Suplementi Pena Shqiptare/ Bashkim Çarçani: Kur Gjirokastra flet me vargjet e Ismail Xhaferit

Poeti Ismail Xhaferri, bir i Lunxhërisë së urtë dhe krenare, na dhuron në poezinë e tij “Qyteti i gurtë” një prej përshkrimeve më ndjesore, më të sinqerta dhe më të larta shpirtërisht për Gjirokastrën, qytetin legjendar prej guri, të skalitur nga koha, nderi dhe dashuria. Në vargjet e tij, guri nuk është vetëm një element ndërtimor; ai është fryma, kujtesa, gjaku dhe krenaria e një populli që ka ditur të jetojë hijshëm mes vuajtjeve dhe lavdisë. Poezia nis me një imazh metaforik: një shpend që ngrihet mbi Gjirokastër, simbol i shpirtit, i kujtimeve ose i historisë që fluturon përtej kohës. Dhe menjëherë, nga porta e kalasë, shpërthejnë legjenda, jo si tregime të largëta, por si të gjalla, që na vijnë pranë, të gjakshme, të ndiera. Ismail Xhaferri nuk flet vetëm me fjalë; ai flet me mall, me ndjenjë, me një përkushtim që tejkalon poezinë dhe bëhet lutje.

Guri në poezinë e tij është një akt dashurie. Poeti e sheh si themele të sigurisë, si kujtesë historike, si dëshmi e qëndresës. Ai i ka dhënë gurit jetë: ai flet, mban, gdhend, lidh, mbjell dhe ruan. Madje edhe flamuri, simboli më sublim i një kombi, është “gdhendur mbi gur”, një akt përjetësie dhe përkushtimi. Një ndër vargjet më të ndjera të kësaj poezie është ai që thotë:

Sigal

“Dhe është qytet ndoshta i vetëm,

ku mbijnë lulet përmbi gur.”

Ky është një imazh që të shkund shpirtin. Një kontrast i ëmbël mes fortësisë dhe brishtësisë, që tregon se edhe në zemrën më të ashpër, lulëzojnë ndjenjat më të buta. Gjirokastra është kështu, një qytet që, ndonëse i bërë prej guri, e ka zemrën të ngrohtë, bujare dhe të dashur për çdo bij të saj. Përmes poezisë së tij, Ismail Xhaferri nuk përshkruan vetëm një qytet, por një shpirt kolektiv. Ai nuk ka shkruar për Gjirokastrën si një vend gjeografik, por si një tempull të identitetit shqiptar, që sot mbrohet nga UNESCO, por që më parë është mbrojtur nga zemrat e bijve të saj. Ky poet meriton vlerësimin më të lartë jo vetëm për mjeshtërinë e vargut, por për ndjeshmërinë që mbart, për lidhjen e thellë me rrënjët dhe për mënyrën hyjnore me të cilën shndërron gurët në simbole të pavdekshme. Ismail Xhaferri nuk shkruan për të treguar, por për të përjetuar dhe për t’i dhënë lexuesit mundësinë të prekin Gjirokastrën jo me këmbë, por me shpirt. Dhe kur një qytet preket me shpirt, ai nuk harrohet kurrë.