BE dhe shtetet e saj anëtare nuk kanë fuqinë politike dhe ushtarake për të ndikuar drejtëpërdrejtë në arritjen e paqes. Ndërprerja e kontakteve me Rusinë është një pengesë tjetër. Rusia nuk negocion me evropianët, por vetëm me SHBA. Edhe vetë SHBA, partneri kryesor strategjik, nuk i ka përfshirë evropianë në bisedime. Prandaj, nuk mund të pritet sukses, megjithë kërkesat dhe qëllimin për një rol aktiv evropian.
Evropa po vepron për të formuluar planin e saj të paqes në Ukrainë. Zelenskyy, Merz, Macron dhe Starmer negociuan në Londër planin e tyre të paqes për t’i dhënë fund luftës në Ukrainë. Kjo nismë e njëanëshme ka të ngjarë të mos kënaqë pritshmëritë e Presidentit Donald Trump.
A ka mbaruar uniteti i shpallur prej kohësh i evropianëve me Donald Trumpin?
Të hënën (8 dhjetor), Ukraina, së bashku me Gjermaninë, Francën dhe Britaninë e Madhe, hartuan versionin e vet të një plani paqeje – pa SHBA-në. Ai do t’i paraqitet qeverisë amerikane, të martën, gjithashtu pa konsultime paraprake me Presidentin e SHBA-së Trump. Nuk ka gjasa që kjo të pritet me entuziazëm. SHBA-të nuk qëndrojnë më në anën e Evropës.
Plani evropian i paqes thuhet se përbëhet nga 20 pika. “Qëndrimet hapur armiqësore ndaj Ukrainës janë hequr”, sqaroi Zelenskyy. Administrata Trump akuzoi menjëherë politikanët evropianë për “pritje jorealiste” dhe pengim në luftën për paqe me Rusinë.
Zelenskyy negocion planin e tij të paqes me Merzin – një largim nga Trump
Pikat specifike që Zelenskyy negocioi me partnerët e tij evropianë në Londër të hënën mbeten sekrete. Kancelari gjerman Friedrich Merz, Presidenti francez Emmanuel Macron dhe Kryeministri britanik Keir Starmer u takuan në Londër. Negociatat u organizuan me një njoftim të shkurtër: Merz fluturoi për në Londër menjëherë pas vizitës së tij të parë në Izrael. Ai u kthye në mbrëmje për t’iu përgjigjur pyetjeve të qytetarëve në një studio të ARD.
Trump më parë kishte diktuar parametrat e negociatave të Ukrainës. Evropianët ishin, në rastin më të mirë, figura periferike dhe dukeshin të pafuqishëm kundër qëndrimeve të presidentit amerikan. Vëzhguesit thonë se Merz, Macron dhe Starmer kohët e fundit ishin zhgënjyer gjithnjë e më shumë me Trumpin. Plani i paqes i njëanshëm dhe i nxituar i Trumpit, i cili i ngjante një plani kapitullimi sipas dëshirave të Putinit, thuhet se e zhgënjeu veçanërisht Merzin. Ndërsa qëllimi deri më tani ka qenë të ruhen marrëdhënie të mira me presidentin amerikan në mënyrë që ta mbajnë atë në bord, tani duket se po shfaqet një qëndrim më i ashpër.
Trump i jep Evropës shkak për pakënaqësi
Kohët e fundit, Trump ka dhënë arsye të mjaftueshme për pakënaqësinë e Evropës: Strategjia e re e sigurisë kombëtare të SHBA-së flet për “rënien e Evropës” dhe promovimin e rezistencës kundër BE-së. SHBA-të gjithashtu synojnë të miratojnë një qasje të ndryshme brenda NATO-s duke filluar nga viti 2027.
Trump e nënvleftësoi Zelenskyy-n, duke pretenduar se ai as nuk e kishte lexuar planin e paqes të SHBA-së – edhe pse ai ende nuk i ishte dorëzuar zyrtarisht në formë të shkruar. Dhe provat në rritje sugjerojnë se SHBA-të janë më të shqetësuara për të bërë biznes me Rusinë sesa për një paqe të drejtë në Ukrainë. Merz vërejti në mënyrë kritike javën e kaluar se ka disa në Uashington që duan të nxjerrin përfitime ekonomike nga lufta e agresionit të Rusisë në Ukrainë.
Zelenskyy refuzon të nënshkruajë planin e paqes të Trump – edhe nëse SHBA-të janë të pakënaqura
Se Ukraina nuk do t’i nënshtrohet më pa kushte Trump u bë e qartë edhe në deklaratat që Zelenskyy bëri pas negociatave në Londër. Në përgjithësi, pamja që del është se Ukraina nuk është e gatshme të nënshkruajë thjesht gjithçka që Donald Trump vë në tryezë në negociatat e Ukrainës:
- Zelenskyy theksoi për agjencinë amerikane të lajmeve Bloomberg se Trump ka “vizionin e tij” për t’i dhënë fund luftës, i cili ndryshon nga idetë e Ukrainës.
- Sipas Zelenskyy, garancitë e sigurisë së SHBA-së duhet të miratohen nga Kongresi i SHBA-së. Vetëm një premtim nga Trump nuk është i mjaftueshëm. “Ka një pyetje që unë – dhe të gjithë ukrainasit – duam përgjigje: Çfarë do të bëjnë partnerët tanë nëse Rusia fillon një luftë tjetër?” i tha Zelenskyy Bloomberg.
- Lëshimet territoriale ndaj Putinit në këmbim të garancive të sigurisë së SHBA-së nuk janë në diskutim. “Ne nuk kemi absolutisht asnjë të drejtë ta bëjmë këtë sipas ligjit – as sipas ligjit ukrainas, as sipas kushtetutës sonë, as sipas ligjit ndërkombëtar, nëse jemi të sinqertë”, tha Zelenskyy, sipas agjencisë së lajmeve Interfax.
SHBA-të këmbëngulin në kërkesat në negociatat e Ukrainës – Zelenskyy dhe Merz qëndrojnë të vendosur
Një zyrtar evropian që thuhet se është i njohur me negociatat i tha gjithashtu Politico-s: “Amerikanët kanë një pikëpamje të thjeshtë për çështjen: Rusia dëshiron që Ukraina të lëshojë territor dhe amerikanët po përpiqen të gjejnë mënyrën se si ta bëjnë këtë të ndodhë.” SHBA-të këmbëngulin “që ukrainasit të heqin dorë nga Donbasi, sido që të duket kjo.”
Kancelari Friedrich Merz pas negociatave në Londër
Kancelari Friedrich Merz postoi një foto të tij duke përqafuar Zelenskyy pas takimit në Londër dhe shkroi: “Jemi këtu për të parë se si mund t’i forcojmë përpjekjet tona. Askush nuk duhet të dyshojë në këtë: Mbështetja jonë nuk do të lëkundet.” Mbështetja nuk do të pakësohet.”
Pas takimit në Londër, Zelenskyy theksoi gjithashtu edhe te X: “Pozicionet tona janë të përafërta në të gjitha çështjet. Ne po veprojmë në një mënyrë të koordinuar dhe konstruktive.” Pas negociatave në Londër, presidenti ukrainas fluturoi direkt për në Bruksel për të informuar Presidenten e Komisionit të BE-së, Ursula von der Leyen, dhe Sekretarin e Përgjithshëm të NATO-s, Mark Rutte, mbi situatën aktuale. Më pas ai udhëtoi për në Romë, ku u takua me Papën Leo XIV.
Trump thuhet se ushtroi presion të madh mbi Zelenskyy në negociatat e Ukrainës
Duke pasur parasysh opsionet që Zelenskyy ka aktualisht në dispozicion në negociatat e Ukrainës, presidenti ukrainas duket se e ka marrë vendimin e tij për momentin: Ai nuk ka ndërmend të pranojë kushtet që Vladimir Putin dhe Trump po përpiqen t’i imponojnë.
Sipas agjencisë ukrainase të lajmeve Unian, Trump ka ushtruar presion të madh mbi Zelenskyy ditët e fundit, siç raportohet nga disa media: Ky presion thuhet se u përqendrua kryesisht në dhënien vullnetare të të gjithë rajonit të Donbasit Putinit. Zelenskyy duhet të “marri masa dhe të pranojë gjërat”, u ankua Trump në një intervistë me Politico. Presidenti amerikan akuzoi Evropën se nuk e ka trajtuar “mirë” konfliktin në Ukrainë.
Kohët e fundit, Merz gjithashtu mbajti një qëndrim konfrontues kundër Trump për çështjen e lirimit të aseteve shtetërore ruse në Ukrainë. Trump donte të rezervonte Fondet ruse të ngrira në BE për SHBA-në, një veprim për të cilin Kancelarija protestoi me forcë.
A mund të ketë sukses një plan evropian, pa mbështetjen amerikane?
Plani evropian tregon për qëndrimin e tre shteteve më të fuqishme, por nuk ka marrë miratimin e gjithë shteteve dhe nuk ka fuqinë e plotë të një plani të të gjithë bashkësisë.
BE dhe shtetet e saj anëtare nuk kanë fuqinë politike dhe ushtarake për të ndikuar drejtëpërdrejtë në arritjen e paqes. Ndërprerja e kontakteve me Rusinë është një pengesë tjetër. Rusia nuk negocion me evropianët, por vetëm me SHBA. Edhe vetë SHBA, partneri kryesor strategjik, nuk i ka përfshirë evropianë në bisedime.
Prandaj, nuk mund të pritet sukses, megjithë kërkesat dhe qëllimin për një rol aktiv evropian. Mundësia ekziston në bashkëpunimin me SHBA dhe konkretisht me Presidentin Donald Trump.
