Nobeli për Letërsinë 2022 shkon për Annie Ernaux, ishte në listën e ngushtë me Houellebecq dhe Rushdie

70
French writer Annie Ernaux poses for the photographer at Hotel Formentor garden, in Pollen�§a, Majorca, Balearic Islands, Spain, 20 September 2019. Ernaux has been awarded the Formentor Literature Prize 2019 due to her "implacable prose" that she will receive during an event where editors, readers and authors are also invited. ANSA/CATI CLADERA
Sigal

Një shkrimtare franceze është fituesja e sivjetme e çmimit Nobel në Letërsi. Annie Ernaux, e njohur kryesisht për libra si “Vendi”, “Një grua”, “Vitet”, “Ngjarja” (disa të botuar edhe ne shqip), u vlerësua “për guximin dhe saktësinë klinike me të cilën ajo zbulon rrënjët, tjetërsimin dhe kufizimet kolektive të kujtesës personale”, sipas Akademisë Suedeze. Vdekja e babait të saj, humbja e kujtesës së nënës së saj dikur luftëtare, aborti, por edhe flaka e dashurisë janë ndër çështjet me të cilat ajo ka trajtuar gjatë rrugëtimit të saj.

Shkrimtarja e parë franceze që fitoi Nobelin që nga viti 2014 (kur fitues ishte Patrick Modiano), e 16-ta në historinë e çmimeve dhe një nga favoritët e vendit të saj.

Ajo lindi në vitin 1940 dhe u rrit në një qytet të vogël në Normandi, Yvetot. Pas studimeve në Universitetin e Rouen-it, ajo punoi si mësuese e shkollës së mesme dhe, nga viti 1977 deri në vitin 2000, si profesore në Qendrën Kombëtare d’Enseignement par Correspondance. Ajo bëri debutimin e saj letrar në vitin 1974, por ishte libri i saj i katërt, The Place, që e bëri atë të binte në sy. “The Years” i solli asaj çmimin French Prix Renaudot dhe një vend në listën e ngushtë për Man Booker International 2019.

“Puna e saj është pa kompromis dhe e shkruar me gjuhë të thjeshtë dhe të qartë”, shtoi Olsson. “Sa herë që ajo, me guxim të madh dhe saktësi klinike, zbulon ankthin e përvojës së saj duke përshkruar turpin, poshtërimin, xhelozinë ose paaftësinë për të parë se kush jeni, ajo arrin diçka të admirueshme dhe të përjetshme.”

Në vitin 1963, kur atëherë 23-vjeçarja Annie Ernaux mëson se është shtatzënë, turpi e pushton si një murtajë. Ajo është beqare dhe e di që një shtatzëni e padëshiruar do ta stigmatizojë atë dhe familjen e saj. Në kushte të paligjshme ajo kryen një abort duke rrezikuar jetën. Disa vite më vonë ajo do të regjistrojë kujtimet e saj, duke u përpjekur të kuptojë pse kjo përvojë e shënoi aq shumë, aq thellë. Ngjarja është historia e asaj traume, një traumë që nuk kaloi kurrë. Filmi që u vlerësua me Luanin e Artë në Festivalin e Filmit të Venecias 2021 u bazua në të njëjtin libër.