Në një shtet normal, bixhozi është ose i ndaluar, ose i rregulluar rreptësisht.Në një shtet të kapur,bixhozi bëhet instrument kontrolli financiar dhe politik.Çfarë po ndodh sot në Shqipëri?Ligji për bastet online ekziston.Por aktet nënligjore mungojnë.Licencat nuk jepen.Kontrolli nuk funksionon.Shteti nuk arkëton.Kjo nuk është thjesht neglizhencë.Kjo është kapje përmes amullisë.
Amullia si strategji
Kur qeveria lë një treg pa rregulla:krijon hapësirë për operatorë të padukshëmmban jashtë investitorët seriozëlejon qarkullimin e parave pa gjurmë fiskaleforcon ekonominë griNë auditim publik, kjo quhet risk sistemik i qëllimshëm.
Bixhozi si kanal i parasë së pistë
Në mungesë të kontrollit:paratë informale pastrohen përmes platformave onlinenuk ka monitorim efektiv të transaksionevenuk ka transparencë mbi pronësinë reale
Bixhozi bëhet një “valvul” e sigurt për kapitalin e dyshimtë.
Kapja politike e licencave
Nëse tregu lihet pezull për vite:kush përfiton?kush ka akses?kush ka informacion paraprak?Në shumë vende, kontrolli i lojërave të fatit është një nga sektorët më të ndjeshëm ndaj korrupsionit politik.
Pasojat reale
Shteti humbet dhjetëra miliona euro në vitRritet varësia dhe shkatërrimi socialDëmtohen bizneset e ndershmeForcohet rrjeti klientelist
Problemi thelbësor
Nuk është thjesht bixhozi.Është modeli i qeverisjes:Ligje që miratohen.Rregulla që nuk dalin.Kontroll që mungon.Përgjegjësi që nuk merret.Kur një sektor mbahet në hije për dy vite, ndërsa shteti hesht, lind dyshimi i arsyeshëm se kontrolli informal është më i dobishëm se rregullimi formal.Pyetja që duhet bërë publikisht:A është kjo paaftësi?Apo është një sistem ku politika kontrollon tregun përmes kaosit të qëllimshëm?Në një shtet ligjor, tregu rregullohet.Në një shtet të kapur, tregu mbahet peng.
