Ja si ndryshimet buxhetore lënë duarbosh të moshuarit, përballë rritjes së çmimeve
Sipas Institutit të Sigurimeve Shoqërore
Sipas të dhënave të të ardhurat mesatare të pensionistit të qytetit në vitin 2022 ishin 612 lekë në ditë ndërsa të ardhurat mesatare të pensionistit të fshatit ishin 358 lekë në ditë.
Shkurtimi i fondeve të sigurimeve shoqërorë vijnë në një kohë që pensionistët shqiptare marrin pagesa shumë më të ulëta se në Rajon dhe shumë më poshtë nivelit relativ të varfërisë. Vendet e Rajonit, Serbia, Maqedonia e Veriut, rritën përfitimet e pensionistëve vitin e fundit. Pensionet mesatare në Rajon janë më shumë 300 euro, ndërsa në Shqipëri, rreth 160 euro.
Pensioni nuk del për ilaçe, ujë, drita, mjafton vetëm për bukë
Bukë 12 copë 500g 600 lekë
Oriz 3 kg 312 lekë
Vezë 20 copë 560 lekë
Qumësht 12 Litra 1800 lekë
Kos 5 Litra 700 lekë
Djath 1.5 kg 1050 lekë
Mish 3 kg 2175 lekë
Fruta 9 kg 720 lekë
Perime 15 kg 1500 lekë
Vaj 1.5 Litra 481.5 lekë
Miell 2.4 kg 217.2 lekë
Pensioni Mesatar Totali
Rreth 13.981 lekë 12,275 lekë
Nuk i mbulon dot pensioni
Ujë 2000 L
Drita 4000 L
Ilaçe 7000- 10000 L
Ndryshimet buxhetore në aktin e fundit normativ shkurtojnë me rreth 15,4 miliardë lekë fondet për sigurimet shoqërore, ose me 33% të programit fillestar, ndërsa pjesa më e madhe e tyre shkon për financimin e rrugëve.
Tabelat e reja tregojnë se, programi i sigurimit shoqëror me ndryshimet e fundit arriri në 30,7 miliardë lekë nga 46,3 miliardë lekë që ishte në buxhetin fillestar.
Kjo shumë përbën deficitin që financon qeveria për pagesat e pensioneve që nuk mbulohen nga të ardhurat e sigurimeve shoqërore.
Këtë vit, për shkak të rritjes së pagës minimale dhe të pagave në administratën publike në 9-mujor u arkëtuan rreth 14 miliardë lekë, në formën e sigurimeve shoqërore më shumë se një vit në parë, duke ndikuar në uljen e ndjeshme të deficitit të skemës.
Fondet që u gjeneruan nga ngushtimi i deficitit ishte 5 herë më i lartë se fondi 3,2 miliardë për indeksimin e pensioneve këtë vit.
Nga rialokimet rritja më e madhe të financimeve ka shkuar për programin e transportit rrugor, i cili arriti një vlerë 34,5 miliardë lekë nga 26,3 miliardë lekë në fillim të vitit.
Financimet për transportin rrugor u rritën më tej edhe pse investimet kapitale janë zëri me problematik i buxhetit. Gjatë 9-mujorit zëri i shpenzimeve rezultoi me 30% të mosrealizimit të planit, ndërkohë që qeveria i rriti financimet më tej për dy muajt e mbetur.
Gjithashtu ndryshimet buxhetore shkurtuan financimet në një nga programet më të rëndësishme të shërbimit publik, atë shëndetësor.
Fondet për shërbimin parësor u shkurtuan me 23% edhe pse ky program ka nevoja emergjente dhe është më i nënfinancuari në raport me nevojat.
Shkurtimi i fondeve të sigurimeve shoqërorë vijnë në një kohë që pensionistët shqiptarë marrin pagesa shumë më të ulëta se në Rajon dhe shumë më poshtë nivelit relativ të varfërisë.
Sipas përcaktimeve të INSTAT, që bazohen në metodologji ndërkombëtare, një pensionist konsiderohet i varfër, nëse pagesa mujore është më pak se gjysma e pagës mesatare në shkallë vendi. Ky hendek është thelluar vitet e fundit dhe është përshpejtuar më shumë këtë vit.
Në gjashtëmujorin e parë të vitit 2023 pensioni mesatar ishte vetëm sa 25.5% e pagës mesatare mujore bruto, nga 31% që ishte ky raport me 2018.
Në vitin 2022, pensioni mesatar në qytet ishte sa 44.4% e pagës mesatare neto dhe 35% e pagës bruto. Këto raporte ishin përkatësisht 52 dhe 41% në vitin 2018.
Vendet e Rajonit, Serbia, Maqedonia e Veriut, Bosnja dhe Mali i Zi rritën ndjeshëm përfitimet e pensionistëve vitin e fundit.Pensionet mesatare në Rajon janë më shumë 300 euro ndërsa në Shqipëri, rreth 160 euro.
Rritja e çmimeve dhe emigrimi
Çmimet nisën tendencën e rritjes në shtator, pas një prirje në rënie që nisi që në tetor të vitit të kaluar, ku inflacioni arriti 8.3% niveli më i lartë që nga viti 1997 nga çmimet e ushqimeve, qiraja dhe shërbimet arsimore. Teksa pensionistët nuk kanë njohur rritje reale të të ardhurave tashmë që prej një dekade. Madje situata sa vjen e përkeqësohet, pasi nga emigrimi piramida është përmbysur, ulet numri i të rinjve që punojnë e të paguajnë sigurimet, si rrjedhojë rrezikohet skema e pensioneve.
