Korrupsioni nuk luftohet me standarde selektive – drejtësia nuk mund të jetë me dy shpejtësi !
Nga Artur Mamadhaj Klosi
Ekspert i Auditimit Antikorrupsion Global
Vendimi i fundit i për të rikonceptuar masën e sigurimit “arrest në burg” si masë përjashtimore, në planin formal-juridik, përbën një zhvillim të drejtë. Ai harmonizohet me standardet e , të cilat kërkojnë që çdo kufizim i lirisë personale të jetë proporcional, i arsyetuar dhe i individualizuar.
Ky është një parim themelor i shtetit të së drejtës: liria është rregulli, kufizimi përjashtimi.
Por problemi thelbësor në Shqipëri nuk ka qenë kurrë mungesa e standardeve. Problemi ka qenë dhe mbetet zbatimi selektiv i tyre. Në një sistem ku qytetarët e zakonshëm përballen me masa të ashpra për shkelje të lehta, ndërsa zyrtarët e lartë përfitojnë papritur nga interpretimet më liberale të ligjit, krijohet një deformim serioz i drejtësisë. Ky deformim nuk është thjesht procedural; ai është institucional dhe moral. Ai minon besimin publik dhe legjitimitetin e vetë sistemit.Në këtë kontekst, ndryshimi i praktikës gjyqësore ngre pyetje të forta mbi kohën dhe motivimin e tij. Kur vendime të tilla përkojnë me procese të ndjeshme ndaj zyrtarëve të lartë, përfshirë çështje si ajo e , perceptimi publik nuk mund të anashkalohet. Edhe në mungesë të provave direkte për ndërhyrje politike nga, klima e krijuar ndër vite e bën këtë perceptim të besueshëm. Këtu qëndron rreziku real që drejtësia të mos shihet më si institucion, por si instrument. Nga një këndvështrim i auditimit antikorrupsion, kjo situatë përmban tre problematika kritike:
- Risku i kapjes së standardit
Standardet juridike mund të jenë të sakta në teori, por të deformohen në praktikë përmes zbatimit selektiv. Kjo krijon një formë të sofistikuar të korrupsionit institucional.
- Asimetria në trajtim
Kur masa ekstreme përdoret për të dobëtin dhe masa e butë për të fortin, sistemi nuk prodhon drejtësi, por diferencim social përmes ligjit.
- Dobësimi i rolit të prokurorisë
Vendosja e barrës së provës mbi prokurorinë është standard i drejtë, por në një sistem të dobët institucionalisht, kjo mund të shndërrohet në justifikim për dështime hetimore ose për mosndëshkim të qëllimshëm.
Në këtë realitet, lufta kundër korrupsionit nuk mund të reduktohet as në retorikë represive (“burg për të gjithë”), as në liberalizim selektiv për elitat.
Ajo kërkon:
– Barazi reale përpara ligjit, jo interpretim të diferencuar sipas statusit;
– Pavarësi funksionale të gjyqësorit, jo ndikim të drejtpërdrejtë apo indirekt politik;
– Prokurori profesionale dhe të guximshme, që mbështeten në prova dhe jo në kalkulime;
– Transparencë dhe llogaridhënie institucionale, për çdo vendim që prek lirinë personale.
Në përfundim, vendimi i mund të jetë një hap përpara në standard, por rrezikon të jetë një hap pas në besim, nëse nuk zbatohet në mënyrë të barabartë për të gjithë. Sepse korrupsioni nuk luftohet as me burg arbitrar, as me mëshirë selektive. Ai luftohet vetëm me drejtësi të njëjtë për të gjithë.
