PE miraton Rezolutën për Shqipërinë: Duhen reforma! Luftoni korrupsionin dhe krimin e organizuar
Info
BE: Korrupsioni i përhapur kudo, në arsim, shëndetësi, polici. Fondet publike keqpërdoren në fushatë
Komisioni Evropian shënjoi veçmas sektorët e shëndetësisë, arsimit, të policisë dhe Agjencinë Shtetërore të Kadastrave si fusha ku rreziku për korrupsion mbetet i lartë.Në raportin e vet vjetor mbi Sundimin e Ligjit, në të cilin Komisioni Evropian vlerëson gjendjen e sundimit të ligjit në vendet anëtare dhe në vendet kandidate, të publikuar të martën, vihet në dukje se kuadri institucional për parandalimin e korrupsionit “mbetet gjerësisht joefikas”.Raporti vëren se keqpërdorimi i fondeve publike gjatë fushatave elektorale “mbetet shqetësim” pavarësisht iniciativës së ndërmarrë para zgjedhjete të fundit nga KQZ dhe SPAK.
INFO
Institucionet demokratike dhe media
Raporti nënvizon nevojën për dialog konstruktiv mes forcave politike shqiptare dhe tejkalimin e polarizimit të thellë politik që karakterizon vendin. Eurodeputetët shprehin shqetësim për përkeqësimin e lirisë së medias dhe u bëjnë thirrje autoriteteve shqiptare të garantojnë transparencë mbi pronësinë e mediave dhe të mbrojnë gazetarët nga presioni dhe sulmet, duke përfshirë përmes një kuadri ligjor më të fortë kundër padive SLAPP.
Parlamenti Europian ka miratuar Rezolutën për Shqipërinë duke vlerësuar progresin e vendit gjatë viteve 2023 dhe 2024, por duke theksuar nevojën për përshpejtimin e reformave për forcimin e shtetit të së drejtës, luftën kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar, mbrojtjen e të drejtave themelore dhe avancimin e lirisë së shprehjes dhe pavarësisë së mediave. Po ashtu, theksohet nevoja për masa urgjente që të garantohet pavarësia e gjyqësorit, duke adresuar ndërhyrjet politike dhe presionet ndaj institucioneve të drejtësisë.
Vendimi erdhi pas debatit të zhvilluar më 8 korrik dhe pas miratimit paraprak të raportit nga Komisioni për Marrëdhënie me Jashtë më 4 qershor 2025.
Me 502 vota pro nga 686 eurodeputetë të pranishëm në sallë, miratuan raportin e hartuar nga eurodeputeti austriak Andreas Schieder për Shqipërinë.
Progresi dhe sfidat
Raporti përshëndet përkushtimin e palëkundur të Shqipërisë ndaj procesit të integrimit në BE, si dhe mbështetjen e gjerë politike dhe qytetare që ky proces gëzon në vend. Vlerësohet përparimi i shpejtë i bërë vitet e fundit, përfshirë hapjen e dy grupeve negociuese në vitin 2024, dhe ambicia e Shqipërisë për të përmbyllur negociatat e anëtarësimit deri në fund të vitit 2027.
Megjithatë, eurodeputetët kërkojnë përshpejtimin e reformave për forcimin e shtetit të së drejtës, luftën kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar, mbrojtjen e të drejtave themelore dhe avancimin e lirisë së shprehjes dhe pavarësisë së mediave.
Të drejtat themelore dhe sundimi i ligjit
Eurodeputetët theksojnë se Shqipëria duhet të forcojë mbrojtjen e të drejtave të grave dhe personave LGBTI+, si dhe të sigurojë respektimin e të drejtave të pakicave kombëtare. Po ashtu, theksohet nevoja për masa urgjente që të garantohet pavarësia e gjyqësorit, duke adresuar ndërhyrjet politike dhe presionet ndaj institucioneve të drejtësisë.
Reformat socio-ekonomike dhe mjedisore
Raporti mirëpret agjendën reformuese të Shqipërisë për përmirësimin e klimës së biznesit, dixhitalizimin, tranzicionin e gjelbër dhe rritjen e qëndrueshme ekonomike. Po ashtu, inkurajon autoritetet të reduktojnë varfërinë dhe përjashtimin social përmes rritjes së aksesit në arsim, strehim dhe shërbime shëndetësore.
Eurodeputetët vlerësojnë anëtarësimin e Shqipërisë në Zonën e Vetme të Pagesave në Euro (SEPA) në nëntor 2024 dhe përmirësimin e performancës fiskale, por theksojnë se vendi duhet të dyfishojë përpjekjet për të arritur objektivat në mbrojtjen e mjedisit dhe energjinë e qëndrueshme.
Mangësitë vazhdojnë në lidhje me të drejtën për akses në informacion. Autoritetet publike vazhdojnë praktikën e mbajtjes së informacionit bazuar në referenca të përgjithshme për “interesin publik”, i cili ende nuk është përcaktuar qartë, duke u dhënë kështu institucioneve publike diskrecion të konsiderueshëm për të kufizuar ose mohuar ligjërisht aksesin në informacion, bazuar në vëllimin e madh të kërkesave për informacion, çështjet e të drejtave të autorit dhe klauzolat e konfidencialitetit në kontratat publike. Kjo i prek gazetarët në një mënyrë disproporcionale, pasi ata paraqesin shumicën e kërkesave për informacion.
Në vitin 2024, Komisioneri për të Drejtën e Informimit dhe Mbrojtjen e të Dhënave Personale mori 365 ankesa nga gazetarët në lidhje me refuzimin për të dhënë informacion dhe dokumente zyrtare.
Nga këto, 283 raste u zgjidhën duke dhënë informacionin e kërkuar gjatë procesit të shqyrtimit administrativ. MPM 2025 rriti më tej nivelin e rrezikut në lidhje me mbrojtjen e të drejtës për informacion në rrezik të mesëm – të lartë. Shqipëria ka ratifikuar Konventën e Këshillit të Evropës për Qasjen në Dokumentet Zyrtare.
Sulmet verbale dhe fizike, fushatat e shpifjes dhe paditë strategjike kundër pjesëmarrjes publike (SLAPP) që synojnë gazetarët janë një shkak i vazhdueshëm shqetësimi. Shpifja mbetet një vepër penale dhe kuadri ligjor nuk parashikon mbrojtje në lidhje me SLAPP-et. Dispozitat e ligjit civil mbi botimet mashtruese ose të pasakta ende nuk janë në përputhje me standardet evropiane dhe vazhdojnë të përdoren për të nisur SLAPPS kundër gazetarëve. Gazetarët kanë qasje të kufizuar në ndihmë ligjore dhe mbështetje të kufizuar nga mediat. Ende ka mungesë të monitorimit dhe raportimit sistematik mbi çështjet gjyqësore që përfshijnë gazetarët. Në vitin 2024, Rrjeti i Gazetarëve të Sigurt raportoi 45 incidente kërcënimesh, presionesh dhe sulmesh ndaj gazetarëve dhe organizatave mediatike, shumica prej të cilave ishin sulme verbale, diskurs anti-media dhe ngacmim online, pothuajse dyfishi i numrit të regjistruar në vitin 2022 dhe 2023 respektivisht. Në vitin 2025, u raportuan 19 incidente.
Rastet e frikësimit dhe kërcënimeve ndaj gazetarëve, përfshirë nga zyrtarë të lartë shtetërorë dhe oficerë policie, si dhe ngacmimi online dhe fushatat e shpifjes, që synojnë veçanërisht gazetaret gra, mbeten një shqetësim.
Personat e kontaktit për sigurinë e gazetarëve janë emëruar në Prokurorinë e Përgjithshme, Ministrinë e Brendshme dhe Policinë e Shtetit, dhe kjo e fundit ka hartuar një Protokoll. Përdorimi i forcës, përfshirë nga autoritetet e zbatimit të ligjit, veçanërisht në kontekstin e demonstratave, vazhdon të jetë shqetësues. Platforma e Këshillit të Evropës për të promovuar mbrojtjen e gazetarisë dhe sigurinë e gazetarëve ka publikuar pesë alarme që nga korriku 2024, në lidhje me kërcënime, një fushatë shpifjesh dhe sulme fizike që synojnë gazetarët dhe ndjekjen penale të gazetarëve. Projekti i Reagimit të Shpejtë për Lirinë e Medias raporton 42 alarme që nga korriku 2024, të përbërë nga 8 ‘sulme fizike’, 32 ‘sulme verbale’, 1 ‘sulm ndaj pronës’, 3 ‘incidente ligjore’ dhe 12 ‘ndërhyrje. Siguria e kufizuar në punë dhe kushtet e këqija të punës për gazetarët, të kombinuara me vetëcensurë, presionin nga aktorët politikë dhe pronarët e mediave, vazhdojnë të paraqesin sfida serioze për median. Për këto arsye, MPM 2025 e rriti më tej treguesin e rrezikut në zonë në rrezik të mesëm deri të lartë. Një dialog i strukturuar midis institucioneve shqiptare dhe aktorëve të medias u zhvillua midis janarit dhe qershorit 2025, me qëllim diskutimin e reformave kryesore legjislative dhe rregullatore për të rritur lirinë e shprehjes, duke përfshirë lirinë e medias.
