Rajna Kovaçi: Gratë në pushtet – më shumë se kurrë, të domozdoshme por  përsëri janë pakicë

Nga gratë e famshme mund të përmendim si Hilari Klintën,  Tereza Mei, etj. Gra me shumë ndikim,  autoritet, përvojë, ambicioze, kurrë më parë nuk kanë shkëlqyer kaq shumë  gratë në politikë sa tashti, megjithëse ato mbeten pakicë që ju duhet të luftojnë fort përballë një bote të fortë mashkullore, sipas AFP. Për herë të parë një grua, demokrate si Hillary Klinton tentoj të zgjidhej në krye të Shtëpisë së Bardhë. Në moshën 68-vjeçare ajo hyri në histori si gruaja e parë që u nominua për presidente nga një parti e madhe amerikane.Në anën tjetër të Atlantikut, barrierat filluan të bien dekada më parë.

Që në 1979, konservatorja Margaret Thatcher mori frenat e qeverisë britanike, dhe përmendet si “Zonja e Hekurt”. 37 vjet më vonë, Theresa May bëri të njëjtën gjë, si Angela Merkel, e cila ka qeverisur Gjermaninë që nga viti 2005. Disa prej tyre kanë depërtuar në botën e mbyllur të financave, si francezja Christine Lagarde, drejtore e përgjithshme e Fondit Monetar Ndërkombëtar. Të tjerat janë fytyrat moderne të qyteteve të mëdha evropiane si Parisi, Roma apo Madridi. Megjithatë, ato mbeten një pakicë dhe po rriten shumë ngadalë. Dua ta theksoj se megjithëse numri i tyre është më shumë se i dyfishuar që nga viti 2005, një grua në pushtet rrallëherë është normë. Gratë aktualisht përbëjnë rreth një të dhjetën e udhëheqësve të vendeve anëtare të OKB-së,”  u theksua në një revistë prestigjoze në SHBA në korrik 2015, duke vënë në dukje se ndërsa numri i tyre është dyfishuar që nga viti 2005, gratë në pushtet janë të rralla.

NOA

Në fillim të vitit 2015, vetëm 17.7 për qind e ministrave në botë ishin gra, sipas UN Ëomen. Prania e grave është “më e përhapur në disa shtete ”. Shquhen vendet skandinave, me përjashtim të Suedisë, por nuk ka pasur kurrë kryeministre femër”. Megjithatë, trendi nuk ndjek gjithmonë vijat ndarëse veri-jug dhe ka shumë shembuj në Azinë Jugore dhe Juglindore, si dhe në Amerikën Latine. Gratë nga dinastitë e fuqishme kanë shënuar historinë e nënkontinentit indian, si Indira Gandhi në Indi dhe Benazir Bhutto në Pakistan.

Megjithatë, Afrika ende mbetet prapa: vetëm në vitin 2005 u shfaq në Liberi kryetarja e para

femër e shtetit. Megjithatë, “Kape Verde, Ruanda dhe Afrika e Jugut vazhdojnë të jenë në listën e vendeve me më shumë se 30 për qind ministre femra”, tha UN Ëomen. “Edhe në Shtetet e Bashkuara, gratë e kanë më të vështirë të marrin pozita të larta se pozicione të nivelit më të ulët”, tha Esther Fushs, profesoreshë e shkencave politike në Universitetin e Kolumbisë. “Ne kurrë nuk kemi pasur një kryetare bashkie në Nju Jork dhe 19 për qind e kryebashkiakëve në 100 qytetet më të mëdha në Shtetet e Bashkuara janë gra,” tha ajo.

Në këtë rreth shumë të kufizuar, 64-vjeçarja Yuriko Koike u bë guvernatorja e parë femër e Tokios më 31 korrik – një përjashtim në një vend ku ka shumë pengesa për gratë. Rezistenca dhe pabarazia vazhdojnë pas këtyre arritjeve. Roma dhe Torino janë tashmë te sunduara nga gratë, përkatësisht Virginia Raji dhe Chiara Appendino.Zgjedhjet janë një shenjë e qartë progresi, por nuk janë një kthesë për Italinë, e cila mbetet një vend macizmo, thotë Sofia Ventura, profesoreshë e shkencave politike në Universitetin e Bolonjës. Sipas studiuesit spanjoll Juan Jose Garcia Sipas studimit të Universitetit të Murcias, ardhja e grave në politikë mund të ndihmojë në imponimin e një stili të ri. “Mendoj se do të jetë gjithnjë e më normale që spanjollët të drejtohen nga gra që mund të gjejnë zgjidhje për problemet, si ato ekonomike, të cilat kryesisht krijohen nga burrat”. Ky stil novator mishërohet kryesisht nga gratë e partive të majta ose lëvizjeve reformuese, tha Arancha Elisondo, një profesore në Universitetin e Vendit Bask, duke cituar kryebashkiakët e Madridit, Manuela Carmena dhe Ada Colau të Barcelonës.

Ato prezantojnë debate që nuk kanë ekzistuar më parë në këto vende. Ato mishërojnë kërkimin e transformimit shoqëror. Ndër pengesat në rrugën e tyre është imazhi që ata vazhdojnë të rrezatojnë në publik, tha Esther Fuchs.” Në rastin e Hillary Klinton, kjo është mjaft e qartë. Ne duam që burrat të jenë të ashpër, por nëse një grua është e ashpër, ata e konsiderojnë atë një person të vështirë, jo një person të fortë”, tha ajo. Kur do të ketë një grua presidente të Shteteve të Bashkuara?”Gjërat kanë ndryshuar shumë në 60 vitet e fundit. Në vitin 1937, në sondazhin e parë të Gallup vetëm 33 përqind e amerikanëve ishin të gatshëm të votonin për një grua. Që nga viti 2012, ato janë95 për qind. Megjithatë, të thuash që do të votosh për një grua nuk do të thotë se në të vërtetë do ta bësh këtë”, tha Fuchs. Sipas një raporti të AFP-së, pabarazitë midis burrave dhe grave vazhdojnë në mbarë botën dh ndryshojnë shumë sipas zonës gjeografike, megjithëse është bërë përparim në arsim, akses në punësim dhe përfaqësim politik, sipas një raporti të AFP-së. % në 1990 në 53% në 2009, sipas UNESCO-s. Ndryshimi është mbresëlënës në Azinë Lindore dhe Paqësor, ku përqindja ka rënë nga 70 në 40 për qind në 20 vjet.

Në arsimin e lartë, tashmë ka më shumë studente femra se në shumicën e rajoneve: vendet e zhvilluara, Evropa Qendrore dhe Lindore, Azia Lindore dhe Paqësori, Amerika Latine, Lindja e Mesme dhe Afrika e Veriut. Megjithatë, 60 për qind e analfabetëve në botë janë gra.Në botë, vetëm gjysma e grave në moshë pune janë pjesë e popullsisë aktive (dmth që punojnë ose kërkojnë punë), krahasuar me 77% të burrave sipas OKB-së. .Përqindja më e lartë e grave aktive është në Afrikën Sub-Sahariane – 64%. në këtë rajon, pjesa e tyre është rritur më shpejt në 25 vjet dhe hendeku midis burrave dhe grave është më i ulëti – 13 pikë.Në Lindjen e Mesme dhe Afrikën e Veriut,% e grave aktive arrin vetëm 22% krahasuar me 75% për burra. Në Azinë Jugore, ato janë vetëm 30%. Sipas Organizatës Ndërkombëtare të Punës (ILO), gratë janë gjithashtu më të rrezikuara nga papunësia – 6.6 për qind krahasuar me 5.5 për qind për burrat, dhe kjo vlen për të gjitha rajonet e botës. Në nivel global, gratë fitojnë mesatarisht 23 për qind më pak burra. sipas OKB-së. Diferenca arrin 33% në Azinë Jugore krahasuar me 14% në Lindjen e Mesme. Me normat aktuale, do të duhen 70 vjet për të mbyllur hendekun gjinor të pagave, sipas ILO.

Sipas OKB-së, gratë janë të mbipërfaqësuara në të punësuar (71% në vendet e zhvilluara dhe 56% në vendet në zhvillim) dhe të nënpërfaqësuara në menaxherët (39% në vendet e zhvilluara dhe 28% në vendet në zhvillim). Vetëm 18.3% e bizneseve drejtohen nga femrat, sipas ILO-s, femrat bëjnë mesatarisht dy orë e gjysmë më shumë punë dhe përkujdesje të papaguar të shtëpisë (për fëmijë apo të rritur) sesa meshkujt.Në ekonomitë e zhvilluara, gratë aktive bëjnë 8 orë e 9 minuta punë të paguar dhe të papaguar krahasuar me 7 orë e 36 minuta për burrat. Në ekonomitë në zhvillim, kohëzgjatja është përkatësisht 9 orë e 20 minuta për gratë dhe 8 orë e 7 minuta për burrat. . Gratë, të cilat përbëjnë gjithsej 40% të të gjithë punësimit, përbëjnë 57% të punëtorëve me kohë të pjesshme. Në vitin 2015, 22% e parlamentarëve në mbarë botën ishin gra, nga 11.3% në vitin 1995, sipas Kombeve të Bashkuara. rajone: në vendet nordike, 41.1% e deputetëve janë gra krahasuar me 15.7% në rajonin e Paqësorit.Në janar 2015, vetëm 17% e ministrave ishin gra, dhe shumica e tyre kishin portofol nga sektori social si shëndetësia dhe arsimi.Përqindja e vendeve gratë kanë qenë aktive në qeveri dhe parlamente ndryshojnë ndjeshëm në të gjitha vendet e BE-së. Vitin e kaluar, përqindja më e lartë e grave në qeveri ishte në Spanjë dhe Suedi – 52%  e ndjekur nga Franca – 49%, Holanda dhe Danimarka – 42%. Gratë më të pakta në qeveritë u regjistruan në vendet e mëposhtme të BE-së: Hungaria – 7%, Malta – 12%, Qipro, Italia dhe Polonia – 17% Në vitin 2018, Suedia kishte përqindjen më të lartë të grave në parlament me 47% përqind. Pas saj vinin Finlanda me 42%, Belgjika dhe Spanja me nga 40 përqind, Austria me 37 përqind, Danimarka dhe Portugalia me 36 përqind dhe Italia me 35 përqind. Në ekstremin tjetër, Hungaria kishte numrin më të vogël të grave në parlamentet kombëtare, me 13 përqind, Malta me 15 përqind, Qiproja dhe Greqia me 18 përqind dhe Rumania me 20 përqind. Përveç kësaj, numri i presidenteve dhe kryeministrave femra në vendet e BE-së u rrit gjithashtu midis viteve 2003, 2018,2020, 2025 dhe 2026/ kemi Kryeministre në Itali, në Japoni etj Në vitin 2018, BE-ja kishte tre kryeministra gra, krahasuar me asnjë në vitin 2003. Sipas të dhënave të Eurostat, përqindja e kryeministrave gra në BE nuk ka tejkaluar kurrë 14%.