Bota po ndryshon me pushtetin e forcës ushatarake të superfuqive për të realizuar interesat e njëanëshme gjeopolitike. Faktikisht kanë marrë përparësi rivaliteti për hegjemoni, zonave të influencës dhe zgjerimit të kufijve shtetërorë me ideologjinë e vjetër imperialiste. Superfuqitë ndërhyjnë brutalisht pa u respektuar sovraniteti i shteteve të tjera. Nuk respektohet rendit ndërkombëtar i bazuar në rregulla. Evropës i bëhet presion të lagohet nga idealizimi i rendit.
Pacifizmi i trumbetuar ndikoi sidomos në politikën e shteteve më të zhvilluara evropiane, ku ka patur përparësi dhe ndikim parësor globalizimi i propoganduar e stimuluar nga SHBA. Euforia e partive të gjelbërta ka sjellë pasoja në politikën e mbrojtjes dhe strategjinë e zhvillimit ekonomik e ushtarak. Ndryshe nga shtetet e tjera, Gjermania zbatoi planin e largimit nga energjia bërthamore, u hoqën nga rrjetë dhe po shpërbëhen çentalet e fuqishme bërthamor, duke u bazuar në energjinë e rinovueshme shumë të shtrenjtë për ekonominë e qytetarët dhe në pamundësi të përballojë konkurencën e zhvillimin perspektiv të industrisë.
Në Evropë u krijua ideja se nuk do të kishte më luftë. Ndërsa SHBA, Kina dhe Rusia e disa shtete të tjera si Koreja e Veriut, etj., rrisnin fuqinë ushtarake dhe armët bërthamore.
Lufta në Ukrainë, presioni i Kinës për rimarrjen e Tajvanlt, ndërhyrja e SHBA në Venezuelë dhe pretendimi për Kanadanë si shtet i 51-të dhe për blerë apo ndërhyrë me forcën ushtarake për marrjen e Groenlandës, kanë shkaktuar anthin e pasigurinë në bashkësinë ndërkombëtare.
Rusia po kërcënon sigurinë e Evropës, ndërsa në të njëjtën kohë, besnikëria e SHBA-së ndaj NATO-s duket se po tronditet. Papritmas, arsenali bërthamor i Francës është në fokus si një alternativë. Por sa e aftë është ajo për këtë sfidë me rëndësi jetike për evropianët?
Parandalimi i luftës përmes armëve bërthamore
Në dritën e agresionit të Rusisë kundër Ukrainës, parandalimi përmes armëve bërthamore po vihet përsëri në fokus në Evropë. Problemi: Gjermania nuk zotëron bombat e veta bërthamore. Deri më tani, ajo mund të mbështetej me garanci dhe besim të plotë te SHBA-ja si një fuqi mbrojtëse. Aktualisht kjo po bëhet gjithnjë e më e dyshimtë nën Donald Trump. Kështu, vëmendja po kthehet papritur te fqinji i saj francez si një alternativë.
Franca konsiderohet një fuqi bërthamore relativisht e pavarur. Kjo është në kontrast me, për shembull, Mbretërinë e Bashkuar, e cila është kryesisht e varur nga SHBA-ja në lidhje me sistemet e saj të shpërndarjes dhe kokat bërthamore. Ndërsa Franca e përshkruan arsenalin e saj bërthamor si “strikt mbrojtës”, ajo rezervon të drejtën për një sulm të parë të kufizuar në rast të një kërcënimi. Në të njëjtën kohë, Parisi mbështetet në parandalim përmes aftësisë së tij të sulmit të dytë.
Madhësia e armatimit bërthamor francez
Ekspertët nga Instituti Ndërkombëtar i Kërkimeve për Paqen në Stokholm vlerësojnë se Franca zotëron 290 koka bërthamore, të shpërndara në sistemet e mëposhtme të shpërndarjes:
Franca mban një flotë prej afërsisht 50 avionësh të aftë për të mbajtur raketa bërthamore lundrimi. Këto janë pjesë e strategjisë për të dhënë një “goditje paralajmëruese” bërthamore në situata të rrezikshme, siç theksoi Presidenti Emmanuel Macron në një fjalim të vitit 2020. Kjo ka për qëllim t’i sinjalizojë një agresori se ka kaluar një vijë dhe të demonstrojë vendosmërinë e Francës për të kryer sulme të mëtejshme bërthamore nëse është e nevojshme.
Nëndetëset bërthamore formojnë shtyllën kurrizore të forcave bërthamore të Francës, pasi ato sigurojnë të ashtuquajturën aftësi të goditjes së dytë. Kjo do të thotë që nga katër nëndetëset, të paktën njëra është gjithmonë duke operuar në det të hapur, ku është relativisht e sigurt nga një goditje e parë bërthamore. Në një krizë, kjo nëndetëse e vetme mund të kthejë një breshëri shkatërruese bombash bërthamore në rast të një sulmi bërthamor ndaj Francës – një rrezik i pallogaritshëm nga perspektiva e çdo agresori.
Në detaje: Forca ajrore bërthamore e Francës
Forca ajrore bërthamore e Francës përbëhet nga 40 avionë Rafale B F3 të stacionuar në bazën ajrore Saint-Dizier në Francën verilindore dhe 10 avionë të tjerë Rafale M F3 në aeroplanmbajtësen “Charles de Gaulle”. Sipas ekspertëve, avionët e bazuar në aeroplanmbajtëse nuk janë të armatosur përgjithmonë me armë bërthamore, por janë projektuar për t’u vendosur shpejt në rast emergjence.
Të gjithë avionët mund të pajisen me raketa bërthamore lundruese ASMPA. Këto raketa kanë një kokë bërthamore me një rendiment shpërthyes të vlerësuar prej afërsisht 300,000 ton TNT – rreth njëzet herë fuqia e bombës së Hiroshimës. Raketat lundruese ASMPA janë projektuar të kenë një rreze veprimi prej më shumë se 500 kilometrash. Përveç kësaj, rrezja operative e aeroplanit është praktikisht e pakufizuar falë furnizimit ajror me karburant.
Nëndetëse bërthamore me raketa balistike
Flota e nëndetëseve bërthamore të Francës është e bazuar në Bretanjë. Ajo përbëhet nga nëndetëse të klasit Triomphant, të cilat kanë qenë në shërbim që nga viti 1997. Reaktorët e tyre bërthamorë mundësojnë periudha të gjata operative në det të hapur. Secila nëndetëse mban deri në 16 raketa balistike M51, të cilat mund të lëshohen edhe nën ujë. Secila prej këtyre raketave mban deri në gjashtë koka bërthamore.
Si do të dukej një skenar në botën reale: Raketat M51 lëshohen nga nëndetësja dhe udhëtojnë në hapësirë. Atje, ato vendosin koka bërthamore dhe karrem për të ngatërruar mbrojtjen e armikut. Duke ndjekur një trajektore balistike, kokat bërthamore më pas bien përsëri drejt Tokës dhe mund të synojnë në mënyrë të pavarur objektiva të ndryshme. Çdo kokë rakete ka një rendiment shpërthyes prej afërsisht 100,000 ton TNT.
Rrezja e raketave M51 është një sekret shtetëror; ekspertët e vlerësojnë atë në më shumë se 6,000 ose më shumë se 9,000 kilometra, varësisht nga modeli. Nëndetëset franceze në Atlantikun e Veriut mund të arrijnë praktikisht çdo pikë në Rusi nëse Moska do të niste një sulm të parë bërthamor. Dhe armët bërthamore të Francës janë funksionale: kokat bërthamore u shpërthyen me sukses gjatë testeve të fundit bërthamore në vitin 1996 në Mururoa.
Modernizimi në kulmin e tij
Qeveria Macron po ecën përpara me një modernizim afatgjatë dhe forcim të forcave ajrore dhe detare franceze me armë bërthamore. Raketat balistike do të përmirësohen në versionin më të fundit, M51.3, i cili thuhet se ka saktësi më të madhe. Katër nëndetëse të reja të klasit SNLE-3G janë planifikuar të hyjnë në shërbim duke filluar nga viti 2035, duke zëvendësuar ato aktuale. Nëndetëset SNLE 3G janë projektuar të jenë edhe më të vështira për t’u zbuluar sesa paraardhësit e tyre.
Franca po punon gjithashtu në një armë hipersonike bërthamore, ASN4G. Ajo synon të mbrohet më mirë nga mbrojtjet ajrore të armikut përmes teknologjisë së fshehtë dhe manovrimit të rritur. (Duke filluar nga viti 2020) ASN4G synon të zëvendësojë raketat ekzistuese të Francës në vitin 2025. Flota e avionëve të aftë për të transportuar armë bërthamore do të zgjerohet gjithashtu me rreth një duzinë aeroplanësh të tjerë.
Në mars të vitit 2025, Macron njoftoi gjithashtu krijimin e një baze ajrore shtesë bërthamore në Luxeuil në Francën lindore. Deri në vitin 2035, kjo bazë ajrore do të shërbejë si baza e parë për raketat e reja bërthamore hipersonike të Francës.
Marrëveshja E3
Marrëveshja midis Francës, Britanisë së Madhe dhe Gjermanisë për mbrotjen bërthamore është alternative tjetër bashkë me NATO-n që do të garantojnë Evropën. Britania e Madhe po afrohet më shumë me Evropën.
SHBA bën presion dhe nuk do përgjegjësi për mbrojtjen evropiane. Medoj se nuk do të heqin armët bërthamore nga Gjermania. Aleanca me Evropën dhe NATO i jep më shumë forcë gjeopolitike e strategjike SHBA-së, në krahasim me Kinën e Rusinë.
