Flet Prof. Dr. Enriko Ceko: Skema e sigurimeve në Shqipëri ka nevojë për një ndërhyrje të madhe, emergjente dhe strategjike
– Nëse flasim vetëm për sigurimet shëndetësore në Evropë si përqindje e pagës mesatarisht është 6% – 15% e pagës bruto.
Intervistoi: Albert Z. ZHOLI
Vijon nga dje
Profesor! Flitet shumë për pagesat për sigurimet shoqërore, konkretisht sa është masa e pagesës së sigurimeve shëndetësore në Evropë dhe në Shqipëri?
Në aspektin e masës së sigurimeve shëndetësore në përgjithësi mund të thuhet se në Evropë kontributet për sigurimet shëndetësore dhe sigurimet sociale si përqindje e pagës ndryshojnë shumë nga vendi në vend, sepse çdo vend ka një sistem të vetin të sigurimeve shoqërore, që përfshin shëndetësinë, pensionet, papunësinë, etj, megjithatë, mund të japim një përmbledhje të rangut tipik të përqindjeve bazuar në pagë kjo sipas disa të dhënave krahasuese.
Gjermania (për vitin 2026) – Sigurimi shëndetësor (pension + shëndet + punë të tjera) rreth 40% e pagës bruto si total i sigurimeve shoqërore (pjesë punëdhënës + punëmarrës).
Belgjika – Kontributet e sigurimeve shoqërore (përfshirë shëndetësinë) rreth 30.9% e pagës totale (punëdhënës + punëmarrës).
Austria – Shuma totale e kontributeve rreth 41.5% e pagës bruto (punëdhënës + punëmarrës).
Luksemburgu – Rreth 25% e pagës bruto shkon për sigurime shoqërore (puna + shëndetësi të kombinuara).
Sllovakia – Punëmarrësit dhe punëdhënësit së bashku kontribuojnë rreth 48.6% të pagës bruto (35.2% nga punëdhënësi + 13.4% nga punëmarrësi).
Mesatarisht në Evropë punëdhënësit shpesh paguajnë rreth 20%–30% shtesë të pagës bruto për sigurime shoqërore dhe punëmarrësit zakonisht kanë një pjesë të kontributeve që shkojnë për sigurimin shëndetësor dhe sigurimet sociale, që shpesh variojnë nga ~10% deri ~20% e pagës bruto – në varësi të vendit dhe përbërjes së sigurimeve. Në shumicën e vendeve të Evropës, total i sigurimeve shoqërore (shëndetësor + pension + papunësi + etj.) shkon nga rreth 30% deri mbi 45% e pagës bruto kur përfshihen kontributet e punëdhënësit dhe punëmarrësit së bashku. Në disa vende me skema më “të lehta”, totali mund të jetë më i ulët (~20–30%), ndërsa në vende me modele të fuqishme të mbrojtjes sociale (si Austri, Belgjikë, Gjermani) mund të kalojë 40% ose më shumë të pagës bruto.
Nëse flasim vetëm për sigurimet shëndetësore në Evropë si përqindje e pagës mesatarisht është 6% – 15% e pagës bruto atëhere zakonisht në Evropë, si edhe në Shqipëri kjo pagesë është e ndarë mes punëmarrësit dhe punëdhënësit. Më poshtë po jap disa shembuj.
Gjermani – 14.6% bazë + ~1.3% shtesë. Totali: ~15–16%. Ndahen 50/50. Punëmarrësi: ~7.5–8%. Punëdhënësi: ~7.5–8%
Austri – Totali: ~7.65%, Punëmarrësi: ~3.9%, Punëdhënësi: ~3.8%
Francë – Shëndeti financohet kryesisht nga taksa sociale (CSG), Efekti real mbi pagën: ~8–9%
Belgjikë – Sigurim shëndetësor: ~7.35%, Kryesisht nga punëmarrësi.
Holandë – Kontribut mbi pagë: ~6.7% (nga punëdhënësi), plus sigurim privat i detyrueshëm (pagesë fikse mujore).
Itali – Shëndeti (SSN) financohet kryesisht nga punëdhënësi. Efekti mbi pagë: ~7–8%
Spanjë – Totali: ~7%, Punëmarrësi: ~1.5%, Punëdhënësi: ~5.5%
Çeki dhe Sllovaki – Totali: ~13–14%, Punëmarrësi: ~4–5%, Punëdhënësi: ~9%
Pra, në Evropë minimumi është ~6%, mesatarja – 7–10% dhe maksimalja (Gjermani, Europë Qendrore) është 14–16%
Në shumicën e rasteve një pjesë të madhe e paguan punëdhënësi.
Ndërsa në rastin e Shqipërisë kjo pagesë është 3.4%, e cila ndahet 1.7% punëmarrësi dhe 1.7% punëdhënësi, pavarësisht nga paga dhe nuk ka limit të sipërm.
Pra, me këtë panoramë të sigurimeve shëndetësore duket se skema e këtyre sigurimeve në Shqipëri ka nevojë për një ndërhyrje të madhe, emergjente dhe strategjike.
*Në këtë artikull punëmarrësi është personi që punon, merr pagë / rrogë, ka kontratë pune dhe i mbahen kontribute nga paga, ndërsa punëdhënësi është subjekti ose institucioni që e punëson dhe e paguan punëmarrësin dhe si i tillë mund të jetë institucion publik, privat, OJF, etj, që kryen pagesën e pagës për punëmarrësin dhe që paguan edhe kontributet e veta për sigurime.
Box
