflektim dhe rikthim. Në emër të drejtësisë së vërtetë, bëjmë thirrje që kjo e drejtë të mos mbetet më peng i harresës institucionale. Falja presidenciale nuk është privilegj, është mjeti moral që shëron plagët e shoqërisë dhe rikthen besimin tek humanizmi i shtetit. Ne kërkojmë që Ministria e Drejtësisë t’i japë fund mungesës së transparencës dhe të paraqesë publikisht listat e personave që kanë kërkuar falje. Dhe mbi të gjitha, i bëjmë thirrje Presidentit të Republikës të marrë një rol aktiv, për të rikthyer këtë mekanizëm jetik në funksion të dinjitetit njerëzor.Drejtësia nuk është vetëm dënim!Nëse një shtet nuk di të falë, ai nuk mund të pretendojë se ndëshkon me drejtësi.Falja është pjesë e ndërgjegjes kombëtare. Është mesazhi se shoqëria jonë nuk ka humbur ende aftësinë për të kuptuar, për të reflektuar dhe për të mëshiruar. Sepse drejtësia e plotë nuk është vetëm ndëshkim — është edhe falje.
