Çmimi i ujit, paralajmërohet rritje tarifash në të gjithë vendin

    111
    Rëndohen buxhetet familjare. Enti Rregullator vlerëson në raportin për vitin 2017, se ka ende hapësira për të ndryshuar çmimet 
    Uji i pijshëm, ndonëse për pjesën më të madhe të familjes nuk konsumohet për t’u pirë, do të kushtojë më shumë, duke rënduar buxhetet familjare. Faturat e ujit për familjet shqiptare pritet që të rriten në emër të reformimit të sektorit. Enti Rregullator i Ujit (ERRU) e ka paralajmëruar këtë në raportin vjetor të vitit 2017 ku vlerëson se ka ende hapësira për të rritur tarifat që lidhen sidomos me pjesën e shërbimeve. Në analizën e saj ERRU konfirmon se, ende situata mbetet problematike me një humbje në rrjet prej 67 për qind të ujit dhe ku lidhjet e jashtëligjshme zënë një pjesë të konsiderueshme të paktën 20 për qind të totalit. “Nga përshkrimi i gjendjes së sektorit më sipër vihet re relativisht një përqindje e lartë e mbledhjes së faturave, ndërkohë që përgjithësisht sektori është në gjendje jo të mire financiare. Kjo tregon që krahas problemit të lidhjeve të paligjshme, faktor tjetër kryesor për gjendjen e dobët financiare janë edhe tarifat e ulëta të shërbimeve, që kanë mjaft hapësirë për rritjen e tyre. Këtë fakt ERRU e ka një ndër konsideratat kryesore gjatë analizës, vlerësimit dhe miratimit të tarifave që propozojnë shoqëritë UK”, thuhet në raport.

    Të gjithë këtë, ERRU e argumenton me mundësinë e përballueshmërisë që është kriteri që përdor ky institucion për mundësinë që ka një familje për pagesën e faturës së shërbimeve të ujësjellës-kanalizimeve. Niveli që përdoret në këtë rast është 5 për qind e të ardhurave mesatare për familje. “INSTAT vlerëson se të ardhurat mujore mesatare të përgjithshme të një familjeje janë rreth 70,000 lekë/muaj, që i korrespondon një niveli të përballueshmërisë së tarifave prej rreth 300 lekë/m3. Tarifat aktuale të shërbimeve UK janë akoma mjaft më të ulëta se kjo vlerë”, thuhet në raportin e ERRU. Në një prononcim të mëparshëm për mediat, drejtori i Entit Rregullator të Ujit, Ndriçim Shani, ka paralajmëruar rritje të vazhdueshme tarifash, për të përballuar nevojën për investime. “Strategjia Kombëtare e Financimit të Sektorit të Ujit me anë të një modeli 3T (Tarifa, Transferta Donatorësh, Taksa-Buxheti nga qeveria qendrore) parashikon realizimin e këtyre investimeve me një mesatare prej rreth 170 milionë eurosh në vit, për një periudhë kohe 22-vjeçare deri në fund të vitit 2040. Skema e financimit parashikon që nga rritja e tarifave të shërbimeve të përballohen mesatarisht çdo vit rreth 40-50% e vlerës totale të kërkesës për investime kapitale. Rritja e pritshme e tarifave për të realizuar objektivat dhe investimet e mësipërme do të konsistojë në pjesën më të madhe për mbulimin e kostove të shërbimeve të KUN (grumbullim, largim dhe trajtim të UN). Ky përfundim është arritur nga një analizë e hollësishme e përballueshmërisë reale të popullsisë për të paguar faturat që do të rezultojnë nga niveli i rritur i tarifave”, ka pohuar ai.

    Rritja e tarifave në Tiranë
    Nga 1 janari 2018, tarifat e ujit u rritën me 44% në Tiranë (nga 45 lekë për metër kub, në 65 lekë). Edhe në rastin e kryeqytetit ERRU argumentoi se rritja e tarifave ishte e përballueshme, ndërkohë që Autoriteti i Konkurrencës shfaqi rezerva të shumta për këtë rritje. “Për çdo rast të rishikimit të tarifave të reja për ndërmarrjet e ujësjellës kanalizime, të përcaktohet qartë struktura e kostos mbi bazën e së cilës miratohen tarifat’, theksohet pas shikimit të vendimit të ERU-t. ‘Rritja e tarifave duhet të jetë graduale dhe në përputhje me kriteret e performancës, në mënyrë të veçantë të orarit të furnizimit me ujë’, rekomandoi Autoriteti.

    ERRU vlerëson se sektori i ujësjellës-kanalizimeve vijon të shfaqë problematika që lidhen me mungesën e përgjegjshmërinë si dhe mbingarkesës me staf. Ndër të tjera raporti rendit disa nga pikat më problematike: ku sistemi i administrimit të sektorit është i decentralizuar me përgjegjësi direkt nga pushteti vendor, është mjaft i fragmentarizuar dhe i pa balancuar financiarisht me borxhe të konsiderueshme, ku vetëm 19 shoqëri mbulojnë shpenzimet e operimit, ka një mungesë përgjegjësie nga pushteti vendor dhe stafi drejtues i shoqërive të UK, ngaqë deficiti në bilancet financiare të shoqërive kompensohen nga Qeveria Qendrore me subvencione. Raporti sjell në vëmendje edhe faktin që sot Shqipëria ka një cilësi të ulët shërbimi me furnizim me ujë mesatarisht 12/24 orë në ditë vetëm në pak ujësjellës. Sistemi mbetet ende pa matës ndërkohë që në shumë raste pjesa e faturimit cenohet nga faktorë të tjerë siç është korruptimi i faturuesve.
    Familjarët, afat për vetëdisiplinim deri më 28 shkurt
    Reforma e ujit parashikonte deri më 1 shkurt vetëdisiplinimin pa penalizimet, por ky afat shtyhet deri më 28 shkurt. Ka qenë vetë ministri i Infrastrukturës dhe Energjisë, Damian Gjiknuri, që pak ditë më parë ka dhënë lajmin në një deklaratë për mediat. “Në këtë situatë, qeveria gjen rastin tu kërkojë Bashkive dhe ndërmarrjeve të ujësjellësve që të zgjasin edhe me një muaj afatin e vetëdisiplinimit të konsumatorëve familjarë duke u dhënë atyre më shumë kohë në dispozicion për të përfituar nga mundësia e rivendosjes vullnetare në kushtet e ligjshmërisë. Kjo zgjatje e afatit deri në 28 Shkurt vlen në këtë rast vetëm për konsumatorët familjarë. Ndërkaq, ndërmarrjet e ujësjellësve duhet të nisin më 1 Shkurt një verifikim derë më derë në çdo subjekt biznesi. Është përgjegjësia e ujësjellësve që të bëjnë verifikimin në terren duke ndëshkuar çdo subjekt që në kundërshtim me ligjin abuzon me ujin e pijshëm. Ky proces do të monitorohet ngushtësisht nga qeveria qendrore edhe përmes strukturave të Agjencia Kombëtare e Ujësjellës-Kanalizimeve”, tha Gjiknuri. Sipas tij, janë mbi 9 mijë kontrata të reja të lidhura dhe rreth 4 mijë të tjera në proces. 26 mijë matës uji të rinj të instaluar dhe mijëra kërkesa tjera në proces trajtimi. Gjithashtu, rezulton të jenë nënshkruar gjatë kësaj periudhe mbi 7500 aktmarrëveshje për shlyerjen me këste të borxheve të mbartura.