Europa po reagon me masa konkrete për të garantuar sigurinë e kontinetit, në kushtet e reja që imponohen nga rreziku i Rusisë dhe ndryshimi i politikës amerikane.
Rritje e jashtëzakonshme e buxheteve ushtarake
Gjermanisë do të arrijë këtë vit objektivin e shpenzimeve mbrojtëse prej pesë përqind të PBB-së, duke ndjekur kështu kërkesën dëshirat e Presidentit të SHBA-së Trump. Vende të tjera evropiane po i rrisin gjithashtu masivisht buxhetet e tyre ushtarake.
Polonia: mbrojtëse në krahun lindor dhe frenimi i Rusisë
Polonia ka investuar shumë në forcat e saj të armatosura për vite me radhë me qëllim që të bëhet fuqia më e fortë tokësore në Evropë. Vitin e kaluar, 4.12 përqind e prodhimit ekonomik hyri në buxhetin e mbrojtjes.
Ushtria polake aktualisht ka rreth 150,000 ushtarë në ushtrinë profesionale dhe mbrojtjen territoriale. Deri në vitin 2035, numri pritet të rritet në 300.000. Në të njëjtën kohë, ushtria polake po pajiset me pajisje moderne: më shumë se 600 tanke beteje – të porositura nga Koreja e Jugut dhe SHBA-ja, ndër të tjera – si dhe raketa HIMARS, dronë dhe, në të ardhmen, avionë luftarakë F-35 synojnë të forcojnë ushtrinë dhe mbrojtjen ajrore polake. Nga ana tjetër, Marina Polake konsiderohet mjaft e dobët.
Gjermania: Nga një vend që shtyn punët, në një rol udhëheqës?
Me rritjen e njoftuar të shpenzimeve të mbrojtjes në pesë përqind të produktit të brendshëm bruto, Gjermania premton se do të realizojë reformimin për tu bërë fuqia më e fortë konvencionale në Evropë, me një kthesë të politikës së sigurisë me përmasa historike. Që nga fundi i Luftës së Ftohtë, Republika Federale ishte mbështetur në bashkëpunimin ndërkombëtar, diplomacinë dhe një “kulturë të përmbajtjes ushtarake”. Pika e kthesës u shënua nga fjalimi i ashtuquajtur “Zeitenwende” i Kancelarit Olaf Scholz më 27 shkurt 2022, tre ditë pas pushtimit rus të Ukrainës.
Menjëherë pas këtij fjalimi, Qeveria Federale vuri në dispozicion një fond të posaçëm prej 100 miliardë eurosh për Bundeswehr-in. Në vitin 2024, shpenzimet e rregullta të mbrojtjes arritën në rreth 90 miliardë euro, ose rreth 2.1 përqind të PBB-së. Një rritje në pesë përqind do të kërkonte një buxhet mbrojtjeje prej mbi 160 miliardë eurosh në vit në të ardhmen. Ky dyfishim do të kishte implikime të mëdha buxhetore dhe ende nuk është kompensuar. Me objektivin 250 miliard euro, Gjermania do të radhitet vendi i katër pas SHBA, Rusisë e Kinës.
Bundeswehr aktualisht ka rreth 182.000 ushtarë aktivë. Ministria e Mbrojtjes synon të ketë një numër personeli prej të paktën 203.000 deri në vitin 2031, megjithëse në disa raste po diskutohet edhe një objektiv prej 240.000. Modernizimi i vazhdueshëm prek të gjitha degët e forcave të armatosura: tanket, avionët dhe anijet e vjetruara do të zëvendësohen, dhe dixhitalizimi dhe aftësitë e lidershipit do të zgjerohen. Lojtarët kryesorë industrialë në Gjermani janë Rheinmetall, Airbus Defence and Space dhe Diehl Group, të cilët, së bashku me partnerët e huaj, po operojnë gjithnjë e më shumë me një fokus eksporti.
Franca: Fuqi bërthamore me ambicie globale
Franca është e vetmja fuqi bërthamore në BE dhe ndjek një strategji të pranisë globale dhe pavarësisë ushtarake. Ajo ka ushtrinë më të përgatitur dhe me efektivitet të lartë në evropë. Rreth 203.000 ushtarë shërbejnë në ushtri, plus 175.000 anëtarë të njësive paraushtarake si xhandarmëria dhe rreth 26.000 rezervistë.
Me aeroplanmbajtësen me energji bërthamore Charles de Gaulle dhe nëndetëset strategjike, Marina Franceze ka një komponent të fuqishëm pengues bërthamor. Avionët luftarakë Rafale janë të projektuar për të siguruar supremacinë ajrore dhe janë gjithashtu të pajisur për të mbajtur armë bërthamore.
Që nga marrja e detyrës në vitin 2017, Presidenti Emmanuel Macron ka siguruar një rritje të konsiderueshme të buxhetit të mbrojtjes. Në një fjalim dramatik televiziv në fillim të marsit, Presidenti e informoi popullsinë në detaje rreth “kërcënimit rus” që i kanoset Evropës. Prandaj, buxheti francez i mbrojtjes duhet pothuajse të dyfishohet.
Britania e Madhe: Shumë e armatosur
Me një objektiv prej pak më pak se 2.4 përqind të PBB-së, Britania e Madhe dëshiron gjithashtu të rrisë shpenzimet e saj të mbrojtjes, me Fokus në teknologjinë e lartë: dronë, inteligjencë artificiale dhe sisteme lazeri. Marina Mbretërore, me dy transportues aeroplanësh, nga të cilët zakonisht vetëm njëri është funksional, dhe Forcat Ajrore konsiderohen shumë moderne. Shtylla kurrizore e forcës ajrore janë avionët luftarakë F35B nga SHBA-ja, nga të cilët qeveria synon të blejë gjithsej 138.
Megjithatë, forcat e armatosura britanike janë relativisht të vogla, me rreth 140.000 ushtarë aktivë (përfshirë 4.000 Gurkhas). Ndryshe nga shumë vende të BE-së, aktualisht nuk janë planifikuar rritje të konsiderueshme të numrit të stafit.
Kryeministri Keir Starmer thekson besnikërinë e Britanisë ndaj aleancës dhe aftësinë operacionale globale. Pajisjet ushtarake të Britanisë së Madhe varen më shumë nga teknologjia amerikane sesa shumë vende të BE-së. Kjo vlen jo vetëm për armët bërthamore të vendosura në nëndetëse.
Italia: Forcë detare, fuqi tokësore, me besim për të kapur ritmin
Sipas NATO-s, norma e rritjes së PBB-së së Italisë në vitin 2024 është ende shumë poshtë objektivit të mëparshëm prej të paktën dy përqind, në 1.49 përqind. Megjithatë, me 165,000 ushtarë aktivë, dy transportues aeroplanësh dhe një forcë ajrore të fuqishme (Eurofighter, F-35), vendi është një nga fuqitë më të mëdha ushtarake të Evropës.
Megjithatë, forcat tokësore konsiderohen të vjetruara dhe kanë nevojë për reformë. Kjo do të ndryshojë së shpejti: Kryeministrja Giorgia Meloni dëshiron ta bëjë Italinë fuqinë më të fortë të tankeve në Evropë. Për këtë qëllim, më shumë se 1,000 tanke kryesore beteje dhe shumëfunksionale u porositën nga Rheinmetall. Strategjikisht, Italia përqendrohet në rajonin e Mesdheut dhe në sigurimin e rrugëve tregtare globale.
Bilanci global i fuqisë
Programet e armatimit me vlerë disa miliardë euro në Evropë do të ndryshojnë pak në afat të mesëm në renditjen globale të fuqive ushtarake. SHBA-të kryesojnë qartë renditjen, të ndjekura nga Rusia, Kina dhe India. Fuqia e parë evropiane, Britania e Madhe, renditet vetëm në vendin e gjashtë. Franca renditet e nënta, Gjermania aktualisht është në vendin e njëmbëdhjetë.Platforma Global Firepower vlerëson mbi 60 tregues, nga numri i tankeve dhe aftësitë detare deri te madhësia e popullsisë në moshë ushtarake, për ta bërë forcën ushtarake globale të krahasueshme.
Qartësia përfundimtare në lidhje me investimet e të gjitha shteteve të NATO-s ndoshta do të vijë vetëm në samitin vendimtar të NATO-s në Hagë në fund të qershorit.
Përgjegjësia për të ardhmen, mendoj se të rritet me një reformë kushtetuese të Bashkimit Evropian si shtet federal me një ushtri evropiane të aftë për të garantuar sigurinë, rritjen e rolit gjeopolitik, ballancimin në kohë të mangësive që krijohen nga reduktimi i forcave amerikane, bashkëpunimin në barazi e në vazhdimësi me Shtetet e Bashkuara të Amerikës, pasi nuk mund të zëvendësohen me asnjë partner tjetër.
