Marinko Leka
Dublin-Irlandë
Një qytet i vullnetit të pakontrolluar, fuqisë së pastrukturuar dhe thirrjes për përgjegjësi kolektive.
Si turist në Tiranë, shoh një qytet, që nuk është produkt i një plani të mirëmenduar, por një pasqyrim i ambicies individuale, fuqisë ekonomike dhe vullnetit të pastër. Është një qytet ku liria absolute personale formëson peizazhin urban, ku horizonti nuk përcaktohet nga një vizion kolektiv, por nga ata që kanë mundësi të imponojnë imagji natën e tyre mbi të. Tirana është një paradoks—plot jetë, por kaotike; plot energji, por pa kohezion. Rrugët e saj tregojnë historinë e një qy teti të ndërtuar nga individë, jo nga një komunitet, ku çdo strukturë qëndron si një dëshmi e fuqisë ekonomike të krijuesit të saj, më shumë sesa një pasqyrim i një identiteti të përbashkët qytetar. Ky është një vend ku liria është e pakufizuar, por me një çmim—çmimin e rendit, vizionit afatgjatë dhe të mirës së përbashkët. Infrastruktura rritet në mënyrë reak tive, jo strategjike, dhe pulsi i qytetit rreh sipas ritmit të oportunizmit, më shumë sesa të një përparimi të strukturuar. Megjithatë, në këtë kaos ka diçka të veçantë dhe të vërtetë. Tirana është një eksperiment i gjallë—një qytet që sfidon idenë se struktura është domosdoshmër isht përparim. Është një qytet plot mrekulli dhe fuqi, por edhe pasoja ku mungesa e një plani të përbashkët e dety ron njeriun të pyesë nëse liria e vërtetë gjendet në vullnetin e pakontrolluar apo në një sistem që balancën mes ambicies dhe qëndrueshmërisë. Por tani ka ardhur momenti për ata që janë lënë pas, ata që janë anashkaluar në këtë garë të fuqisë individuale—të ngrihen përpara. Duhet një fshat për të rritur një fëmijë, dhe duhet një komunitet për të ndërtuar një të ardhme. Tirana duhet të përqafojë parimin se ose ngrihemi së bashku, ose shkatërrohemi të ndarë. “Unë jam, sepse ne jemi”—kjo nuk duhet të mbetet thjesht një frazë, por të bëhet themeli i kapitullit të ardhshëm të qytetit. Liria e vërtetë nuk është vetëm për ambicien personale, por për përgjegjësinë e përbashkët. Ata që kanë ndërtuar duhet tani të kontribuojnë, duke siguruar që suksesi i tyre të forcojë komunitetin, dhe jo ta izolojë atë. Për një vizitor, Tirana është një qytet për t’u vëzhguar, studiuar dhe vënë në pikëpyetje; një pasqyrim i asaj që ndodh kur fuqia individuale mbizotëron pa kufij. Por është gjithashtu një qytet në një udhëkryq; një vend që mund të rishpikë lirinë urbane duke bashkuar ambicien e pakufizuar me fuqinë e kontributit të përbashkët.
* Marinko Leka, me origjinë nga Shkodra, banues në Dublin-Irlandë i rritur e shkolluar në Irlande, përgatiti opinionin pas vizitës së tij në Tiranë. Mirënjohja shkon edhe për z.Gjergj Leqejza, që bëri të mundur këtë botim.
