217.142 milionë lekë dëm shtetit/ KLSH kallëzon në prokurori drejtorin e përgjithshëm të Autoritetit Portual Durrës

63

Gazeta Telegraf/

 

 Kontrolli i Lartë i Shtetit, në zbatim të programit ka zhvilluar
auditim në Autoritetin Portual Durrës, për periudhën 1 nëntor 2013 deri më 30
prill 2016 të veprimtarisë së këtij autoriteti, në përfundim të të cilit KLSH
ka rekomanduar 50 masa organizative, 35 masa për shpërblim dëmi dhe 21 masa
disiplinore, si dhe me shkresën nr. 415/21, datë 2.11.2016 i ka përcjellë
Prokurorisë së Rrethit Gjyqësor Durrës, kallëzimin penal ndaj Drejtorit të
Përgjithshëm Ekzekutiv të APD, z. G.Sh, me akuzën e “Shpërdorimit të detyrës”.

Nga auditimi i KLSH ka
rezultuar që APD dhe Buxhetit të Shtetit i është shkaktuar një dëm total
ekonomik në vlerën 217,142 mijë lekë, një efekt financiar negativ në vlerën
169,432 mijë lekë, dhe një mospërmbushje e detyrimeve koncensionare për
investime në vlerën rreth 6.6 miliard lekë, si më poshtë:
Dëmi ekonomik
– Në fushën e investimeve 122,707 mijë lekë,
– Në fushën e zbatimit të kontratave 49,898 mijë lekë,
– Në fushën e prokurimeve 20,918 mijë lekë,
– Në fushën e pagesave të kundërligjshme në shpenzimet operative 10,902 mijë
lekë,
– Në fushën e shitjes apo dhënies me koncesion të pasurisë në vlerën 9,417 mijë
lekë,
– Në fushën e pagave dhe shpërblimeve 3,300 mijë lekë.
Efekti financiar negativ
– Në fushën e të ardhurave nga qiratë & privatizimi 125,453 mijë lekë,
– Në fushën e investimeve 26,096 mijë lekë,
-Në fushën e shpenzimeve korente 17,883 mijë lekë,

Mospërmbushje e
detyrimeve kontraktore për investime
– Detyrimi i konçesionarit [X-4] është në vlerën 4,143,000 EUR,
– Detyrimi i konçesionarit [X-5] është në vlerën 2,069,371 mijë lekë,
– Detyrimi i konçesionarit [X-6] është në vlerën 32,500,000 USD

Nga auditimi rezultuan
një sërë shkeljesh të dispozitave ligjore e nënligjore në fuqi dhe më
konkretisht:

1. Shkeljet e
konstatuara në lidhje me procesin e shkarkimit, depozitimit dhe evadimit i
tubacioneve, materialeve të nevojshme si dhe makinerive të projektit TAP.

Nga auditimi rezultoi
që:
• Procesi i shkarkimit, depozitimit dhe evadimit të tubacioneve, materialeve të
nevojshme si dhe makinerive të projektit TAP është realizuar nga kompania [X-1]
dhe jo nga vetë Porti i Durrësit, i cili sipas ligjit është i vetmi Autoritet
Portual në Republikën e Shqipërisë që gëzon të drejtën për organizimin e
shpërndarjen e ngarkesave (cargo) nëpër terminalet e tij, duke krijuar kështu
të ardhura të munguara për APD dhe Buxhetin e Shtetit në vlerë 71,168,800 lekë.

• Kompania EMS-APO e
cila ka kryer shkarkimin e tubacioneve dhe të materialeve të tjera të TAP nuk
ka patur licencën e stivadorit dhe për rrjedhojë kompania [X-1] nuk i ka paguar
APD-së tarifën e ushtrimit të një aktiviteti të tillë, në vlerën 3,600,000
lekë, vlerë e cila është e ardhur e munguar për APD dhe Buxhetin e Shtetit.

•Porti i Durrësit nuk ka
zhvilluar asnjë procedurë konkuruese për përzgjedhjen e kompanisë stivadore dhe
kompania [X-1] është lejuar të ushtrojë veprimtarinë e saj në kushtet e një
monopoli, duke mos lejuar shoqëritë e licencuara të ngarkim-shkarkimit
(stivadorët) të kryejnë përpunimin e anijeve.

•Kompania [X-1] nuk ka
disponuar kapacitet e nevojshme për të kryer këtë shërbim, sipas kërkesave të
dërguara nga TAP me shkresën nr. 2170, datë 06.07.2015 dhe gjithashtu kompania
[X-1] nuk ka vënë dispozicion dokumentacionin e kërkuar nga APD në kundërshtim
me nenin 12.1.5 të marrëveshjes koncensionare.

2. Shkeljet e
konstatuara në lidhje me marrëveshjen e lidhur për vlerësimin e planit të
sigurisë.
Nga auditimi rezultoi që:
•Marrëveshja nr. 614, datë 25.02.2015, për vlerësimin e planit të sigurisë,
ndërmjet APD, DPD dhe shoqërisë [X-2], në vlerën 126,000 EUR, është lidhur në
kundërshtim dhe në keqinterpretim të përcaktimeve ligjore të bëra në Ligjin nr.
9643, datë 20.11.2006 “Për prokurimin publik” i ndryshuar, me qëllimin e
shmangies së konkurrencës.

• Referuar ekstraktit të
regjistrit tregtar, 75% e aksioneve të kompanisë [X-2] zotërohen nga aksioner
të huaj të panjohur dhe të pa autorizuar nga organet e ngarkuara me ligj për
sigurinë kombëtare.

• Me shkresën nr. 115/8,
datë 30.10.2014, është caktuar që përgatitja e vlerësimit të sigurisë dhe
hartimin e planeve të sigurisë në Portin e Durrësit do të bëhej nga kompania
[X-2], dhe me Vendimin nr.
38, datë 05.11.2014 2014 Këshilli Drejtues i APD-së ka miratuar krijimin e një
fondi për këtë qëllim, në vlerën 16,000,000 lekë, duke mos u bazuar në asnjë
referencë përsa i përket përcaktimit të kësaj vlere.

• Vlera prej 126,000
Euro që i është likuiduar pa asnjë procedurë prokurimi shoqërisë [X-2]
konsiderohet si dëm ekonomik për APD dhe Buxhetin e Shtetit.

3. Shkeljet e
konstatuara në lidhje me likuidimet e bëra ndaj shoqërisë [X-3].

Nga auditimi rezultoi
që:
• Autoriteti Portual Durrës (APD) ka likuiduar për llogari Projektit BEI-BERZH
dhe shoqërisë [X-3] për kalatën 7 dhe 8, vlerën prej 1,168,120.51 EUR.

Për likuidimin e kësaj
vlere janë lidhur dy aktmarrëveshje në vlerat 371,237 EUR dhe 726,073 EUR në
kundërshtim me:
-Ligjin nr. 9691, datë 08.03.2007 “Për ratifikimin e “Marrëveshjes financiare
ndërmjet Këshillit të Ministrave të Republikës së Shqipërisë dhe Bankës
Evropiane të Investimeve (BEI) për financimin me kredi të Projektit “Ndërtimi i
terminalit të trageteve dhe shesheve përreth në Portin e Durrësit”.

-Ligjin nr. 9758, datë
21.06.2007 “Për ratifikimin e “Marrëveshjes së garancisë ndërmjet Republikës së
Shqipërisë dhe Bankës Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim (BERZH) për
marrëveshjen e kredisë ndërmjet Autoritetit Portual Durrës dhe Bankës Evropiane
për Rindërtim dhe Zhvillim (BERZH), për financimin e projektit “Ndërtimi i
terminalit të trageteve dhe i shesheve përreth në Portin e Durrësit”.

– VKM nr. 775, datë
24.09.2010 “Për administrimin e financimeve të huaja në Republikën e
Shqipërisë”; pika 2, 12, 17, 21, 22.
-VKM nr. 692, datë 10. 11.2005 “Për miratimin e strategjisë së ripunuar
“Konsolidimi i një sistemi planifikimi të integruar në Shqipëri”, pika 6.
– Rregulloren e brendshme të miratuar me Vendimin e Këshillit Drejtues nr. 69
datë 15.10.2012 të Këshillit Drejtues të APD, pika 4, nënpika 7/i.
– VKM nr. 596, datë 10.9.2004 “Për miratimin e statutit të Autoritetit Portual
Durrës dhe për riorganizimin e tij”, neni 9, pika 3.
– Udhëzimin e MF nr. 36, datë 10.08. 2009 “Për hartimin e regjistrit të borxhit
shtetëror dhe garancive shtetërore të huas”, neni 2.
– Udhëzimin e MF nr. 22, datë 05.10.2011 “Për publikimin e të dhënave të borxhit
të qeverisjes se përgjithshme dhe hartimin e raportit te tij”, neni 7, pikat 5
dhe 6.

• Referuar shkresës së
Ministrisë së Transportit dhe Infrastrukturës nr. 7541, datë 12.12.2014,
protokolluar në APD me nr. 689, datë 11.12.2014, Raporti i Ekspertit teknik i
njeh kontraktorit, vlerën prej 813,860.58 EUR, të përbërë nga:
-Punime shtesë në vlerën 149,178.15 EUR.
-Rregullime në çmim në vlerën -252,214.21 EUR.
– Paraja e mbajtur 829,109.12 EUR.
-Vonesa në pagesa 79.131.52 EUR
-50 % e kostos së DAP 8,656 EUR

Sa më sipër, vlera prej
354,260.51 EUR, e cila përfaqëson diferencën ndërmjet vlerës së likuiduar ndaj
PIU-t dhe shoqërisë [X-3] prej 1,168,120 EUR (respektivisht në vlerat 1,097,310
EUR dhe70,810.40 EUR) dhe vlerës së njohur nga Raporti i Ekspertit, prej
813,860 EUR, konsiderohet si dëm ekonomik shkaktuar buxhetit të shtetit.

Në rast se vlerës prej
354,260.51 EUR do ti shtonim edhe vlerën prej 87,787 EUR, e cila përfaqëson
penalitetet e bankës për mosparaqitjen në kohë të dokumentacionit dhe tërheqjen
e fondeve të akorduara, dhe vlerën prej 44,330 EUR e cila përfaqëson interesat
që APD ka humbur nga kalimi i vlerave për llogari të PIUT, dëmi total ekonomik
që i është shkaktuar buxhetit të shtetit është 486,377 EUR.

4.
Gjetje të tjera nga auditimi

Nga auditimi rezultoi që:
•Nga ana e APD-së nuk është vënë në punë peshorja elektronike, me vlerë
investimi prej 47,994,000 lekë, qëllimi i së cilës ishte përshpejtimi i
procedurave të brendshme të operimit, rritja e sigurinë së veprimeve të
brendshme, miradministrimi i të ardhurave të APD-së dhe rritja e cilësisë dhe
shpejtësisë përkundrejt operatorëve, duke mos justifikuar kështu kryerjen e
këtij shpenzimi.

Përpos kësaj në
Terminalin e kontejnerëve në vitin 2015 është ndërtuar një peshore tjetër, pa
asnjë dokumentacion nga Dogana Durrës e cila disponon faktikisht dy peshore.

• Kompanitë
koncensionare [X-4], [X-5], [X-6] nuk kanë zbatuar detyrimin kontraktor për të
investuar në terminalet respektive të marra me konçesion. Konkretisht detyrimet
që kompanitë koncensionare duhet të investojnë për të gjithë periudhën e
koncesionit, janë:
– Detyrimi i konçesionarit [X-4] është në vlerën 4,143,000 EUR,
– Detyrimi i konçesionarit [X-5] është në vlerën 2,069,371 mijë lekë,
– Detyrimi i konçesionarit [X-6] është në vlerën 32,500,000 USD
Deri më datën 30.04.2016 2016 nuk provohet të ketë investuar asnjë vlerë dhe
nuk ka raportim zyrtar nga njësia e zbatimit të projektit pranë MTI, si
autoritet kontraktor për këtë kontratë koncesionare, për investimin e kryer.

Për këtë situatë, nga
APD i është kërkuar informacion zyrtar Njësisë së zbatimit të projektit pranë
MTI, e cila nuk ka vënë në dispozicion asnjë lloj informacioni në lidhje me
investimet e kryera nga kompanitë koncesionare [X-5] si dhe [X-6] edhe pse
është një detyrim kontraktual. Deri më datë 12.08.2016, datë në të cilën
përfundoi auditimi, nga APD nuk konfirmohet asnjë investim i kryer prej tyre.

Sipas KLSH, marrëveshjet
me kompanitë koncensionare të përshkruara më sipër, duke mos kryer investimet e
përcaktuara në kontratat koncensionare respektive, kanë dëmtuar interesat e
ligjshme të Shtetit, si dhe kanë favorizuar këto kompani, çka përbën jo vetëm
shkelje të rëndë të legjislacionit në fuqi, por është dhe një shprehje
flagrante e mos zbatimit të ligjit.

Në lidhje me këtë, KLSH
ka rekomanduar që nga Drejtori i Përgjithshëm Ekzekutiv i APD-së të prezantohen
në organet drejtuese vlerat e investimeve që kompanitë koncensionare kanë
detyrimin kontraktor për ti investuar, të cilat në total arrijnë në vlerën rreth
6.6 miliard lekë (sipas kursit të këmbimit valutor të BSH të datës 04.11.2016)
dhe në rast të moskryerjes së investimeve të përcaktuara në marrëveshjet
koncensionare, të kryhet pezullimi i menjëhershëm i marrëveshjeve koncesionare,
deri në kryerjen e investimeve sipas marrëveshjes ose në rast të kundërt të
zbatohen procedurat ligjore për sanksionet përkatëse.

• Kompania [X-4] ka në
përdorim pajisje të sistemit të checkin-it elektronik në pronësi të APD në
vlerën 12,537,316 lekë, dhe nuk paguan asnjë detyrim ndaj APD.

• Në 25 procedura
tenderimi, kualifikimi, shpallja fitues e operatorëve ekonomik nga KVO, si dhe
lidhja e kontratave, është kryer në mënyrë të padrejtë, veprim në kundërshtim
me Ligjin nr. 9643, datë 20.11.2006, i ndryshuar, VKM nr. 914 datë 29.12.2014
“Rregullat e Prokurimit”, Ligjin nr. 8485, datë 12.05.1999 “Kodi i procedurës
administrative të Republikës së Shqipërisë”, i ndryshuar, nenet 115-120, çka
ngarkon me përgjegjësi komisionet e vlerësimit të ofertave.

• Në 3 raste
dokumentacioni teknik i zbatimit dhe kolaudimit të punimeve të ndërtimit nuk ka
qenë i plotë dhe i saktë; në 3 raste korrespondencat e subjekteve kontraktore
dhe APD në lidhje me ndërprerjet e punimeve dhe kërkesat për zgjatje afati nuk
kanë qenë të justifikuara; në 3 raste dokumentacioni teknik dhe ligjor i
blerjes së mjeteve, pajisjeve dhe pjesëve të këmbimit dhe në 1 rast i blerjes
së vajra dhe lubrifikante, nuk ka qenë i plotë dhe i saktë duke krijuar në
total një dëm ekonomik në vlerën 41,200 mijë lekë dhe një efekt financiar
negativ në vlerën 26,095 mijë lekë.

• Për periudhën objekt
auditimi, në APD janë punësuar gjithsej 190 punonjës, si dhe i janë ndërprerë
marrëdhëniet e punës 383 punonjësve. APD është palë në 63 procese gjyqësore,
nga të cilët kanë përfunduar 34 prej tyre, ku në 18 raste APD ka humbur dhe në
16 raste APD ka fituar procesin gjyqësor.

Nga proceset gjyqësore
të përfunduara deri më datë 30.04.2016, APD ka paguar vlerën 17,882,656.44 lekë
për 17 punonjës, vlerë e cila për APD përbën efekt financiar negativ.
Pavarësisht ndjekjes në të gjitha shkallët e gjykimit dhe kontestimeve nga APD
të vendimeve të gjykatave, për dëmshpërblimet, si pasojë e zgjidhjes së
marrëdhënieve të punës, konstatohet se vendimet e marra për ndërprerjen e
marrëdhënieve të punës kanë qenë të padrejta përderisa vendimet janë në
shumicën e rasteve në favor të punonjësve të larguar dhe për rrjedhojë, në të
ardhmen, situata financiare e autoritetit pritet të cenohet akoma dhe më shumë
duke ndikuar kështu në zhvillimin normal të aktivitetit ekonomiko-financiar.

• U konstatua se
marrëdhëniet e punës për periudhën objekt auditimi në APD, janë rregulluar me
anë të kontratës kolektive dhe kontratave individuale. Kontrata Kolektive (nr.
1851, datë 15.06.2012), është lidhur për periudhën qershor 2012-qershor 2016,
midis APD në cilësinë e punëdhënësit dhe Sindikatës së Pavarur të APD`së, në
cilësinë e punëmarrësit. Por kjo referuar nenit 47 të saj, ka përfunduar më
datë 18.06.2016. Deri më 12.08.2016, datë në të cilën përfundoi auditimi, nga
APD nuk kanë filluar procedurat për lidhjen e kontratës kolektive.

Shkeljet e mësipërme
trajtohen më hollësisht në Raportin Përfundimtar të Auditimit të evaduar me
Vendimin nr. 126, datë 30.09.2016 të Kryetarit të Kontrollit të Lartë të
Shtetit. Në lidhje me këto shkelje KLSH, me shkresën nr. 415/15, datë
10.10.2016, i ka përcjellë Ministrit të MTI rekomandimin për largimin nga puna
të Drejtorit të Përgjithshëm Ekzekutiv të APD-së z. G.Sh.

Shënim:
Me shkresën nr. 2961 prot, datë 24.10.2016 Drejtuar Ministrit të MTI,
Kryeministrit të Shqipërisë dhe Kryetarit të KLSH-së (protokolluar në KLSH me
nr. 415/19, datë 26.10.2016) Drejtori i Përgjithshëm Ekzekutiv i APD-së ka
përcjellë në KLSH një sërë pretendimesh në lidhje me konstatimet dhe
rekomandimet e KLSH-së. Në përgjigje dhe në sqarim të këtyre pretendimeve, të
cilat KLSH i ka konsideruar si të pabaza dhe të bëra në keqinterpretim të
dokumentacioneve shkresore që KLSH ka konstatuar gjatë auditimit, KLSH me
shkresën nr. 415/22, datë 03.11.2016, drejtuar Ministrit të MTI dhe
Kryeministrit të Shqipërisë, iu ka paraqitur atyre në mënyrë të detajuar çdo
sqarim në lidhje me pabazueshmërinë e këtyre pretendimeve.

Në pritje të reagimit
zyrtar nga ana e këtyre institucioneve, KLSH do të publikojë në web materialet
e plota në lidhje me auditimin e zhvilluar në APD.