Frank SHKRELI/ E ardhmja e Europës- Ballkani në fokus

82

Më 29 dhe më 30 prill në Washington u mbajt konferenca dy ditore e organizuar nga Këshilli i Atlantikut për të përkujtuar disa përvjetorë me rëndësi jetikë për komunitetin trans-atlantik, përfshirë 25-vjetorin e shembjes së Murit të Berlinit, 15-vjetorin e zgjerimit të parë të anëtarësimit në NATO pas mbarimit të luftës së ftohtë dhe 10-vjetorin e zgjerimit të madh të anëtarësimit të vendeve ish-komuniste në Bashkimin Europian dhe në Këshillin e Europës.  E drejtuar nga ish-Sekretarja amerikane e Shtetit Madeleine Albright, demokrate dhe nga ish-këshilltari i Presidentit George Bush, për çështje të Sigurimit Kombëtar, Stephen Hadley, republikan – në konferencë morën pjesë, ndër të tjerë, edhe zv. Presidenti i Amerikës, Joe Biden dhe Presidenti i Komisionit Europian, Jose Manuel Barroso, si dhe senatorë amerikanë dhe udhëheqës europianë.  Qëllimi i konferencës, sipas Këshillit të Atlantikut, ishte për të venë në dukje transformimin e Europës deri tani, si dhe rëndësinë e këtyre përvjetorëve.  Konferenca mundësoi gjithashtu, zhvillimin e bisedimeve për të ardhmen e NATO-s dhe të Bashkimit Europian dhe ishte një rast i mirë për të shkëmbyer  mendimet dhe pikëpamjet e të ftuarve për përballjen e sfidave, drejtë  një Europe të tërë dhe të lirë.

 Njëri prej folësve kryesorë të konferencës ishte Sekretari Amerikan i Shtetit (DASH), John Kerry, i cili iu bashkua një numri ministrash të Jashtëm nga Europa, përfshirë edhe ministrin e Jashtëm të Shqipërisë, Ditmir Bushati, për të celebruar, sipas DASH, “Këto arritje historike, si dhe vlerat e përbashkëta, të cilat kanë forcuar dhe kalitur një komunitet trans-atlantik të fortë, demokratik dhe të begatë.  Sekretari Amerikan i Shtetit ritheksoi, gjithashtu, edhe angazhimin e fortë të Shteteve të Bashkuara për një Europë të tërë, të lirë dhe në paqe.  Zoti Kerry nënvizoi mbështetjen e administratës së Presidentit Obama ndaj aleatëve të NATO-s  duke  u thënë ministrave dhe diplomatëve europianë, se: “Ne jemi gati të bëjmë çdo gjë për të ndihmuar NATO-n që të mbrojë territorin e anëtarëve të saj kundër ndonjë konflikti që mund të përhapet si përfundim i grabitjes së Krimesë nga Rusia, si dhe nga sulmet ruse në Ukrainën Lindore”.  Kryediplomati amerikan ritheksoi mbështetjen amerikane ndaj Ukrainës dhe kritikoi Rusinë se nuk ka marrë asnjë hap për të zbatuar marrëveshjen e arritur këtë muaj në Gjenevë midis tij dhe ministrit të Jashtëm rus, Lavrov, marrëveshje që kishte për qëllim të ulte tensionin e krizës.  Ai u tha zyrtarëve, ekspertëve politikë dhe gazetarëve të pranishëm në konference, se, “ky konflikt është një alarm për ne dhe për aleancën e NATO-s”.  Zoti Kerry tha: “Ne gjendemi para një momenti përcaktues historik për komunitetin trans-atlantik”, dhe u bëri thirrje vendeve anëtare të NATO-s që të angazhohen seriozisht, që gjatë pesë viteve të ardhshëm, të caktojnë të paktën dy për qind të buxhetit të tyre të përgjithshëm për nevojat e mbrojtjes. Zoti Kerry u bëri gjithashtu thirrje aleatëve të NATO-s, “që menjëherë të marrin masa urgjente për të siguruar që vendet europiane të mos jenë të varura nga Rusia për pjesën më të madhe të nevojave të tyre për energji”, dhe të përfundojnë bisedimet për një bashkëpunim më të thellë ekonomik të komunitetit trans-atlantik.  Ai shtoi se, NATO duhet tani të përqendrohet më shumë në mbrojtjen europiane, pas disa vitesh që aleanca ishte e angazhuar në misione në Irak dhe në Afganistan, duke thënë se, tani, “kriza në Ukrainë na thërret që t’i kthehemi rolit për të cilin ishte krijuar NATO, e që është mbrojtja e territorit të aleancës dhe të avancimit të sigurinë trans-atlantike”.  Xhon Kerry përfundoi fjalimin e tij duke thënë se: “Ne duhet t’ia bëjmë absolutisht të qartë Kremlinit se territori i NATO-s është i padhunueshëm. Ne do të mbrojmë çdo pëllëmbë të tij…”

 Menjëherë pas fjalimit të Sekretarit amerikan të Shtetit, konferenca e organizuar nga Këshilli i Atlantikut e titulluar, “Drejtë një Europe të tërë dhe të lirë”, zhvilloi edhe një sesion kushtuar Europës Jugore, me pjesëmarrjen e ministrit të Jashtëm të Shqipërisë, Ditmir Bushati dhe ministrave të Jashtëm të Malit të Zi, të Maqedonisë dhe të Bullgarisë. Sipas Këshillit të Atlantikut, ministri i Jashtëm i Shqipërisë vuri në dukje se, Ballkani përballet gjithnjë me sfida të mëdha, duke theksuar ndër të tjera, çështjet kufitare, problemet e njohjeve dhe konfliktet etnike. Ministri Bushati u citua të ketë thënë se: “Humbasin gjithnjë kohë se kush do ulet në tryezë, në vend që të përpiqemi të zgjidhim problemet për të ardhmen”.  Në lidhje me anëtarësimin eventual të vendeve të Ballkanit Perëndimor në Bashkimin Europian (BE), përfshirë Shqipërinë, Malin e Zi dhe Maqedoninë, ministri shqiptar i Punëve të Jashtme, ndonëse pranoi se është shënuar përparim i madh drejtë BE-së, ai vërejti se reagimi i BE-së ndaj vendeve të Ballkanit Perëndimor ka qenë kryesisht tepër i ngadalshëm për procesin e integrimit të këtyre vendeve dhe se ekziston nevoja për marrjen e masave më të shpejta nga ana e BE-së.  Ai shprehu mendimin e tij se: “Konsolidimi i vendeve të Europës Jugore është  një proces sfidues dhe si i tillë nevojitet një angazhim më të madh nga ana e Bashkimit Europian dhe nga Shtetet e Bashkuara.”  Kryediplomati shqiptar shprehu shqetësimin e tij se në mungesë të një interesimi më të madh mbi të ardhmen e Ballkanit nga BE-ja, procesi i përparimit në rajon mund të zgjasë indefinitivisht dhe mund të përfundojë në një fragmentim më të thellë të rajonit, me pasoja që askush nuk do t’i dëshironte.

Ndërsa në lidhje me zgjerimin e anëtarësimit në NATO, përfshirë Malin e Zi, Maqedoninë dhe Bosnje-Hercegovinën, vende këto që aspirojnë anëtarësimin në aleancën perëndimore, zëvendës-kryeministri dhe ministri i Jashtëm i Malit të Zi, Igor Luksiq shprehu shqetësimet e tija të thella me procesin e deritanishëm të anëtarësimit në NATO dhe shtoi se duhet të ketë një angazhim të qartë për anëtarësimin e vendeve të rajonit, si një kusht paraprak për një Europë stabile. Ministri malazez i tha konferencës se, Europa nuk mund të jetë e tërë, e lirë dhe në paqe, në qoftë se vendeve të Ballkanit perëndimor që dëshirojnë të bëhen anëtare të NATO-s, nuk u jepet mundësia të bëhen pjesë e aleancës perëndimore”.   Edhe ministri i Jashtëm maqedonas, Nikola Poposki foli për ndihmën që vendi i tij u ka dhënë operacioneve të NATO-s megjithëse, nuk është anëtare e aleancës dhe shtoi se NATO është forca kryesore shtytëse në procesin e reformave në Maqedoni.  Ministrat e Jashtëm të Ballkanit, sipas Këshillit të Atlantikut, theksuan gjithashtu, natyrën ndërlidhëse të politikave rajonale, duke thënë se ngjarjet që mund të ndodhin në njërin prej vendeve të rajonit, mund të kenë efekte të drejta për drejta mbi stabilitetin rajonal në përgjithësi, dhe duke pasur parasysh mjedisin politik në atë rajon, është e nevojshme ruajtja e komunikimeve dhe përqendrimi i përbashkët mbi zhvillimin e strategjive për sigurimin dhe stabilitetin e rajonit. Ndërsa ministri i Jashtëm bullgar, Kristian Vigenin tha, gjatë sesionit kushtuar Europës Jugore, se ashtu si Ukraina, edhe Ballkani gjendet para një momenti historik vendimtar për të ardhmen e vet dhe si pasojë, është me rëndësi, shtoi ai, që vendimet të cilat do të merren në lidhje me këto vende, të jenë masa për të cilat ka nevojë stabiliteti dhe paqja në rajon.

 Konferenca përfundoi punimet me një fjalim nga Zëvendës-Presidenti amerikan Joe Biden, i cili njoftoi se në Qershor, Presidenti Obama do të vizitojë Poloninë me rastin e 25-vjetorit të zgjedhjeve të lira atje, zgjedhje të cilat shënuan shkëputjen e atij vendi nga qeverisja komuniste e dominuar nga Bashkimi Sovjetik.  Kjo vizitë po bëhet siç në duket, në përpjekje për të treguar mbështetjen e Shteteve të Bashkuara për aleatët e tyre në Europën Qendore dhe Lindore, përballë ballafaqimit të komunitetit trans-atlantik me Rusinë, në lidhje me agresionin rus kundër Ukrainës.  Kritikët e administratës së Presidentit Obama kanë komentuar në të kaluarën se ajo nuk ka provuar mbështetjen e nevojshme për aleatët amerikanë në Europën Qendrore dhe Lindore.

 Këshilli i Atlantikut tha se kriza në Ukrainë përbën një rrezik serioz, ndaj përparimit të bërë deri tani drejtë një “Europe të tërë dhe të lirë”, që prej mbarimit të luftës së ftohtë, prandaj  edhe vendosi të organizonte këtë konferencë ku morën pjesë udhëheqës  dhe zyrtarë të lartë amerikanë dhe europianë, për të biseduar mbi  gjetjen e mënyrave më të mira për ruajtjen dhe avancimin e përparimit të bërë deri më tani drejtë paqes dhe sigurisë në Europë, megjithë, sfidën më serioze ndaj vizionit për një Europe të bashkuar dhe në paqe, që prej mbarimit të luftës së ftohtë, pothuaj një çerek shekulli më parë.  Këshilli i Atlantikut tha se e organizoi këtë konferencë të udhëheqësve trans-atlantikë, ndërkohë që Presidenti rus, Vladimir Putin po hedh poshtë këtë vizion dhe ndërsa ai po u bën presion dhe ndërmerr sulme ushtarake kundër vendeve fqinje të Rusisë, në përpjekje për të mos i lejuar ato që të vendosin vet nëse duan të bëhen pjesë e vizionit për një Europe të tërë dhe të lirë. Kjo konferencë,- theksoi Këshilli i Atlantikut,- është pjesë e një fushate që ka ndërmarrë për nxitjen e marrjes së masave për të siguruar se Ukraina mbijeton si shtet dhe njëkohësisht për të forcuar identitetin dhe rolin e vendeve të Europës Qendrore dhe Lindore dhe njëherazi edhe për të fuqizuar aleancën e NATO-s.