Platforma ukrainase e lajmeve “zn.ua” raporton mbi përmbajtjen e Marrëveshjes së Përditësuar të Paqes. Këto janë formuluar në 20 Pika dhe katër dokumente. Sipas raportit, ka vetëm disa ndryshime krahasuar me versionet e mëparshme.
Negociatorët ukrainas dërguan versionin më të fundit të planit të paqes, të dakordësuar në Evropë, në SHBA të mërkurën në mbrëmje. Pak informacion është ende i disponueshëm në lidhje me përmbajtjen e tij. Kancelari Friedrich Merz la të kuptohej se ai përmban edhe kompromise mbi çështjet territoriale. Ai po i referohet pikës kryesore të mosmarrëveshjes midis Rusisë dhe Ukrainës: cilat territore do t’i shkonin Rusisë në një marrëveshje paqeje.
Rusia dëshiron territoret aktualisht të pushtuara, si dhe pjesën tjetër të Donbasit, të cilën vendi nuk e ka pushtuar ende. Kjo përfaqëson afërsisht 30 përqind të rajonit strategjikisht të rëndësishëm. Ukraina dëshiron të lëshojë sa më pak territor të jetë e mundur. Megjithatë, SHBA-të kanë ushtruar presion mbi negociatorët ukrainas për javë të tëra që të bien dakord për lëshime të gjera territoriale.
Ka një pritje të madhe rreth asaj që Ukraina mund të ofrojë si kompromis mbi çështjen territoriale.
Prandaj, pritet me padurim se çfarë mund të konsiderojë Ukraina si kompromis mbi çështjen territoriale. Portali ukrainas i lajmeve “ZN” tani ka dhënë një përgjigje fillestare. Sipas deklaratës së saj, gazetarja Tetiana Sylina ka qenë në gjendje të shqyrtojë një version aktual të planit të paqes. Megjithatë, mbetet e paqartë nëse ky është versioni më i fundit, pra ai i dërguar nga Ukraina në Uashington.
Ajo që raporton Sylina duket e besueshme në dritën e bisedimeve të zhvilluara në javët e fundit. Sipas saj, versioni i planit që ajo shqyrtoi përbëhet nga 20 pika dhe tre dokumente shtesë që adresojnë garancitë e sigurisë, anëtarësimin në NATO dhe marrëdhënien e ardhshme midis SHBA-së dhe Rusisë.
Një zonë të posaçme ekonomike të çmilitarizuar në Ukrainën lindore
Mbrëmjen e së enjtes, më 11 dhjetor 2025, Presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskyy komentoi gjithashtu mbi negociatat. Ai deklaroi se SHBA-të po mbështesin një zonë të posaçme ekonomike të çmilitarizuar në Ukrainën lindore. “Ata parashikojnë tërheqjen e forcave të armatosura ukrainase nga rajoni i Donetskut dhe kompromisi i propozuar është që forcat e armatosura ruse nuk do ta pushtojnë këtë zonë”, u tha Zelenskyy gazetarëve në Kiev.
Siç deklaroi më tej Zelenskyy, propozimi i SHBA-së nuk kërkon që ushtria ruse të tërhiqet nga rajonet Donetsk, Kherson dhe Zaporizhzhia. Megjithatë, sipas planeve, parashikohet një tërheqje e trupave ruse nga rajonet Dnipropetrovsk, Kharkiv dhe Sumy, tha Zelenskyy.
Sipas presidentit ukrainas, pikat kryesore të ngërçit në bisedimet me SHBA-në janë “territori i rajonit Donetsk dhe gjithçka që lidhet me të” – si dhe statusi i ardhshëm i termocentralit bërthamor Zaporizhzhia, aktualisht nën kontrollin rus. “Ne po vazhdojmë të diskutojmë këto dy çështje”, tha Zelenskyy.
Nga perspektiva e Zelenskyy, ukrainasit duhet të vendosin për çdo kompromis në lidhje me territorin e vendit përmes një referendumi. “Unë besoj se populli ukrainas do t’i përgjigjet kësaj pyetjeje. Qoftë përmes zgjedhjeve apo një referendumi, duhet të ketë një deklaratë nga populli ukrainas”, tha Zelenskyy.
Garanci sigurie
Presidenti përsëriti kërkesën e tij për garanci sigurie për vendin e tij. Ukraina duhet të dijë se si do të reagonin partnerët e saj ndaj një sulmi të ri rus pas një marrëveshjeje paqeje.
Sipas “ZN”, pikat kryesore të planit të ri dhe dokumenteve shoqëruese janë:
- Plani përcakton që Krimea, si dhe pjesë të mëdha të rajoneve të Donetskut dhe Luhanskut, duhet të mbeten zyrtarisht nën kontrollin rus. Vija aktuale e frontit për Khersonin dhe Zaporizhzhjen duhet të ngrihet. Në të ardhmen, kufijtë mund të zhvendosen vetëm diplomatikisht, jo ushtarakisht. Rusia duhet të tërhiqet nga të gjitha territoret e tjera ukrainase.
- Një zonë neutrale duhet të krijohet në Donbas, në të cilën as trupat ukrainase dhe as ato ruse nuk do të lejohen të përparojnë. Me sa duket, kjo i referohet territorit që Rusia deri më tani nuk ka qenë në gjendje ta pushtojë. Sipas planit, ai nuk duhet t’i përkasë as Ukrainës dhe as Rusisë.
- Centrali bërthamor i Zaporizhzhjes, aktualisht i pushtuar nga Rusia, duhet të operohet nga një kompani amerikane. Gjysma e energjisë elektrike të gjeneruar do të shkojë në Ukrainë.
- Ukrainës nuk duhet t’i ndalohet shprehimisht të bëhet anëtare e NATO-s. Por në një dokument të veçantë, SHBA-të angazhohen të sigurojnë që NATO nuk do të zgjerohet më tej dhe që Ukraina nuk do të bëhet anëtare e NATO-s. SHBA-të emërohen si ndërmjetës midis Rusisë dhe NATO-s.
- Asnjë trupë e NATO-s nuk do të vendoset në territorin ukrainas dhe ushtria ukrainase do të kufizohet në 800,000 ushtarë. Aktualisht, ushtria numëron rreth një milion ushtarë. Në një draft fillestar të planit të paqes, ushtria do të ishte kufizuar në 600,000 ushtarë.
- Në një dokument të veçantë, Ukrainës i jepen garanci sigurie. Këto korrespondojnë me klauzolat… Neni 5 i traktatit të NATO-s përcakton që SHBA-të, Evropa dhe NATO duhet të garantojnë sigurinë e Ukrainës. Franca, Gjermania, Finlanda, Polonia dhe Mbretëria e Bashkuar janë emëruar konkretisht si garantues të sigurisë së Ukrainës.
- Një fond prej 200 miliardë dollarësh do të krijohet për rindërtimin e Ukrainës, i financuar nga asetet ruse të ngrira në BE. Fondi do të administrohet nga SHBA-të.
- SHBA-të po i ofrojnë Rusisë riintegrimin në ekonominë globale, një kthim në G8 dhe projekte të përbashkëta – në këmbim të premtimeve ruse për të mos pushtuar përsëri fqinjët e saj.
- Një pikë nga plani i mëparshëm, e cila do t’u kishte dhënë amnisti të gjithë pjesëmarrësve në luftë, është hequr. Kjo do të kishte përjashtuar të gjithë kriminelët rusë të luftës nga ndjekja penale.
- Për më tepër, Ukrainës do t’i lejohet anëtarësimi në BE (madje përmendet një datë specifike 1 janar 2027). Ukraina duhet të mbajë zgjedhje sa më shpejt të jetë e mundur pas nënshkrimit të marrëveshjes së paqes.
Disa pika në plan e bëjnë të pamundur që ky të jetë versioni i planit të paqes që evropianët i dërguan për herë të fundit SHBA-së. Për shembull, nuk mund të premtohet asnjë datë për pranimin e Ukrainës në BE, pasi Ukraina, së pari do të duhej të përfundonte procesin e gjatë të pranimit. Për më tepër, evropianët kishin kundërshtuar me forcë transferimin e aseteve të ngrira ruse në një fond investimesh të menaxhuar nga SHBA-të. Sot BE ka vendosur për ngrirjen pa afat të aseteve rise. Prandaj, ka më shumë të ngjarë që dokumenti të jetë versioni më i fundit amerikan i planit të paqes.
